واژگان تالشی به زبان تالشی فومنات (6)

+ نوشته شده در یکشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

دلنوشته تالشی از بیوفایی فرزندان وتنهایی مادر

دِدِه نازَینَه  خردَنِن ، شمَه نی روزی پیر آبَه

ویر وَرم ستَمَه وَختون  ، جان دومَه دا  پیل بینَه

دا چِم آکَردمَه ، ویند مَه شو  کَه مَندیمَه

هَلا خوب  پیل بَه نیما ،  اَز اشتَن دِدِه بیمَه

سوکلَه خونی بجار شیم ، خردَنی کول دَوِندَه

چنگر ژَنیم بجاری ، دا اشکَم پلا تَیَه بَه

گافرو سَری  شَوی را  ، لومَه دا  روزآبَه

پینج سال دا هَتَه بَه ، چار خردَنی ما بیمَه

خدابیامررز، خردون دَدَه ، داری تکی بَلَکَه

ایی سال ویچیکون مَندَه ،دا شَه  آسودَه آبَه

هَلا بیس سالَه نیما ، ایلَه ویوَه ژِنَک بیمَه

کرچییَه کاری نَه ، خردون  اَنشتایی نِویندَه

خردَنون  پیل آکَردِه خونَه ، اَزنو شو  نِکَردمَه

جوونیم نِشتَه فَمِه ،دا خردَنن  پیل بینَه

هَمَه ی ملا خونَه وَندَه ، خاسَه جای آرسینَه

 دگلَه زوآن ژِن بَردَه ، د کیلَه  نی شوکَردَه

هَمَه ی بَرم  بَرکَردَه ، مرا جان پَس نِمَندَه

اَوَل اَوَلی خوبا ، زوبَه زو یَندی ویندَه

 هَمَه خردَن دار بینَه ، اشتَن  دَدَه دِدِه بینَه

هَفتَه هَفتَه ویندِه بَه ، مابَه ما یَندی ویندِه

چَن سالی دا دَویَردَه ، چَن ما چَن ما اومینَه .

هَلا پینجا سالَه بَه نیمَه  ، لاکَردَه کَمر بَیمَه

تَمون سَری گیسَه ، ایسپییَه وَری شار بینَه

هنتَه رام چِم داشتَه ، دا چمون سونی بَرشَه

خردَنون من ویر بَرشَه ، هنتَه چمن دِدِه شَه

گرد سَرنویسم هنته بَه  ، خشیَه روزم نِویندَه

برگردان :

بچه های نازنین مادر  ، شماهم روزی پیر می شوید

بیاد می آورم آن دوران سخت را ، که جان فدا نمودم تا بزرگ شدند

تا چشم باز کردم ، دیدم درخانه شوهر هستم

هنوز خوب بزرگ نشده بودم که خودم مادر شدم

از خروس خوان به مزرعه می رفتم با بچه به کول بسته

تا غروب شالی را چنگ میزدم تا بتوانم غذای بچه هایم را تَهیه نمایم 

شب که می شد آنقدر بچه هارا در گهواره تکان می دادم تا روز میشد

پنج سال که همانگونه گذشت ، صاحب چهار فرزند شدم

خدا بیامرز پدر بچه هایم از نوک درخت افتاد

یکسال فلج شد تا مرد و آسوده شد

هنوز بیست ساله نشده بودم که یک زن بیوه شدم

برای مزرعه مردم مزدوری کردم تا بچه هایم گرسنگی را احساس نکنند

برای خوب بزرگ کردن بچه ها دوباره شوهر نکردم

جوانی را نتوانستم بفهمم ، تا اینکه بچه هایم بزرگ شدند

همه بچه هارا به مدرسه روانه کردم تا به جای خوبی رسیدند

دوتا پسرانم زن گرفتند ، دو دخترم شوهر کردند

همه را سروسامان دادم وبه خانه بخت فرستادم ،اما برایم دیگر توانی باقی نماند

در روزهای اول خوب بودند ، زود به زود به من سر می زدند

تا اینکه خودشان بچه دارشدند ، و خودشان  پدر ومادر شدند

دیدار هفتگی ما به ماه به ماه رسید

چند سال که گذشت چندماه چندماه آنهارا می دیدم

هنوز عمرم به پنجاسال نرسیده که کمرم دولا شده است

تمام گیسوهای سرم مانند برف سپید شده است

آنقدر چشم به راآمدن بچه ها شدم که چشمهایم بینایی خودرا ازدست دادند

بچه هایم دیگر مرا فراموش کردند ،آنگونه که مادرم مرد

 تمام سرنوشت همینطور بود که روز خوش در عمرم ندیدم 

از : رمضان نیک نهاد 

+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

فیلم سگ و دیوانه عاشق

سگ و دیوانه عاشق ساخته ی علی محمد قاسمی پس از پذیرفته شدن از میان ده ها فیلم ارسالی به دبیر خانه فجر و قرار گرفتن در میان یازده فیلم بخش هنر و تجربه،عاقبت کاندید دریافت جایزه بهترین فیلم گشت،علی محمد قاسمی ده سال پیش از این فیلم یادداشت بر زمین را در منطقه تالش ساخته بود ،این فیلم در سال ۲۰۰۳ تنها نماینده ی ایران‌در جشنواره ی ونیز بود بازیگر نقش اول آن فیلم نیز آسیه بخشی زاد بود و اهنگسازی فیلم را آرمین فریدی انجام داده بود،پس از ده سال این ترکیب در فیلم سگ و دیوانه عاشق به همکاری ادامه داده است،روز گذشته اکران اصلی فیلم در کاخ جشنواره فجر در برج میلاد انجام گشت و کارگردان فیلم و عوامل و بازیگران بر فرش قرمز حاضر گشتند از نکات جالب که توجه هنرمندان و اصحاب رسانه را جلب کرد لباس زیبای تالشی بود که اسیه بخشی زاد بازیگر نقش اول فیلم با این لباس اصیل بر فرش قرمز حاضر گشت.پیمان مقدمی محمود نظرعلیان و امیر شکرگزار و محبت قاسمی از دیگر بازیگران این فیلم بودند.گفتنی است که این فیلم در مناظر سحر انگیز تالش فیلمبرداری گشته است و داستانی در مورد سرگشتگی و تقدیری دارد که قهرمانان فیلم را در مسیرهای سخت گرفتار می کند و فررندانی در تنهایی و دور از آغوش مادر بزرگ می شوند....

 

l

منبع : آموزشگاه موسیقی تالش زمین

+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

دل نوشته تالشی  در فراغ دوست

💐🍃🌿🌸🍃🌾🌼
🍃🌺🍂
🌿🍂
🌸
❤️دل نوشته ای در فراغ دوست ❤️
ایی روزی بو ، اَمَه نی تَنخا آبَم
ایلَه ایلَه دوسِن ،یَندی کا سیفا آبَم
ایی روزی بو ، هَمَه را ناجَه مونع
ایجا خشیَه روزون کا ، تَنخا ویروَردِه مونع
آرسع اَ تِلَه روز نارو دُم و دیر و زو
هنتَه کع ایسپی آکَردَه هَمَه ی سَری مو
خاسَه دوس ، چمع دیلی مو نی ، ایسپی آبَه
اشتع نِوینده را چمع دیل نی ، پوسَه آبَه
اسَه کع اشتع ویندِه ، ناجَه بَه ام دینیاکو
تع کا خام ایسَر دَفا اَمَه ویر بواَری اَدینیا کو
برگردان فارسی :
یک روز می آید که ماهم تنها می شویم
یکی یکی دوستان از همدیگر جدا می شویم
یک روز می شود که برای همه یک افسوس می ماند
از روزهای خوش باهم بودن ، تنها خاطرات می ماند
می آید آن تلخ روز برای همه به نوبت ، دیریازود
همانگونه که همه مو سفید می نمایند در گذر عمر
دوست خوبم ، علاوه برسر ، موهای دلم هم سپید شد
از دوری تو ، دل من هم پوسیده شد
حالا که به دیدن تو در این دنیا ناکام ماندم
از تو می خواهم ، گاهگاهی در آن دنیا مرا به یاد آوری
از : رمضان نیک نهاد
🌿
🌾🍂
🍃🌺🍂
💐🌾🍀🌼🌷🍃🌸

+ نوشته شده در دوشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

شرحی بر نگارش الفبای تالشی(۱)

علی عبدلی
سالهاست که تدوین الفبایی تالشی موضوع بحث محققان و علاقمندان زبان و فرهنگ تالش است . در طول این مدت برخی از محققان از جمله رمضان نیک نهاد و آرمین حیدریان و آرمین فریدی در این مورد تلاشی جدی داشته اند . موسسه تالش شناسی نیز در راستای اهداف و وظایف خود ، رسیدگی به این موضوع را در دستور کار خود قرارداد و الفبای تدوین شده به وسیله نگارنده را که حاصل ۳۰ سال تامل و بررسی گویش های مختلف زبان تالشی ست وقبلا از آن در کتابهای فرهنگ تطبیقی تالشی – تاتی – آذری و کتاب ادبیات تات و تالش استفاده کرده است ، چندی پیش در جلساتی پیاپی و در فضای مجازی نیز مطرح و به بحث گذاشته شده است .
در این باره تا کنون هم پیشنهادهایی اصلاحی و هم پرسش هایی را دریافت کرده ایم که همه مورد توجه هستند ولی چون قرار است الفبای پیشنهادی موسسه به مدت سه ماه در معرض نقد و بررسی باشد ، فعلا از پرداختن به پیشنهاد های اصلاحی می گذریم و می پردازیم به ادای توضیحاتی در مورد پرسش های مطرح شده در زمینه چندو چون تدوین و کاربرد الفبای پیشنهادی موسسه :
در تدوین این الفبا که بر پایه حروف آرامی یا همان عربی – فارسی رایج قرار دارد شرط نخست ساده بودن ، قابلیت آسان برقراری پیوند ذهنی ایرانی زبان ها با آن و موجود بودن فونت ها ونشانه های فارسی برای نگارش آن ، بوده است . این سادگی و آسانگیری با ثبت دقیق واژگان و متون تالشی ، هیچ تعارض و مغایرتی نمی یابد . زیرا ثبت و ضبط دقیق واژها و متون یک امر پژوهشی و آکادمیک است و برای آن دقیق ترین و رسا ترین نشانه های آوانگاری بر پایه خط لاتین به وسیله نگارنده تدوین و ارایه شده است . بنابر این الفبای تالشی بر پایه خط آرامی برای نوشتار های متعارف و عامه کسانی ست که به خط رایج فارسی می نویسند و می خوانند و ذهنشات با ویژگی های آوایی و نگارشی این خط آشناست . مثلا طبق عادت هزاران کلمه را نگارش دقیق آن باید با اعراب باشد ، بدون اعراب درست می خوانند و می نویسند .
الفبای پیشنهاد شده موسسه ، دربر دارنده ۳۱ نشانه است . ۷ واکه و ۲۴ همخوان . این نشانه ها عبارتند از :
آ ، اَ –َ ، ^ ، « ه ﻪ ﺌ » ، اُ – ُ ، ۊ ، ﯗ ← ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س ش غ ف ک گ ل م ن و ه ی← ﭣ ، ل̈
چنانکه می بینیم در بخش همخوانها فقط در مورد که ارزش واجی جداگانه ای دارند ، تغییراتی صورت گرفته و در بخش واکه ها نیز یک نشانه جدید قرراردادی ، یعنی « ^ » اضافه شده ، در دومورد یعنی « او » تغییر صورت گرفته است و در یک مورد یعنی « اِ کشیده – e » گسترش دامنه کاربردی انجام گرفته . جز این موارد ، در استفاده از الفبای مذکور، قاعده آیین نگارش فارسی است . با این تفاوت که در فارسی نویسی معمولا اعراب گذاری رعایت نمی شود. ولی در تالشی اعراب گذاری الزامی ست . مگر اینکه با گذشت زمان و عدت اذهان، بی نیازی در نگارش بخشی از کلمات و جا افتادن روانخوانی نوشته ها ، احساس بی نیازی شود .
در جلسات هم اندیشی در باره الفبای تالشی برخی از محققان برای نشانه « ^ » جای بحث قایل بودند اینکه این نشانه ۸ کوچک باشد یا ۷ کوچک . یا اینکه : وجود این نشانه در بین اجزای کلمه فاصله ایجاد می کند . در این موارد باید گفت که اولا ۸ یا ۷ کوچک به خودی خود هیچ ارزش شناخته شده آوایی ، خصوصا برای فارسی زبانها ندارد . پس استفاده از آن ابتکاری و قراردادی ست . یعنی هر نشانه دیگری هم به جای آن می تواند قرار بگیرد و ارزش آوایی آن منوط به قرارداد اولیه است . نگارنده به این سبب ۸ کوچک را به ۷ کوچک ترجیح داده است که برادران کرد خیلی وقت پیش تر از ما ۷ کوچک را نشانه آوایی متفاوتی با منظور ما قرار داده اند . یعنی برای کسره ، ضمه و تاکید و تشدید . از این رو بسیاری از مردم عادی و محققان ۷ کوچک را به نشانه آوایی مورد نظر کردها می شناسند و اگر در تالشی برای نشانه دیگری استفاده شود ، همه را به اشتباه خواهد انداخت . پس هرگونه بحث در این مورد حکایت از سلیقه های مختلف دارد .
پرسش دیگر این است که در این الفبا برخی حروف رایج در فارسی ، خصوصا نام ها وجود ندارد . در این باره چه باید کرد . پاسخ این است که الفبای مذکور ویژه زبان تاللشی ست . پس هرگاه در نوشته های خود با کلمه ها یا نامهای روبرو شویم که غیر تالشی ست یا در تالشی بودن آنها مطمئن نیستیم از قاعده و املای نگارش فارسی بهره می بریم .
در پیوند با الفبای تالشی تا کنون بیشتری پرسش در مورد نحوه کار برد اِ / -ِ کوتاه « ^ » و اِ کشیده « ه ﻪ ﺌ » مطرح گردیده است . به این پرسش ها با چند مثال که ذیلا می آید ، می توان پاسخ گفت :
۱ – اِ / -ِ کوتاه « ^ » /
اِ شتِ əštə = مال تو
گ^رد gərd = همه ، گئرد
گ^لون gəlun = گیلان
۲ – اِ کشیده « ﺌ ه ﻪ ﺌ »
ده ده dede = مادر
آبرده ăbarde = قاپیدن
دَن^شته danəšte = سوار شده
ژه ن žen = زن
کشته kašte = کاشتن
پشته pəšte = پیچیدن
مئرد merd = مرد
نئرَ near = قوچ ، مشک
سئر ser = ازگیل
دوئه duε = دادن
نوئه nuε = نهادن
در باره چند واکه و همخوان دیگر یعنی (ﭣ ، ڵ ، ۊ ، ﯗ ) که تغییراتی در آنها ایجاد شده نیز لازم است گفته آید :
۱ – در تالشی دو نوع « ت » وجود دارد . اولی دقیقا همان ت است که فارسی کاربرد دارد . در کلماتی مانند : تابش ، کتاب و دشت . این ت زبانی – دندانی – دمشی ست . اما « ت » دوم که در تالشی وجود دارد زبانی – کامی و دمشی ست و ارزش واجی خودرا به صورت ٿو = تُف درتقابل با تو = توت نشان می دهد . مانند :
ٿول töl = گل آلود ، غیر زلال
ٿو tö = تُف
۲ – در تالشی غیر از « ل » رایج در فارسی ، « ل » دیگری وجود دارد که دارای ارزش واجی خاص است . این لام زبانی – کامی – دندانی ست و در واژه زیر نمود می یابد :
مڵال məĽăl = اورما ملال . در مقابل ملال فارسی
ڵال Ľăl = بزرگ . در مقابل لال فارسی
دیگر واجی که در آن تغییراتی صورت گرفته « او » یا واو بی صداست . که در یک جا با دو نقطه و جای دیگر با ضمه تغییر یافته اند . اولی « اوی » یی است آمیخته با ای مانند :
دۊم döm = دُم
دۊمڵَ dömĽa = عقب ، بعدا
« او » دوم کمترین کاربرد را دارد . این او در فارسی ، آنگونه که خوانده می شود ، نوشته نمی شود . مثلا در « دولت » اما در تالشی با افزودن ضمه بر (و ) خواندن و نوشتن یکسان آن میسر گردیده است . مانند :
داۇری dawri = دیس ، بشقاب بزرگ
داۇر dawr = گرد ، پیرامون .

جدول فوق براساس آخرین اصلاحیه می باشد که به جای ^ علامت سکون بکار می رود

موضوع مرتبط :

بررسی مشکلات پیش روی تدوین الفبای واحد تالشی

+ نوشته شده در دوشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

روز لباس سنتی تالش

سومین نشست هم اندیشی در باره مسایل زبان تالشی برگزار شد . این نشست به دعوت موسسه تالش شناسی ، در محل سالن اجتماعات استراحتگاه معلم پونل ، با حضور گروهی از صاحب نظران و فعالان فرهنگی تالش برگزار شد .
بهزاد نیکنام عضو هیئت مدیره موسسه پیشنهاد داد که همگام با برخی از اقوام ایران که یک روز در سال را ( روز پوشاک اصیل ) خود نامگذاری کرده اند ، در تالش نیز روزی به این منظور تعیین شود و نجات شعبانی روز 13 فروردین را پیشنهاد نمود و دیگر اعضای جلسه به اتفاق تایید نمودند و به تصویب رسید . بنابر این انتظار می رود در روز 13 فروردین هرسال هر زن یا مرد تالش لباس سنتی فاخر خود را بپوشند یا دست کم از پوشیدن البسه خارجی خودداری نمایند .

 توضیح ما در پا ورقی :

روز سیزده فروردین  به دلیل آنکه روز طبیعت است تالشها می توانند  حتی به صورت نمایشی وتفریحی با پوشیدن لباس تالشی  هم روزطبیعت را جشن گیرند وهم آنکه سنت تالشی را گرامی دارند

+ نوشته شده در یکشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

واژگان تالشی به زبان تالشی فومنات (5)

 

+ نوشته شده در جمعه ۱۶ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

بررسی مشکلات پیش روی  تدوین الفبای واحد تالشی

تقدیم به موسسه تالش شناسی ، و همه دوستداران زبان تالشی

با احترام و با ابراز خوشحالی از اینکه بسیاری از اندیشمندان تالش در سالهای اخیر ، برای رسیدن به یک الفبای واحد تالشی تلاش می کنند و با سپاس ویژه از اینکه موسسه تالش شناسی نیز در این امر پیشگام بوده است با توجه به فراخوان و نظر خواهی عمومی موسسه درمورد تدوین الفبای تالشی در 12 بهمن 94 .مواردی را که به نظرم توجه به آنها ، توافق جمعی روی یک الفبای تالشی را زیاد تر می نماید تقدیم موسسه وبه عرض دوستان ارجمند می رسانم .امیدوارم پیشنهادهای دوستان  بتواند از ادامه راههای پیشین وتک رویهایی که نتیجه اش شکست تدوین الفبای واحد تالشی  بوده جلوگیری نماید .

داشتن یک الفبای واحد نگارشی  برای  هرزبانی به ویژه زبان تالشی نیاز ضروری واساسی است  . متاسفانه تا امروز اندیشمندان تالش به دلایل گوناگون از جمله نداشتن انجمن های ادبی یا فرهنگستان ادب تالش و تفرق مشهود اصحاب قلم تالش ،  خرد جمعی تالش  در رسیدن به یک الفبای واحد تالشی ناکام  بوده است ، بدین خاطر  هریک از نویسندگان به ناچار وبنابه سلیقه خود با طرح ابداعی الفبای زبان تالشی خود یا الگوبرداری از دیگران بدون توجه به انتقال فهم واژه ها  به دیگران نگارش می کنند ، مدلهای گوناگون الفبای تالشی ، که در برخی از موارد ، خط نگارشی تالشی بر اساس ان مدلها  علاوه بر نداشتن زیبایی وانسجام در خط  ، مفهوم واقعی ودرست واژه به خواننده منتقل نمی گردد  .

در اینجا ضمن قدردانی از اکثریت فرهیختگان وادبای تالش که صمیمانه تلاشهای ارزشمندی در این راه نموده اند ،به ویژه با نشر کتابهاو آثار ادبیات وزبان تالشی کمک شایانی نموده اند و هم دوستانی که پیش از این با تشکیل گروههای مجازی تالشی بهع ویژه تدوین الفبای تالشی زحمت کشیدند مراتب گله مندی از برخی رفتار دوستان راهم اعلان نمایم  . متاسفانه درگذشته تعداد انگشت شماراز ما  با  تنهاخود بینی ، هرنوع دگر اندیشی و نقدی را بر نتابیده ایم ویا درمواردی  موضع گیری ما به الفبا تنها به دلایل اختلافهای شخصی که با دیگران داشته ایم  سرچشمه گرفته است ،  طوری که حتی اگر که فلان شیوه الفبا ی تالشی روی فلان حرف منطقی ترو علمی تر دانستیم چون تدوین آن الفبا را  منتسب به آن  فرد دانسته ایم ، طرح پیشنهادی اورا هم نپذیرفته ایم  . در گذشته  چنان بوده که برخی از ما پنداشته ایم  که طرح واحد الفبا یی  باید  تمام مطابق خواسته وسلیقه ما برگزیده شود . به همین سبب به گمانم اگر می خواهیم روزگاری الفبای تالشی مورد توافق همگان یا جمعی زیاد  شکل گیرد  اولا تعدیل سلیقه های شخصی همه اصحاب قلم تالش در این مورد درپذیرش خرد جمعی ، خرد مندانه به نظر می رسد دوما توجه تدوین کنندگان  به دیدگاه  اصحاب قلم و اساتید ادب تالشی است  به ویژه آنانی که در این را قلم زده اند یاکتابها نوشته اند، رنجها برده اند ومو در این راسفید کرده اند  یا با عشق شعرهای فراوان تالشی سرود ه اند یا به زبان  تالشی  مقالها ونگارشهای فراوان داشته اند ، شب شعرو همایش تالشی برگزار نموده اند ، رسانه های تالشی وروزنامه هاو سایتهای تالشی  را مدیریت کرده اند ، تحصیلات فوق تخصصی ادبیات داشته اند  از آستارا تا رودبارو سراسر ایران  به دلیل اینکه الفبای تالشی پیشنهادی  منحصر به تالش جنوب یا مرکزی یا شهر و انجمن و جمعی خاص محدودنگردد ،  الزامی است تا به هر طریق ممکن حتی پیامهای مجازی نظر و همکاری آنان جلب گردد.چون طرحی که مورد پذیرش اصحاب قلم نگردد تنها در دایره چند نفرنشر می گردد این اتفاق نظر ها متاسفانه به دلیل فاصله اصحاب قلم تالش از همدیگر چیزی نیست که بتوان آن را با یک یا چند جلسه فراخوانی یا تکلیفی  بدست آورد .البته که چنین جلساتی بسیار مفید و شاید بتواند  برای انتخاب راههای رسیدن به یک اجماع عمومی ویا تعیین کمیته تخصصی کمک کننده باشد .

در عصری که پیشرفت تکنولوژی وارتباطات حتی راه ارتباطی ما با پروفسورهای بزرگترین دانشگاههای دنیارا  در یک آن  ممکن ساخته است ، غیبت حضورو همراهی  برخی از فرهیختگان در این امر مهم  چشمگیر به نظر می رسد ،اما  راهی جز ادامه راه و اینکه تنها اتفاق آرای  اصحاب قلم حاضرو ناظر به همکاری در عرصه فرهنگ تالش  را بدست آوریم برای تدوین کنندگان الفبای تالشی  باقی نمانده است . وبدین خاطر است که باید بیشتر مراقب بود تا قدمهای برداشته شده منطقی وعلمی و بدور از هرگونه احساس شخصی باشد ودر این مسیر  یقینا نقش موسسه تالش شناسی در ارائه راههای گوناگون حل مسئله پررنگ تر از همیشه است و شخصا بسیار دوست دارم که با مدیریت هوشمند آن موسسه هرچه سریعتر گامهای نخستین ومرحله اول تدوین زبان تالشی به درستی وبا موفقیت  برداشته شود به گمانم حتی اگر ما به اجماع به یک الفبای تالشی  نرسیم با رعایت احترام به همدیگر دونمونه الفبا ی تالشی بهتر ازنداشتن آن و نگارش با دهها الگوی متفرق است .

قبل از آنکه به صورت خاص روی الفبای تالشی دیدگاهم را مطرح نمایم لازم است تو ضیح دهم که نمونه ی پیشنهادی اینجانب تنها گردآوری از آرای مختلف با ترکیبات جدید بوده است و در اینجا هم برای اینکه از جسارت به الگوی الفبایی دیگران پرهیز نمایم به بررسی مدلی  پیشنهادی خود می پردازم تا بررسی الفبای تالشی به آرای جمعی سپرده شود ومعایب و مزیت های آن بررسی شود . اینجانب در جایگاهی نیستم که بخواهم راهبری نمایم بلکه به عنوان  یک معلم ساده وآموخته زبان مادری ، نمونه پیشنهادی که بسیار به من در ترجمه های تالشی کمک نموده است ، بطور موقت فراوان از آن استفاده نموده ام  تا روزی که اندیشمندان تالش الفبای منطقی تر ، جامع تر و علمی تر  و واحدی را برای نگارش تالشی برگزینند ودر این  نوشتار اگر ناخواسته اساعه ادبی  به کسی شده است .از محضر آنان پوزش می طلبم  .

 مواردی که  در تدوین زبان واحد تالشی از اهمیت بیشتری برخور دارند و به گمانم بی توجهی به آن موارد از جمله دلایل نرسیدن برای تدوین الفبای واحد تالشی بوده است  به اختصار بیان می نمایم . تا جنبه های ریز مسئله بیشتر برای همگان روشن گردد تا اتخاذ تصمیم وانتخاب آسانتر صورت گیرد .

1-تا کنون الفبای مختلفی برای یکی کردن الفبای تالشی لاتین و غیر لاتین پیشنهاد شده است که هر گز تالشهای خارج از ایران حاضر به پذیرش الفبای تالشی غیر لاتین(شبیه فارسی دری ) نشده اند و برعکس ، تالشهای ایران هم آنچنان به الفبای فارسی خو گرفته اند که حاضر به پذیرش الفبای لاتین تالش نشده اند .علاوه براین تالشهای خارج از ایران به دلیل پراکندگی آنها در کشورهای مختلف  به نوعی با خط  رسمی کشورها ی مقیم انس گرفته اند که تصور رسیدن به یک الفبای لاتین حتی برای تالشهای غیر ایرانی دور ازذهن وباور است   به این خاطر منطقی به نظر می رسد که در قدم اول طرفداران الفبای لاتین تالشی که عموما خارج از ایران هستند برای تدوین الفبای لاتین تالشی خود بکوشند و  ما تالشهای ایران هم تنها در تلاش برای تدوین الفبای تالشی غیر لاتین باشیم چیزی که در حال حاضر اکثر اندیشمندان تالش ایران روی این موضوع توافق دارند . ودر قدم بعدی بکوشیم با اجماع تالش ایران وخارج از ایران  یک زبان تالشی بین المللی تدوین نماییم  پس بهتر است در هنگام  تدوین الفبای تالشی معادل لاتین آن حروف را به همان صورت رایج در بین تالش آذربایجان وتالش روس و تالش انگلیسی  ،آلمانی ، فرانسوی ... بنویسیم بدون آنکه حروف لاتین جدیدی را با آنها تحمیل نماییم  مثلا  ( چ ) در نگارش تالش روسی به صورت   Шш و در نگارش تالش آذربایجان به صورت ç ودر نگارش تالش بین المللی انگلیسی به صورت  CH است و... است که به همان صورت در معادل سازی نشان داده شود      

2- به سبب کاربرد واژگان  عربی و ترکی درزبان فارسی  حروفی که بیشترمختص عربی است و عبارت است از : ح . ث . ض . ع . ق .ص . ط .ظ .به الفبای فارسی اضافه شده است . در تالشی کاربرد ندارد چون نماینده همه آن حروف در تالشی وجود دارد . این مورد خوشبختانه یکی از مواردی است که تالش های ایران  غالبا روی آن توافق دارند .به این طریق این حروف از الفبای فارسی که ریشه در بیگانه دارند  در الفبای تالشی وجود ندارد  .خوشبختانه این حذف هیچ مشکلی برای نگارش تالشی ما ایجاد نمی کند .  علاوه بر تالشها ، این موضوع خوش آیند  بسیاری از اصحاب قلم فارسی نیز هست  که برای پارسی سره زبان فارسی تلاش می کنند .به این طریق در الفبای تالشی  برای هر حرفی که تلفظ می کنیم تنها یک نماینده حرف در الفبای تالشی خواهیم داشت .

3- علاقه و خوگرفتن تالش های ایران به الفبای فارسی می طلبد تا آنجا که امکان دارد کمترین تغییر را در گام اول به الفبای فارسی بدهیم و بسیاری از حروف الفبای فارسی  که درواقع از حروف باستان پارسی هم  محسوب میشوند و با تلفظ تالشی ما ساز گاری دارند به همان صورت بپذیریم .مانند 23 تا از حروف :(  الف  -  ب  - پ - ت - ج - چ - خ - د – ر- ز - ژ - س - ش - غ - ف - ک - گ - ل - م - ن - و - ه - ی )و از  23 حرف  مشترک با الفبای فارسی تنها 4 حرف : پ - چ - ژ- گ  مختص فارسی است و19 مورد دیگربا زبان عربی وقرآنی و سایر زبانهای رایج ایران چون کردی ، گیلکی ،آذری ...  اشتراک حروف وجود دارد .در واقع پایه و بنیان الفبای تالشی با آن 23 حرف چیده میشود . خوشبختانه در بین نگارش تالشی رایج و الفبای مختلف این مورد اتفاق نظر وجود دارد .

4- تشابه بعدی که در الفبای تالشی و الفبای فارسی وجود دارد و می توان از تفرق تالشی و موارد اختلافی با الفبای فارسی کاست بکار گیری اعراب گذاری ( زیر وزبر و پیش یا کسره وفتحه وضمه ) (ـَ و ـِ و ـُ ) و نحوه کاربرد  آنهادرواژگان است خوشبختانه ما هم اگر در الفبای تالشی به شیوه رایج فارسی اعراب گذاری نماییم هیچ مشکلی پیش نمی آید .چیزی که در نگارشها خوشبختانه اتفاق نظر در این مورد وجود دارد مانیز مانند فارسی در ابتدای سالهای نگارش می توانیم از اعراب گذاری استفاده نماییم بعدها که جا افتاد وعادت نمودیم  یا تنهادر موارد ضروری از آن استفاده نماییم یا مانند فارسی از اعراب گذاری به سبب انتقال آسان مفهوم واژه از آن صرف نظر نماییم . البته برخی از اقوام چون کردها توانستند به جای اعراب گذاری حروفی را جایگزین نمایند که کاربرد مشابه آنها شاید اقدامی پسندیده به نظر اید اما روشهای گوناگون پیشنهادی هم به اختلافات رسیدن به الفبای واحد تالشی  می افزاید هم اینکه روشهای جایگزین عامه پسند تالش نیست به گمانم به همین خاطر اگر بپذیریم در این مرجله اعراب گذاری را به شیوه فارسی انجام دهیم تا موارد اختلاف به حداقل برسد و زودتر به اجماع برسیم .

5- اگر بپذیریم که ماهم در 3 مورد زبر وزیر و پیش مانند فارسی دراول ووسط وآخر واژه  اعراب گذاری نماییم موارد اختلافی ما با الفبای فارسی به حداقل اندازه تنها به 3 مورد می رسد.یعنی حداقل تغییراتی که در مرحله اول راه را برای ما می گشاید وبیش از 99درصد مشکلات نگارش تالشی رابرطرف می نماید .  الف .  صدایی که مختص تالشی است و همه مهمتر است وبسیار هم کاربرد دارد و اساس اختلافات در نگارش تالشی هاست تلفظ اِ کوتاه است که نه کسره می گیرد ونه ضمه و فتحه .همان حرفی که در تلفظ عدد 2 به تالشی بعد از د  شنیده میشود یا در تلفظ مال تو به تالشی در ابتدای واژه قبل از ش ودر انتهای واژه شنیده میشود یا در تلفظ واژه سرخ به تالشی بعد از س شنیده میشود که برای بیان آسانتر توضیحات بعدی نامش را  اِ تالشی می نامیم و در باره آن به تفصیل خواهیم گفت . ب- مورد دوم شکل دیگر از( او ) است که تلفظ آن طوری است که پیش از بیان او یک حرف هم به طور خفیف از خانواده اِ تالشی شنیده میشود همان حرفی که در دود به زبان تالشی پیش از و شنیده میشود یا در واژه الوچه به زبان تالشی خَرو پیش از و تلفظ می گردد مورد سوم حرف صدای نرم که بیشتر در حروفی مانند ل و ر همزمان ی هم شنیده میشود  .

6- برای برطرف ساختم اصلی ترین حرف یعنی اِ تالشی راههای گوناگونی مطرح بوده است یکی متوسل شدن به نشانه گذاری مانند هفت کوچک (۷ )یا هشت کوچک (^) برروی آن حرف بوده است دیگری استفاده از کسره در وسط واژه و ه در انتهای واژه بوده و برخی دیگر هم متوسل شدن به ع است مانند تع = تو  ویا چمع = مال من یا دارع = دارد یا سعر = سرخ و راههای سلیقه ای دیگر  متاسفانه هیچکدام ازروشها نتوانسته اند آرای جمعی تالش هارا برای نگارش وپیروی از آن جلب نماید انتقادی که به هفت و هشت کوچک وارد می دانند اول آن است که آن علامت هیچگونه مفهومی از تلفظ وصدای حرف تالشی یعنی اِتالشی را به خواننده منتقل نمی نماید و با گسست حروف در واژه زیبایی نگارش وانسجام واژه خدشه دار میشود به ویژه وقتی که در شروع واژه باشد و نه تنها یک تالشی با دیدن آن علامت درکی از مفهوم آن درذهنش جای نمی گیرد بلکه یک غیر تالشی با نامفهومی معنای آن هفتک وهشتک  از ادامه خواندن آن متن مایوس میشود .  انتقاد به توسل به کسره برای اِ تالشی بدین صورت است که آن اِ  کوتاه است و نه کشیده و تلفظ کسره را ندارد و مفهوم آن با کسره یکی نیست که از آن استفاده نماییم . درروش سوم  استفاده از ع  تالشی به غیر از مفهوم ع رایج وعربی آن است که این روش و آن حرف باتوجه به اینکه مفهوم تلفظ را به خواننده منتقل می نماید چون یک حرف عربی است از کاربرد آن دوری می کنند و انتقاد دیگر تمایز نمودن آن با ع رایج خواننده را سردر گم می نماید . باتوجه به این انتقادها که به گمانم همه آنها درست به نظر می رسند  تنهاراه حلی که بتوانند همه نقیصه های برشمرده را برطرف نماید کاربرد ( ئـ ئ)همزه است  که در تالشی در الفبا کاربرد ندارد وبلااستفاده است و از نظر معنا هم به اِ تالشی نزدیک وهمخوانی دارد مانند ئشتن = خودش یا ئشتئ = مال تو  چمئ = مال من  با این روش ایراد عربی بودن حرف و ناهمخوانی مفهوم و عدم  دردسترسی وغیررایج بودن آن برطرف میشود ونکته مهمتر به عنوان یک حرف نه یک نشانه به حروف های مختلف می چسبد یا در انتها واژه قرار می گیرد که موجب زیبایی و انسجام واژه می گردد  .

7- حرف بعدی او تالشی است درتلفظ او تالشی،ترکیبی ازتلفظ او  و ی باهم ادامی شوددر هنگام بیان او تالشی لبها بیشترازحد غنچه میشود بنابراین هنگام بیان او  ی تالشی ، به خاطرنقش موثر زبان ، صدای خفیفی مثل ی نیزشنیده میشود همان که در دود پیش از و شنیده میشود  راه های پیشنهاد شده یکی استفاده دو نقطه بالای و است به صورت ۊ یکی استفاده از ئـ تالش است مانند  ئو بنویسیم مثلا در دود به صورت دئود نگارش گردد یا اینکه از از ء کوچک استفاده نماییم به صورت ءو  که در دود به صورت دءود نگارش گردد . که به گمانم اگر ما همزه را در اِ تالشی بپذیریم پذیرش آن در ئو بی معنا ونوعی تداخل است  یا اینکه و را به گونه ای  بنویسیم که در بالای آن نشانه گیرد مانند ؤ که در بالای و یک ی کوچک هم قرار دارد و نگارش آن با گرفتن همزمان شیفت +ر در کیبورد  یکپارچه تایپ میشود یا اینکه و را بنویسیم وجداگانه نشانه دردسترسی  چون دونقطه را روی ان قرار دهیم مانند ۊ که در آن صورت باید در صدای نرم دیگر از دونقطه استفاده ننماییم .

8- برای بیان صدای نرم وهمزمانی ی با ل ور و ت   برخی تشدید را پیشنهاد می دهند وبرخی دیگر نوشتن ل ونشانه گذاری چون     دونقطه  مانند ل̈ یا  ﭣ پیش نهاد می دهند وبرخی نشانه های دردسترس دیگری   روی ل یار به صورت  لٌ یا رٌ  پیشنهاد می دهند که مفهوم آن با تشدید یکی نیست  اما نزدیک است وبرای نگارش آن با گرفتن همزمان شیفت +ص روی آن حرف نشانه گذاری میشود که به گمانم هر مورد پسند یده شود زیباست به همین خاطر اگر در این صدا نرم دو نقطه پذیرفه شود برای متفاوت بودن آن با اوتالشی الزامی است که در او تالشی از دو نقطه استفاده ننماییم یا برعکس اگر دو نقطه را در او تالش انتخاب می کنیم از لٌ و رٌ و تٌ  در صدای استفاده نماییم .

برخی ویژگی های کاربردی  نمونه الفبای تالشی پیشنهادی :

ت، ط تنها با حرف ت نگارش میشوند.

ث، س، ص تنها با حرف س نگارش میشوند .

ذ، ز، ض، ظ تنها با حرف ز نگارش میشوند .

غ، ق تنها با حرف غ نگارش میشوند.

ح و ﻫ تنها با حرف ﻫ نگارش میشود .

بجای ع رایج و ئـ و آا و اَ اِ  تنها از آا و اَ اِ استفاده میشود.

ئـ ئ همزه رایج تنها در اِ تالشی کاربرد دارد مگر آنکه ع  به جای اِ تالشی پذیرفته شود .

در نمونه الفبایی حروف همانگونه که تلفظ میشود نوشته میشود مانند خواب فارسی که خاب یا خاو تالشی نوشته میشود .

در نمونه پیشنهادی اعراب گذاری پس از مدتی که جا افتاد همچون زبان فارسی حذف میشود .

رمضان نیک نهاد 

ثبت پیشنهاد با لینک پایین در موسسه تالش شناسی صورت گرفت 

http://taleshshenasi.ir/?p=261

 

برچسب‌ها: الفبای تالشی, خط وزبان تالشی, نگارش تالشی, نوشتن با زبان تالشی
+ نوشته شده در جمعه ۱۶ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

ییلاق اولَسَبلَنگاه ماسال

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

آداب ومعاشرت به زبان تالشی – آداب سخن گفتن ( بخش6) :

1. چَمَه ایرونی مَردمئون ، لوئَه کَری را ، اَگَه چَمَه ، هَم زوون اِسینَه ، چَمَه دِه دِه زوونینَه لوئَه بکَرَم ، اَگَه نی چَمَه هَم زوون نینَه ، تَنخا اَوونَه فارسی گَپ بژَنَم .

2.دییَرونَه خوهَم لوئَه بکَرَم ، وَنجَه مَجوئَم یا دییَر، هَردِه چیئون مَهَرَم .

3. دیَِرِن خان لوئَه بکَرن ، چَوون لوئَه مینی کا ، پِسندِه مَکَرَم .

4.دییَرونَه خوهَم لوئَه بکَرَم ، هنتَه نوشون مَدیَم کع اَمَه وییَر چی زون اِسیمونَه و اَوِن نادون .

5.لوئَه کَری را ، نِه وییَر بلَندَه لوئَه بکَرَم نِه نی وییَر آرومَه لوئَه بکَرَم .

6.ایی کافلَه آدَمئون مینی کا ،تَنخا شمَه لوئَه مَکَرَن، بَهَرزَن کع دییَرِن نی لوئَه بکَرن و شمَه گوش آکَرَن.

7. ایی کافلَه آدَمئون دیلَه کا ،گوشَه بنَه لوئَه مَکَرَن کع دییَرِن فیکر بکَرن کع شومَه ودَه چَوون بَدی وایَن

8.وَختی کَسی شمَه نَه، کرا لوئَه کَرع ، ایی سَر دَفا اَی دییِسَن یا کَلَه تَکو بدییَن یا ایی چی بوایَن کع اَ بفَمع ودَه چِه لوئَه گوش آکَرَن .

9. وَختی ایی نَفَر شمَه نَه دَردع دیل کَرع ، اَلبَلی اَی را بینایی مَکَرَن .

10. اَگَه ایی جای نشتینَه ، خَلوَتَه لوئَه ی بَه کع شمَه نشتع هاکو خوب نییَه، یا بی ها کا بیزَه ، یانی اشتَن اَنَمَسی بژَنَه .

11. وَختی ایی نَفَر کرا ایی چی تَریف کَرع ، نِبی بوای اشتع لوئَه مع را بی غرفَه یا بوای مع امی پیشتَه مَسَما .

12. وَختی کع خوهَم لوئَه بکَرَم ، چِم بدارَم کع نِه تاودَلَکَم نِه نی بیجَه بیجَه گَپ بژَنَم .

13. وَختی کع ایی کافلَه آدَمئون دیلَه کا ، ایی مِردَکی خا ایی ژِنَکینَه لوئَه بکَرع ، بی چم بدارع هنتَه لوئَه بکَرع کع دییَرِن اَی را تییَه مَچینن .

14. دییَرون نَه خوهَم مزا لوئَه بکَرم ، بی چَمَه مزا لوئَه کا دییَرون خش با ، وییَر سَر مَشَم کع اَوون بَر بَهَرع یا بوان هَرزَه دَنیمونَه .

15. وَختی کع غرسَه گِتَمونَه بختَرَه کع کَسی را بینایی یا مَلامَت مَکَرَم .

16. وَختی کع ایی کافلَه آدَمئون دیلَه کا ، خوهَم ایی پیلَه آدَمینَه لوئَه بکَرم ، چِه ایترامی بدارَم مَوایَم ام کع اشتَنییَه .

17. چَمَه پیلَه تَرون و میمونون نَه بی خاسی با اَدَبَه لوئَه بکَرَم .

18. لوئَه کَری را، نارناری بی لوئَه چَمَه کَلَه کو پِدارَم ، بزونَم کع چع کرَه وایَم ، کع بَدَزینی پَشیمون مَه آبَم .

19. باییس نی کع هَرچع کع فیکر کَرَم راسَه لوئَه یَه ، بوایَم ، بی بزونَم کع اَ لوئَه جا یا اِسَه ، یا چِه وَخت اَلان اِسَه ، یا نِه .

20 چاکَه لوئَه اَگَه بزَنَم ،مردئوم اَمَه خش دارن . اَگَه نی بَدَه لوئَه بکَرَم مردئومی ، چِمَه تی آبَم .
هَنی پَس آمَندَه …
—————————————————
برگردان فارسی :
1. در هنگام صحبت کردن با دیگرهم میهنان ،اگر همزبان ما هستند به زبان مادری و اگر همزبان ما نیستند تنها به زبان فارسی با او صحبت نماییم .
2. در هنگام صحبت کردن با دیگران ،از جویدن آدامس یا خوردن چیزی خودداری کنید.
3. صحبت کسی را قطع نکنید.
4. با مخاطب خود به طریقی صحبت نکنید که خود را خیلی دانا و وی را خیلی نادان نشان دهید
5. هنگام گفتگو,تن صدای خود را به طور یکنواخت خیلی بالا یا خیلی پایین نگه ندارید
6. در جمع تنها شما گوینده نباشید بهتر است کمی هم شنونده باشید .
7. در جمع درِ گوشی صحبت نکنید طوری که دیگران احساس کنند برعلیه آنها حرف می زنید .
8. وقتی کسی با شما سخن می گوید, گهگاه به او نگاه کنید یا سر تکان دهید ویا چیزی بگویید که متوجه شود به سخنش توجه داری .
9. وقتی کسی با شما درد و دل می کند ,بیش تر شنونده باشید.(سریعاً در دام نصیحت کردن نیفتید).
10. اگر در حضور شما صحبتی مطرح می شود که به شما هیچ ربطی ندارد یا جنبه خصوصی دارد بهتر است آن جا را ترک کنید. یا خود را به کاری دیگر مشغول کنید.
11. وقتی کسی در حال نقل قول است, شایسته نیست صحبت وی را کم ارزش جلوه دهید.(نگویید ما از قبل می دانستیم)
12. در صحبت کردن مراقب باشیم نه تند صحبت نماییم ونه بسیار شمرده .
13. در جمع ، وقتی که با جنس مخالف صحبت می کنیم مراقب باشیم که صحبت ما طوری نباشد که دیگران بد برداشت نمایند .
14. در هنگام شوخی کردن مراقب باشیم ، شوخی خوش آیند جمع باشد و زیاده روی نکنیم که به هرزه دهانی متهم گردیم .
15. وقتی کسی عصبانی است, بهتر است وی را نصیحت یا سرزنش نکنید.
16. وقتی در جمع با کسی صحبت می نماییم جایگاه اجتماعی مخاطب را در نظر بگیریم واز گفتار خودمانی پرهیز نماییم .
17. با بزرگان خودویا مهمانان خود با ادب واحترام بیشتری سخن گوییم .
18. قبل از صحبت کردن ، خوب بیندیشیم که چه داریم می گوییم تا بعد از سخن گفتن پشیمان نشویم
19. لازم نیست هر آن چه را که فکر می کنید واقعیت است به طرف مقابل بگویید. مکان ,زمان و شرایط جسمی, روحی و شخصیتی فرد را در نظر بگیرید.
20. با صحبت کردن نیکو می توانیم محبوب دیگران و با سخن گفتن ناپسند .منفور دیگران شویم .
از : رمضان نیک نهاد

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

واژگان تالشی به زبان تالشی فومنات (4)

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

واژگان تالشی به زبان تالشی فومنات (3)

+ نوشته شده در دوشنبه ۱۲ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

واژگان تالشی به زبان تالشی فومنات (2)

+ نوشته شده در شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

واژگان متضاد به زبان تالشی فومنات

برچسب‌ها: واژه های متضاد تالشی
+ نوشته شده در پنجشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

فهرست مسابقه واژه شناسی

 

 

+ نوشته شده در دوشنبه ۵ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  | 

غیرت تالشی و بی هویتی تالشی

هزاران سال است که در ایران  مردمانی از  اقوام مختلف کرد و بلوچ وتالش ، آذری  ولر و گیلک  وتات  ، ترکمن وفارس و... باهم تحت نام ملت ایران زندگی می کنند . قرنها است که مردم سراسر ایران ضمن حفظ قومیت خود باهم در تمام کشور زندگی مسالمت آمیزی دارند ، این از افتخارات ملت ایران است که عشق به میهن ومنافع ملی آنها  در اولویت است ومانع از افتادن در منجلاب جنگ قومی مذهبی شده است ملت ایران ، به این تنوع در قومیت ونژاد ومذهب وزبان ،  احترام خاص دارد، با حفظ احترام به فرهنگ های قومی خود به میهن عزیزمان ایران عشق می ورزد ودر حفظ منافع ملی کشورمان اهداف مشترکی دارند   .

تالشان هم به عنوان یکی از اقوام اصلی ، مهم و نخستین ایران ،با حفظ هویت واصالت خود ،بطور عملی درطول تاریخ ایران  نشان داده اند که قومی میهن دوست ، صلح دوست ،شجاع ومتمدن هستند وبه تالش بودن خود وبودن درکنار دیگر هم میهنان خود افتخار دارند .این حسن مرام تالشی در ساز گاری حداکثری در همزیستی با سایر اقوام در تاریخ مورد تمجید مردم ایران ، حتی پسند فرمانروایانی چون کوروش بوده است .تالشان ،مانند سایر اقوام ایران ، دردفاع از خاک وطن  ومبارزه با  تجاوز  بیگانگان ، همواره از اقوام  پیشتاز بوده اند.

روحیه آزادگی و شجاعت تالش ها و علاقه فراوانشان به استقلال میهن و مرام ظلم ستیزی آنها  در تاریخ تالش ،  چون برگ زرینی در تاریخ پرافتخار ایران ثبت است  .این مرام  تالشی همیشه سدی دربرابر تجاوز بیگانگان و زور گویان بوده به همین خاطر در تاریخ ایران ، تالش ها بیش از همه مورد غضب بیگانگان متجاوز ، مغولها ، عربها ، اسکندر ورومیان ، روسها ، عثمانیها ، انگلیسها یا حتی قهر وغضب قدرتمداران ناخوشنام داخلی قرار گرفته اند ، گاه حتی صدها سال علی رغم اشغال مابقی  ایران ، با جانفشانی ، زادگاه خودرا از اشغال بیگانگان  در امان نگه داشته اند ، درطول تاریخ بدون اینکه به خاک دیگران تجاوز نمایند  ، جنگها ی پرافتخار در دفاع از وطن ودیارشان داشته اند  ، صدها هزار تالش با خاک وزادگاهشان قربانی عهدنامه های ننگین روس و شاه قاجارشده واز خاک ایران جداشده اند ، ودر طول تاریخ برخی شاهان هزاران نفر از تالش ها برای راحتی چپاول و استیلای  آنها به زوراز زادگاه خود کوچانده شده وجای آنها با اقوام دیگر جایگزین شده اند .

امروزه ،بااینکه مناسبات اجتماعی واداری وپیشرفت تکنولوژی ،حدومرزی بین اقوام ومذاهب نمی شناسند ،با این حال بیشتر اقوام هرگز هویت واصالت قومی خود را نه تنها فراموش نکرده اند بلکه  در خواب وغفلت برخی  اقوام دیگر . آنچنان پافشاری براصالت خود داشته اند  که برخی از انها مجبور شده اند زبان مادری خودرا کنار گذاشته ، و به زبان آنها سخن گویند ودر برخی نقاط  با فروش  بخشی از زیستگاه خود  ،  کوهها ودشتها وجنگل وآبادی به آنها ، با وجود جمعیت حداکثری در زادگاهشان  غریبه می شوند .روندی که متاسفانه در شهرهایی چون آستارا وتالش بیشتر مشهود است .

احترام به قوم ونژاد وزبان در نزد همه اقوام، خصلتی  پسندیده است و در حد اعتدال  ، کاملا طبیعی است که هر کسی وطن خودرا بیشتر از هر کشوری دیگر دوست داشته باشد ، به زبان مادری خود عشق ورزد  وبا افتخار ازاصالت و فرهنگ قومی خود دفاع وپشتیبانی  نماید همه جا این حد جانبداری بدون تحقیر دیگران و نژادپرستانه ، ارزشمند ومقدس شمرده می شود و چون دفاع از ناموس به عنوان غیرت قلمداد می گردد بدون آنکه ذره ای  متهم به پان قومی یا قوم پرستی گردند .

اما وقتی نوبت به ما و تالش ها می رسد ، متاسفانه گاهی آنچنان با ساده اندیشی و بی تعصبی ،  فراقومی وآزادیخواه می شویم که در رفتار ما نشانی از هویت واصالت تالشی وجود ندارد ، این بی هویتی تالشی  و ساز گاری افراطی باهویت دیگران گاه موجب آن شده است که در پاره ای موارد حتی آنقدر شهامت و اعتماد به نفس  نداریم که  به زبان مادری و تالشی خود با یکدیگر سخن گوییم .و خواسته وناخواسته باور غلطی را رواج داده ایم ، که ذوج های جوان چنان فکر نمایند که گویا ترک زبان مادری و به فارسی سخن گفتن با فرزندان به مصلحت کودک است .در حالیکه تجربه موفق پدران ومادران همین فرزندان برعکس آنرا به خوبی نشان داده است ، نگارنده که سی سال در مشاغل معلمی در شهرو روستا بوده است ، هزاران دانش آموز تالش زبان را دیده است که با وجود صحبت به زبان مادری  در رتبه های برتر کلاس ومدرسه بوده اند ، به سبب نزدیکی زبان تالشی با زبان  فارسی ،  فراگیری زبان رسمی وملی بعد از 4یا 5 سالگی  بسیاربرای کودک آسان است ،  خوشبختانه با اشتباهی که برخی ازما مرتکب شده ایم ، جوانهای امروزی کمتر مانند برخی از ما چنین اشتباهی را مرتکب می شوند .  از نظر روانشناسی امروز ثابت شده است که کودکانی که به زبان مادری خود سخن می گویند .دستیابی انها به موفقیت بیشتر است .

بی هویتی تالشی سبب آن می گردد  که با میل خود  ،زبان خودرا به نفع دیگری در گفتگو  تغییر دهیم   .فکر می کنیم که زرنگ وباهوش هستیم  که می توانیم به سادگی زبان مادری خودرا حتی زبان ملی را  کنار زنیم وبه  زبان قومی دیگری  سخن گوییم انگار که دیگران  نمی توانند مانند ما عمل نمایند یا به زبان مشترک وملی سخن گویند . به گمانم تنهاراه این است که یا با دیگران به زبان تالشی صحبت نماییم و اگر هم زبان ما نیستند به زبان ملی وفارسی با او سخن گوییم باید آنقدر تمرین نماییم تابرای ما عادت گردد.

گاه به زبان دیگری سخن گفتن ، علی رغم میل باطنی است یا از سر تقلید و شکست نفسی قومی است گاه از سر حیا وشرم برای ترس از شناخته شدن به تالشی است . ازچه شرم داریم  که تالشیم ، درحالی که تاریخ تالش چون آینه صاف وافتخار آمیز است ، در حالی که قوی ترین مردان وزنان از نظر جسم واندیشه را در خود داریم ،و همه مارا با صفا وتلاشگری و دلاوری وپاکی می شناسند ، از چه شرم داریم در حالی که  بهره هوشی مردم تالش با لاتراز متوسط است و هزاران دانشمند تالش اداره امورات اقتصادی ، علمی ،فرهنگی واجتماعی کشور را ، با موفقیت  دردست خود دارند .

تالش باغیرت  ، چه در ایران باشد چه جمهوری آذربایجان یا در هرکشور ی  . چه در پایتخت باشد چه در بالای کو ه وجنگل .  چه در عنبران باشد چه در شفت ،چه شیعه باشد یا نباشد چه ازنظر سیاسی با ما همفکر باشد یا نباشد بازهم تالش است و عشق به مردم تالش و فرهنگش در خونش عجین است واین غیرت تالشی  بزرگترین عاملی که می تواند تالشهارا به همدیگر پیوند دهد .

متاسفانه در بسیاری زمانها به ویژه در جاهایی که محدودیت انتخاب داریم و نمی توانیم انتخابی دلخواه داشته باشیم تا مصالح شخصی وسیاسی و قومی را جمعا در یکی داشته باشیم ،   به گمانم اگر انتخاب کردن الزامی است به سبب محرومیت ومظلومیت تالش در قرن اخیر باید   مصا لح قومی را در اولویت قرار دهیم که به یقین مصلحت ما هم در آن لحاظ خواهد گشت . شاید انتخاب بر مصلحت قومی ، مستقیم وغیر مستقیم  چون پلی بتواند زمینه رشد دهها ، صدها ویا هزاران  تالش دیگررا فراهم نماید .  غیرت تالشی حکم می کند مانند همه اقوام نسبت به همزبانان خود در خطاهای احتمالی اش با گذشت تر باشیم .  روندی که سالهاست در انتخابات مجلس و شورای شهردر شهرهای تالش نشین حتی درمرکز استان  دخیل بوده است .حداقل اثرش این بوده تا صدای تالش ها بیشتر شنده شود .البته با قبول وارد دانستن بسیاری از ایراد ها وانتقادها پس از روی کار آمدن نماینده تالش در هرشهرستان  .منظور این نیست که به سبب تالش بودن آنهارا از نقد معاف نماییم یا تالش بهتر را جایگزین آنها نکنیم  یا توقع داشته باشییم آنها ،  تنها تمامی مشکلات شخصی ما تالشها را برطرف نمایند و به حقوق سایر شهروندان بی اعتنا گردند .

خوشبختانه در دهه  اخیر بسیاری ازفرزندان پاکدل تالش و اندیشمندان ما در یافته اند که برای رفع تنگناهای تحمیلی ، و برای آنکه تالش و فرهنگش به دوران شکوفایی خود دوباره برگردد بایدبیش از پیش  غیرت تالشی خودرا آشکار نماییم ، حرمت همدیگر را نگه داریم ،از همدیگر دفاع نماییم وزمینه رشد همدیگر را فراهم نماییم .  باشد  تا تالشان وفرزندانشان یک به یک یا گروهی  قله های رشد را طی نمایند تا به جایگاهی  برسیم که شایسته تالشان است .

از : رمضان نیک نهاد

+ نوشته شده در جمعه ۲ بهمن ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد  |