واژههای تالشی دارای فتحه یا شوا با الفبای کادوس فتحه(ە) شوا(ݖ)


واژههای تالشی دارای فتحه یا شوا با الفبای کادوس فتحه(ە) شوا(ݖ)


واژههای تالشی دارای فتحه یا شوا با الفبای کادوس فتحه(ە) شوا(ݖ)

واژههای تالشی با الفبای کادوس حرف ې = y (جدول 17)

واژههای تالشی با الفبای کادوس حرف ې =y (جدول 16)

واژههای تالشی با الفبای کادوس حرف ۊ = ü جایگزین اوی نرم (جدول 15)



در رسمالخط تالشی کادوس، برای هر واج تالشی یک حرف یا نویسه تعریف شدهاست.
الفبای تالشی کادوس کلا ۳۲ نویسه دارد؛ ۲۴ نویسه برای صامتها و ۸ نویسه برای مصوتها:
ئـ ?، ب b، پ p، ت t، ج j، چ č، خ x، د d، ر r، ز z، ژ ž، س s، ش š، غ q، ف f، ک k، گ g، ل l، م m، ن n، ۏ v، ۋ w، هــ h، ې y
و u، ۊ ü، ی i، ە a، ێ e، ۆ o، ݖ ə، ا ā

واژههای تالشی با الفبای کادوس حرف ێ = e جایگزین کسره «ِ » جدول 13

برای شناخت بهتر برخی حروف یا نویسههای الفبای تالشی کادوس، واژگانی با گویش جنوبی موسلهروخون فومن همراه با برابر فارسی آن واژگان نوشته شده است.
جدول12 واژههای تالشی با الفبای کادوس حرف ۏ = v
جایگزین واو فارسی






برای شناخت بهتر برخی حروف یا نویسههای الفبای تالشی کادوس، واژگانی با گویش جنوبی موسلهروخون فومن همراه با برابر فارسی آن واژگان نوشته شده است.
جدول5، واژههای تالشی با الفبای کادوس حرف ە = a (جایگزین فتحه َ )


برای شناخت بهتر برخی حروف یا نویسههای الفبای تالشی کادوس، واژگانی با گویش جنوبی موسلهروخون فومن همراه با برابر فارسی آن واژگان نوشته شده است.
جدول3، واژههای تالشی (4حرفی) که نویسه� ݖ � آوای تالشی بین کسره و فتحه/ شوا= ə = ݖ در بین آن بکار رفته است.

جدول2، واژههای تالشی (3حرفی) که نویسه� ݖ � آوای تالشی بین کسره و فتحه/ شوا= ə = ݖ در بین آن بکار رفته است.

برای شناخت بهتر برخی حروف یا نویسههای الفبای تالشی کادوس، واژگانی با گویش جنوبی موسلهروخون فومن همراه با برابر فارسی آن واژگان نوشته شده است.
جدول1، واژههای تالشی (3حرفی) که نویسه� ݖ � آوای تالشی بین کسره و فتحه/ شوا= ə = ݖ در بین آن بکار رفته است.
![]()

انتشار مجموعه کتاب سه جلدی شاهنامهی فردوسی به زبان تالشی، بزرگترین اثر و کتاب تالشی به شکل نثر روان و ساده و سره تالشی با بیش از هزار و سیصد صفحه متن تالشی در قطع وزیری و نگارش با الفبای تالشی کادوس و بیش از نیم ملیون واژه سره تالشی بدون واژگان بیگانه و حروف دخیل
حسین پناهی :
ﻭﻗﺘﯽ ﺑﻤﯿﺮﻡ ﻫﯿﭻ ﺍﺗﻔﺎﻗﯽ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺍﻓﺘﺎﺩ...!!!
ﻧﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺨﺎﻃﺮﻡ ﺗﻌﻄﯿﻞ ﻣﯿﺸﻮﺩ...!
ﻧﻪ ﺩﺭ ﺍﺧﺒﺎﺭ ﺣﺮﻓﯽ ﺯﺩﻩ ﻣﯿﺸﻮﺩ...!
ﻧﻪ ﺧﯿﺎﺑﺎﻧﯽ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﯿﺸﻮﺩ...!
ﻭ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺧﻄﯽ ﺑﻪ ﺍﺳﻤﻢ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯿﺸﻮﺩ ...!
ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮﻫﺎﯼ ﻣﺎﺩﺭﻡ ﮐﻤﯽ ﺳﭙﯿﺪﺗﺮ ﻣﯿﺸﻮﺩ...!!!
ﻭ ﭘﺪﺭﻡ ﮐﻤﯽ ﺷﮑﺴﺘﻪ ﺗﺮ ...!!!
ﺍﻗﻮﺍﻣﻤﺎﻥ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺁﺳﻮﺩﻩ ﺍﺯ ﮐﺎﺭ ...!!!
ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻢ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺧﺎﮐﺴﭙﺎﺭﯼ ﻣﻮﻗﻊ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﮐﺒﺎﺏ ﺁﺭﺍﻡ ﺁﺭﺍﻡ ﺧﻨﺪﻩ ﻫﺎﯾﺸﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﯿﺸﻮﺩ ...!
ﺭﺍﺳﺘﯽ ، ﻋﺸﻖ ﻗﺪﯾﻤﻢ ﺭﺍ ﺑﮕﻮ...!
ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺧﻨﺪﻩ ﻫﺎﯾﺶ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﺩﯾﮕﺮﯼ، ﻣﺮﺍ ﺍﺯ ﯾﺎﺩ می برﺩ...!
ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻮﺭﮐﻨﯽ ﺭﺍ ﺧﺴﺘﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻢ...!
ئاگاردݖن کادوسه خهتی ته👇
ۏەختی بݖمێرݖم، هیچ تݖفاخی نێخازݖ دەلەکێ ....!!!
نێ جݖگاېی چݖمݖن خونه کاری کو دهس کهرݖم...!!!
نێ نی ئهخباری کو چݖمݖن مهردێ خهۏهری دهن....!!!
نێ خیېابونی دهبێندیېݖ....،!!!
نێ سالنومه کو ئی خهت چݖمݖن نومی نݖۏیسݖن...!!!
تهنخا چݖمݖن دێدێ مو ئیسپیتهر ئابو ئو چݖمݖن دهده ئیتێ چهکݖ...!!!
چهمه فامیلێن چهنروز کارهکهری کو ئاسوده ئابون....!!!
چݖمݖن دوسێن، خاکسݖپوردێ به دۊم
کهۏاۏە ههری ۏەخت چهۏون خهنده ئاروم، ئارومی نه رادهلهکݖ...!!!
راستی چݖمݖن غهدیمنه دیلبهری لوئه نی بݖۏا...!!!
ئه نی ئݖشتهن خهندهئون نه دیېەری کهشه کو مݖن ۏیرݖش بهرشو...!!!
ئهز تهنخا گورهکهنی موند ئاکهرݖم.
✍رمضاننیکنهاد
در خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ە
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
دورود چهمه نازهېنه بݖرۏرێن و خوئهرێن، روزرون خݖش🌹
شهفتی تالݖشه ئاموزگار، ههسهن ئومیدزاده(حسن امیدزاده)فیداکاری ېو سیېاۏهشون (۲) :🔥💥🔥💥🔥💥
ههسهن دێ زهمینی ئادهمون نێمونی، چݖمونی کݖ ئاسݖمونی فݖرݖشته ئابا، چݖمونی بیگنا سیېاۏهشه کݖ دݖۏاره زݖنده ئابه ئو ئاتهشی مین دهلهکه. ههسهن دا ۏاې چݖ کهرݖم، ئه ئاتهشه کوره دیله دهتیله، شه، خݖردهنون ۏهر، ۏیندݖشه:
خݖردهنێن ههمه زهلامورده ئو بݖسیئاسی بهېنه، زوری نه نهفهس کهشین. خݖردێن ههمه ههسهنی پێچیکهېنا. ههسهنی ئهۏون ئاروم ئاکهرده، ۏاتݖشه: مهترسهن، ئهز شݖمه نݖجات دهم.
ههسهنی ئیگݖله، ئیگݖله خݖردهنون کهشه ئاگێته ئو ئاتهشی کو بهرشه ئو بهرېه کو ئهۏون سݖرا بهرکهردݖشه.
ههسهنی دێ ئݖشتهن ۏیر ئاشا، چێ فیچی تهمون تݖلهس کهردا چێ خهلا ئاتهش گێتا، چێ گوشت و پوس و خهلا دۊ کهری، ههته تاۏ ۏوئهردݖشه، سوج و دهرد دێ ههسهنی هالی نێبی.
ۏهختی ئاخݖرنه خݖردهنی بهرېه کو سݖرا بهرکهردݖشه، دێ ههسهنی را نهفهسی پهس ئامهنده نیېا کݖ جیر و کهفا بݖشی، دێ هیچ زوری چێ جانی دهرېه نیېا کݖ ئݖشتهن ئاتهشه کݖلاگا کو دور ئاکهری، ههته ههزار زور و بهلا نه بهرېه کو ئݖشتهن سݖرا بهرېهندݖشه.
خݖدا دور بݖکهرݖ، ههسهنی خهلا تهمونتێ چێ جانی گوشت و پوسی کو دهچیکا، چێ غهدیمنه خاسه دیم و جان زݖز داری، ههسهنی خهلا زوری نه دهکݖشتݖشونه، خݖردهنێن کݖ ئاتهشی کو جیۏهشتهېنا، هݖنته کݖ بݖرامێې، بݖرامێې، کهرین و خݖدا را دهخونین و ۏاېن: خݖدا جان، چهمه فیداکاره موئهلیمی را ئارهس. خݖدا جان، ئهگه چهمه ئاغا موئهلیم مهبی، ئهمه ههمه ئهلان مهردهېمونا.
ههسهنی سهر و دیم ئازون لهکا، مهردۊمی ۏهختی ئاتهش و دۊ ۏیندا، ئارهسهېنا، ههمه ههسهنی فیداکاری خونه ئهې را دیلسونی ېو دوئا کهرین و ئهې ئیگݖله فݖرݖشته زونین، ۏهختی ئیمدادگهرێن ئاتهشی دهکݖشتێ را ئومینه، دێ خهېلی دیر ئابا، ۏیندݖشونه:
ههسهنی گوشت و پوس و خهلا ېهندی کو دهچیکه، ههته ههسهنی سیېه جانی بݖرانکادی سهر پێنوشونه ئو ئامبولانسی نه ئهې ۏیمارݖستون بهردݖشونه.
تهمونی تالݖشئارا ئو تهمونی ئیرونی کو ههسهنی فیداکاری ئاۏازه گوش به گوشا شه، ههمه ههسهنی را دوئا کهرین کݖ خݖدا ئهې شهفا بݖده. خݖردهنون دوئا ههسهنی را تهلهکهې ئارهسه. ههسهن، ئه روزی نێمهرده بهما هیچ رۊکه تێلی سهغه جان و سالیمه پوس نێداری.
دوکتݖرون، دهزگا بݖنی کو ئهې زݖنده داشتا، دهبیس دهفا چێ جان و پوسی پێرݖشکا ئارݖشکا کهردݖشونه دا چێ مهردێ ناریشون گێته.
چێ به دۊم، ههسهنی ئازونسێ نێبی، ههسهن زوری نه ناېلاجه نهفهسی کهشی.
ههسهنی فیداکاری، تهمونی ئیرونی کو ئاۏازه بهرېهنده، ههمه جݖگای کو شهفتی ئاموجهده فیداکاری لوئه کهرین.
ههسهن ههته چهکیل و لهکهنده جانی نه چهن سالی نیمهزݖنده پهس مهنده، ههته دهرد و سوجون تاۏ ۏوئهردݖشه، پونزه سال زݖندهسݖزا به ئو زݖرݖنجیېه ئو دهردݖش پێتاۏه. ئاتهشی ههسهنی ئهندهرونی سوتا، ههلهمهله رېچ نێئابی.
تهمونی ههسهنی مݖز و مݖۏاجݖبه تێ چێ دهۏادهرمونی نێۏیرهسی، چێ خݖردݖخالی خهېلی کوری ېو سݖزا کهشه، ههسهنی را دنݖېا دێ هیچ مݖزه نێکهری، روزی ههزار دهفا خݖدا را دهخونی کݖ بێری، ئݖم سهکراته زیندݖگی کو چݖمݖن نهفهسی پێسݖند.
ههسهنی تێېه دهسی نه سی تا چهمه خݖردون ئاتهشی مینی کو نݖجات دوئه بهما ئهمه ههمهې، جیر دا به کهفا ئهې را کݖتاېی ېو بیبهفاېی کهرده.
چهمه دهرېادیل و فیداکاره ههسهنی نهفهس، ئاخݖرنه سهری، ههزار و سیسهد و نهۏهد و ېهکی، تاۏاسونی، تیر ما روزی کو ۏهختی ۏیشه، دێ هیچ نێپێرومه و ئݖشتهرا ئاسوده ئابه.
روزی کݖ ههسهنی جݖنازهشون شهفت ۏوئهرده، ۏیشتری شهفت و گیلون و تالشئارا مردۊم سوگݖۏارینا، ههمه ئݖشتهن سینه پهکوفین و بݖرهمین.
ئه سی گݖله شاگݖرده کیله کݖ دێ پیلل ئابهېنا، هݖنته کݖ بݖرهمین، چݖمونی کݖ چهۏون دهده ېه کݖ مهرده.
ئوری مݖرا پیلله ئیفتخاره کݖ چهمه ئیرونی کو، چهمه تالݖشون کو، چهمه ئاموزگارون مینی کو هݖنتهره فیداکاری داشتهمونه.
ئومیدهۏاریمه، ئه ېاله مێردی جانفیداېی ئهمه را چاکه نݖماېنهې موئهلیمی ېو تالݖشه مݖرامی کو بوبو.
ناجه دارݖم، ههسهنی خݖردݖخال هیچ ۏهخت زیندݖگی کو سݖتهمه مهبهرݖن و چاکه جیگائون ئارهسݖن و خهېر بݖۏینݖن. شݖمه نی ههمیشه سهغه جان و خݖشه دیل بݖدارهن.
✍️ : رمضان نیکنهاد
منبع: کادوس ماسولهرودخان
http://kados2.blogfa.com
برخی از شیوهنامه خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
دورود چهمه نازهېنه بݖرۏرێن و خوئهرێن، روزرون خݖش🌹
شهفتی تالݖشه ئاموزگار، ههسهن ئومیدزاده(حسن امیدزاده)فیداکاری ېو سیېاۏهشون (۱):🔥💥🔥💥🔥💥
ۏیشتهری تالݖشی خݖردݖخال سهختی ېو کوریکهشێ نه ئاژیېهېنه ېو پیلل ئابهېنه، ههې را تالݖشی خݖردݖخال ههر جیگاې ئارهسݖ، چݖ ئهگه دوکتݖر و ئاموجهده ئو موههندݖس بوبو ېا دیېهر چاکه جݖگا ئارهسݖ، ههرگݖز ۏیرݖش نێبهرشو کݖ ئݖشتهن چݖده رۊکی کو سݖتهمه بهردهشه دا چاکه جݖگایی ئارهسه.
تالݖشی خهلک، ههته کݖ پیلله دیلینه، ههته نی ههمیشه سادهدیل و دیلسون بهېنه، مردۊمی خݖش دارن، سهختݖمه روزون و ههنگه ئو بهلا ۏیترهکێ ۏهختون، دیېهرون داد رهسێ را ئݖشتهن جانی فیدا کهرݖن. خݖدا را شݖکر، ئهمه ههمیشه تالݖشون دیله کا دیلسون و فیداېی ۏیېهر داشته، ئهگه خاسی چهمه تاریخی بوخونهم، ۏینهم کݖ چݖده پیلله فیداکار چهمه تالݖشئارا کو داشتهمونه، ئیگݖله ئه نومئاۏازه فیداکارێن، ههسهن ئومیدزاده ېه.
شهفتی تالݖشه موئهلیم، ههسهن ئومیدی دیلابهری ېو فیداکاری لوئه، ئی گݖله راستیېه پیشامهده، سهد سال و ههزار سال پیشی فیداکاری لوئه نی کݖ خاسی مهزونهم چݖنته تݖفاخ دهلهکه.
ههزار و سیسهد و ههفتاد و شیشی سالی زݖمݖسونی کو ههۏا، ۏییهر زیېهنگه ئو سهردا. ۏهر و تیفون و سوجه ۏا، مهردۊمی مݖتهرزی ۏوئهردا. چهمه شهفتی ئاموزݖش و پهرۏهرݖشی کو ههسهن ئومیدزاده، ئیگݖله مهدرهسه کو کهلاسی پینجون موئهلیما.
ههسهن خهېلی ئݖشتهن کار و دانݖشئاموجون نه خݖشا.
ههسهن نی ئیرونی ههزارون ئاموزگارون شار ناجه داری، چاکه ئاموجهدهې ئݖشتهن ۏݖلهتی خݖردهنون را بݖبی ېو ئݖشتهن چێمی نه چهۏون خݖشبهختی بݖۏینی.
ئه سهخته زݖمݖسونه روزی ههۏا خهېلی سهردا، ۏهختی مهدرهسه کو سݖبی ئهۏهلنه موندیئاکهره زهنگ گینه، هݖنته کݖ ههۏا سهردا، هیچ شاگݖردی نېیاشته کهلاسی کو سݖرا بهرشێ، شاگݖردێن ههمه نهته بوخاری داوْره گݖرد ئابهېنا.
ههسهن نی دهفتهری کو ئݖشتهن ههمکارون نه نݖشتا، کݖرا چاې ههری و موندی ئاکهری.
شاگݖردێن کݖرا ههۏا ۏیېهره سهردی خونه دهمێرین. کهلاسی نهته بوخاری خهراۏا، چێ گهرمی هیچ ئهۏون هالی نێکهری، ههې خونه بوخاری نهته دهرهجه دا ئاخݖر ئاکهردهشونا.
بوخاری تهنوره دیله نهت دهبه پور ئابه، ۏهختی بوخاری تهس گێته، بوخاری تهنوره ئو نهته جݖگا ناخهۏهری تݖرهکه ئو چێ گݖلهنده نهتی شهله تهمونی کهلاسی کو پێتاخیېه.
کهلاسی کو دۊ ئو ئاتهش ۏیگماریېا، ههمه جݖگا شهله کهری، هݖنته تاریک ئابا کݖ چێم، چێمی نێۏینی، نێبی، فهمێ کهلاسی بهر کا نوئه ئو بهرېه کا نوئه. سی تا رۊکه فݖرݖشته کیله ئه جهههندهمسݖرا ئاتهشی مینی کو زیندون بهېنا، هݖنته کݖ جݖروئه ئو زاهار کهرین، ۏاېن: ئاغا مودیر جان سیمونه، ئهمه را ئارهس، ئاغا موئهلیم جان، ئهمه را ئارهس.
ههسهنی دهفتهری کو ناخهۏری شاگݖردون جیکله سݖتا مهسه، ئݖشتهن جݖگا کو جیپهره، رو به خݖردون زاهار شه.
ههمه ئارهسینه، ۏیندݖشونه: بݖرامێې! کهلاسی پینجی مینی کو ئاتهش، گوله گوله، بهر و بهرېان کو بهرۏهزݖ، هیچکس نیېاری، ئاتهشی نێزیک شێ.
ههسهنی ۏختی خݖردهنون زاهاری مهسه کݖ ۏاېن: دێدێ جان سیمونه، سیمونه، ئاغا مودیر جان، ئهمه را ئارهس، سیمونه. ههسهن کݖرا تور ئابی، نێزونی، چݖ کاری بی بݖکهرݖ، ئی ۏهری ئݖشتهن مهردێ نێزیک ۏینی، ئهگه ئاتهشی دیله دهلهکی. ئی ۏهری سی گݖله ئݖشتهن خاسه شاگݖردون کݖ ئݖشتهن کیلان شار ئهۏون خݖش داری، ۏینی کݖ ئه جهههندهمسݖرا ئاتهشی کو کݖرا بݖرێېین، جݖزغاله ئابین. ئی ۏهری ئݖشتهن خݖردݖخالی ۏیرݖش ئالهکی کݖ ئهگه بݖمێرݖ، چهۏون کار بی چݖ بوبو.
ههسهن ئه چهن را مینی کا دهمهندا کݖ ناخوری ئݖشتهن را پێچیندݖشه. راهی نه کݖ زونی سهغه جانی نه جیۏهشتێ نێشا، راهی نه شه کݖ ههلهمهله ئادهمێن نیېارین، تێېه دهسی نه ئه را ئو بهریسی نه شێ.
ئیدامه دارݖ...
✍رمضان نیکنهاد
منبع: کادوس ماسولهرودخان
http://kados2.blogfa.com
برخی از شیوهنامه خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
چݖرا ئهزی کݖ تالݖشیمه تاشهې نه چݖمݖ ریشه دهبݖرݖم؟(۲)
چݖرا ئهز، چݖمݖ تازه دݖنېا دهلهکه خݖردهنی نومپێنوئێ را ههزارون خاسه نومی مینه کو گهردݖم، ئی بیۏهج و مهکروفه نومی چݖمݖ فݖرݖشته خݖردهنی سهر پێنهم کݖ پیلل ئابو، ئه نومی را خݖجالهت بݖکهشݖ. ۏختی فیلمون کو ئهرهبون ۏینݖم کݖ ئݖشتهن ئݖسپهکݖچی را خاسه نومی دهخونݖن، خݖجالهتی ئاۏ ئابوم.
چݖرا ههمیشه بهری سهری ۏاشی بوئاژه زونݖم، دیېهر ئێل و تهبارون بهروسݖرا ههر کیشیمینجیلی، چهمه تالݖشهسݖرائون تۊرکه کهرگ و سوکون کو بݖختهر زونݖم؟
چݖرا ئهز، ۏهختی کهسی ۏینݖم کݖ خاسی دارهپێشی فهندی ئاموتهشه ئو داری چینجیله کو نݖشته کݖرا میۏه چینݖ، مهرݖنجݖغ ئابوم، نێ دارهپێشی فهندی ئاموجݖم، نێ نی شیرنه زݖبونی نه ئهې کو میۏه خام، تهمونی چݖمݖن زوری نه داری دݖمݖک ژهنݖم دا ئهې داری کو بهرېهنݖم؟
چݖرا ئهز، چݖمݖن مهجازیېه رهسانه کو ههزار دهفا دیېهر غوم و تهبارون خاسه چیئون را تهبلیغ کهرݖم، ههته چی ئهۏون پیلل ئاکهرݖم بهما ئهۏێن ههرگݖز رۊکه تێلی چهمه تالݖشون خوبی کو نێنۏیسݖن، خیېال کهرݖم، کݖرا چݖمݖن ئازاتفیکری ئهۏون نݖشون دهم، خهبهر نێدارݖم کݖ ئهۏێن مݖن بیغݖېرهت زونݖن؟
چݖرا ئهز، ئهگه رۊکه کاره تێلی دیېهری را کهرݖم، ئهلبهلی گوشهداریمه، سهد ههده کاری خݖمنا مݖرا تهلافی بݖکهرݖ؟
چݖرا ئهز، ۏهختی ئیگݖله گیلهک و کݖرد و تݖرکی نه خام لوئه بݖکهرݖم، کهشک ئابوم، ئهۏون نه تݖرکی ئو گیلهکی ۏام، فیکر کهرݖم، ئهز خهېلی زیرهنگیمه و ئه پهخمه ېه؟
چݖرا ئهز، غهېری تالݖشی کݖ ۏینݖم، کݖرا ئهۏون را ئݖشتهن کݖشݖم و ههده چی خاکی بوم بهما تالݖشون کݖ ۏینݖم ئیگݖله ههشراتی شار پیمه ئهې ۏیجهرݖم؟
چݖرا ئهز، دیېهر ئێل و تهبارون شار، تالݖشی یاله ئوستادون، پیلل نێزونݖم، ههمیشه چێ چاکه کار و لوئه ناری تی دهکهرݖم؟
چݖرا ئهز، چݖمݖن کیشۏهری پیللهپیللان کو هیچی نێخام بهما ئهگه ئیگݖله تالݖش چهمه ۏݖلهتی کو چاکه جݖگائی ئارهسه بوبو، چێ پهههر کݖرا سونݖم، ۏیېهرهخازی نه کاری کهرݖم کݖ ناچار ئابو، تالݖشه شهری کو دهۏهزݖ.
چݖرا ئهز، چݖمݖ هونهر و دانیش و تهجروبه، مݖفته مهجازیېه رهسانه کو رۊکه تێلی تالݖشی خݖردݖخالی را نێنهم؟
چݖرا ئهز، ۏهختی ئیگݖله ههمکار و ۏهردس باېیسݖمه، بیکاره تالݖشون ۏیرݖم بهرشو، تهنخا پیمه، غهریبه ئادهمون نه کار بݖکهرم؟
چݖرا ۏهختی ئیگݖله تالݖش مݖن کاری سهر ئݖشتهن پهلو بهرݖ، غهدرزون کݖ نیمه ههلا هیچ، تهمونی چݖمݖن زوری نه کوکلا کهرݖم دا ئهې کاری کو بهرکهرݖم و ئݖشتهن بݖشوم چێ جیگا بیگێرݖم؟
چݖرا چݖمݖ شهری ههمساده کهئون کو هیچکهس نێزونݖ ئهز تالݖشیمه؟ شݖمه ۏاېهن، تݖرکێن نی چݖمݖن شارینه؟
چݖرا ئهز، ۏهختی ئی چیې خام بݖخݖرݖم ېا بݖخروشوم ېا ئوستائی دۊمله گهردݖم، ئهگه چݖمݖن ئیستݖفاده نی ئهگه مهبو، ههنی ۏیشته زور کهرݖم غهېری تالݖشی ۏهر بݖشوم ېا ۏهختی ئی گݖله تالݖش چݖمݖ ئوستا ېا کارهکهره یا ئهز چێ ئوستاېمه ئهې کو ۏیشته کار و مݖز خام ۏیگێرݖم، کاری کهرݖم کݖ هه ئی دهفا بوبو؟
چݖرا ئهز ۏهختی میمونی را خام خݖتمهت بݖکهرݖم، چݖمݖن خݖردݖخالی خام کاری نه ۏیکݖر بوئهرݖم، دێ هیچ چهۏون جانخݖشی دهربهند نیمه؟
دۊمله دارݖ...
✍: رمضان نیکنهاد
منبع: کادوس ماسولهرودخان
http://kados2.blogfa.com
برخی از شیوهنامه خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
چهمه تالݖشه بݖرۏهرێن و خوئهرێن روزرون خݖش🌹
چݖرا ئهزی کݖ تالݖشیمه تاشهې نه چݖمݖ ریشه دهبݖرݖم؟(۱)
گݖرد دݖنېا ئادهمێن، ههر ئێل و تهباری کو نی بوبون، تاکیله زݖندݖگی ئو ئیجتݖما کا، ېهندی نه ئیسهر ئیختݖلافون دارݖن، ئݖم مݖرام و تهفاۏوتێن ئێسینه کݖ ههمهې ئادهمون تاکیله ېا گݖروهی بو ېهندی کا ئهۏون سیفا ئاکهردێ. چهمه تالݖشێن نی ئێل و تهباری ئێسینه کݖ ههته کݖ چاکه مݖرام داشتێ را دݖنېا کو ئابازه دارݖن، ئݖم سونوره ئو غانونی کا نی سیفا نینه. شݖمه رۊکه بݖرا ههته کݖ ههمهې ئیرونی ئێل و تهبارون، فارس و تݖرک و کݖرد و بهلوچ و گیلهکون خݖش دارݖ، تالݖشون نه ئیتێ ۏیشته خݖشه. ئهز زونݖم کݖ ئیرونیېون چاکه مݖرام و چهۏون چاکه کݖردݖکار ئیگݖله ئݖسکݖلی شار، بیگونه کیشۏهرون، ئوروس و ئهرمهنی کو بیگێ بݖش دا دݖنېا ئه سهری تهجاۏوزگهرون چێمی کو جیشو، ئهۏون ههمیشه زور کهرده دا چهمه میلهتی مینه ئیختݖلاف دهرېهنݖن دا ئݖشتهن بݖشان، چهمه ۏݖلهتی مال و داراېی پێتارێ.
ئیسهر کݖلوتونه کار و بیۏهجه مݖرام، دݖنېا ههمهې خهلکون مینه پهېدا بو، مومکینه چهمه تالݖشون مینه نی نوئه بوبو کݖ خورهې شیوار چهمه چاکه فهرههنگی جان دریېه، بهسکهم تالݖشون پهس دهلهکێ را چهمه میلهتی دیېهر غوم و تهبارون ناردهلهکێ ۏیندهبو، ئیگݖله پیلله دهلیل بوبو.
شݖمه رۊکه بݖرا کݖ نهگبهتی را ئݖشتهن ۏیشتهری ئه بیۏهجه مݖرامون دارݖ، خازتهمه، ئهۏون چهن گݖله سوئالی نه ئݖشتهن کو دهپهرسݖم.
پیمه، شݖمه پیللون نه ئیتێ دیله لوئه بݖکهرݖم دا مݖرا بیناېی بݖکهرهن کݖ چݖنته شام، ناجوره کارون دیمه نوئێ.
ئهگه ههر ههزار نوجهبا تالݖشون مینه کو خݖدامهکهردون ئیگݖله چݖمݖن شار مهنده بوبو کݖ ئݖم ئیرادون گݖرد بݖدارݖ، گݖمون کهرݖم، خهېلی بوبو، خهرهدی نه بی نݖشتێ دا ئهۏون را چارهې بݖکهرݖم.
نارناری شݖمه خݖتمهت بݖوام کݖ مݖن پیشتهر خهېلی تالݖشون چاکه مݖرامی نیۏیشتهمه ئو مهجازیېه رهسانه کو نوئهمه. ئݖم دیلنݖۏیشته نی ده سالی پیشی لوئه ېه کݖ چیل گݖله سوئال ئݖشتهن کو دهپهرسهمه دا چارهې بݖکهرݖم و شݖمه کݖمهکی نه چێ جهۏاوی بݖتلهفݖم، ئݖم سوئالون ۏاتنݖۏیسه خهتی نه شݖمه خݖتمهت ئادوئهمه.
چݖرا ئهز، چݖمݖ بێختهری، تالݖشون مینه کو ۏیندێ نێشام، کݖرا ئݖشتهن کݖشݖم کݖ ئیجوری ئهی رۊک ئاکهرݖم.
چݖرا مݖن ئیگݖله بهدۏینه ئهېینهکی نه چݖمݖ دوس و فامیلون ئیرادون تهنخا ۏینݖم.
چݖرا ئهز، ئݖشتهن ههرگݖز ئیملا نێنۏیسݖم، هݖنته جیمهندهیمه دا دیېهرون ئیملا ئهۏون را ئیسلا بݖکهرݖم.
چݖرا ئهز ههمیشه کهپهللۏونیمه، تهمونی چݖمݖن زیرهنگی ېو زوری خام، چݖمݖن تالݖشه دوسون و خیشون سهر بوئهرݖم، بیگونه جݖگائون کو جیمونݖم دا چݖمݖن کهللـه فوک بݖژهنݖن.
چݖرا چݖمݖ چێمی ۏیچیندهمه، دیېهر غوم و تهبارون ههمدیلی ېو ههمزݖبونی کو پهند نێگێرݖم، هیچ رۊکه تێلی تالݖشون سهربهرزهېی را کݖمهک نێکهرݖم و تالݖشون شݖکهستی بوبومهبو مݖرا ئیله ېه.
چݖرا ئهز، تالݖشی زݖبونی نه چݖمݖ خݖردݖخالی نه لوئه نێکهرݖم، دێدێ زݖبونی خݖردهنی را جݖگا دهم؟ فارسێن، تݖرکێن ،کݖردێن نی ئݖم کاری کهرݖن؟
چݖرا ئهز، ههر پێچیندێنی را کݖرا ئاسݖمون شوم دا تالݖشی سهری فوک بݖژهنݖم، خیېال کهرݖم، ئهگه تالݖشی نه تا مهدهگێرݖم، دیېهرێن بێهێشتی دیله مݖن دهبهرݖن.
چݖرا ئهز، چݖمݖن جان و خهلا پاکیېه ئاکهردێ، ۏیېهرچی ئهندیفه نێدهم، هݖنته ئهنهشوره خهلا نه دݖکونهۏهر و بازار شوم و ئݖشتهن ئانݖما کهرݖم؟
چݖرا ئهز، سالی ئی دهفا، چݖمݖ بهبه گوری سهر نێشوم و ئهې ۏیر نۏوئهرݖم بهما غهریبه ئادهمی سهد پێشتی ئه دیمی بهبه مهردێ را ههده چݖمݖن کهللـه پهکوم؟
چݖرا ئهز، ۏهختی مالدار و دارهند و کارهې بوم، ئݖشتهن ئهۏی ئاکهرݖم، تالݖشون کݖ نێئازونݖم ههلا هیچی، چݖمݖن دهده دێدێ ئو خیشون نی ۏیرݖم بهرشو ئو سݖنگهدیل ئابوم.
چݖرا ئهز، ئیسهر دهفا چݖمݖن داشتهئون و فیکری هیچ نێۏینݖم، ههده چی ئݖشتهن بیچݖنگ و مݖشت نݖشون دهم؟
چݖرا ئهزی کݖ تالݖشیمه، چݖمݖن کیتاۏخونه کو ههزار گݖله کیتاۏی مینی کو ئیگݖله تالݖشه کیتاۏ نوئه نی؟
چݖرا ئهز، چݖمݖ ئیداره ئو کاره جݖگا کو تالݖشه خݖردهنون نه تالݖشی لوئه نێکهرݖم؟ کݖرا زهله کهرݖم، نێکی بݖۏان، تالݖشیمه ئو چݖمݖ ئاۏرو بوشو!
چݖرا ئهزی کݖ بهخساب باسهۏاتیمه، چݖمݖن زادگا کو، دهرامی پێتارهکهرون شار دیېهرون مال و داشته را دهسدݖرازی کهرݖم و ئݖشتهن ئانݖما کهرݖم.
دۊمله دارݖ...
از: رمضان نیکنهاد
منبع: کادوس ماسولهرودخان
http://kados2.blogfa.com
برخی از شیوهنامه خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
مثالهایی از واژه ها با شروع ( ئو ) با خط تالشی کادوس
ئو👇
(ئـ + ـو) ئو u? : او
ئوزگاره uzgāra? : استفراغ
ئولهس ulas? : درخت ممرز
ئولېه شێې ulyašey? : تنها پیراهن پوشیدن
ئوستاد ustād? : استاد
ئوستان ustān? : استان
ئومێume? : آمدن
ئومهuma? : آمد
ئوری,ئورو uru, ?uri? : امروز
ئوسال usāl? : امسال
ئوشانušān? : امشب
ئوشتار uštār? : ترکه
ئوله ula? : نام پسرانه
ئولهسه بݖلهنگاulasabəlangā? : اولسبلنگاه ییلاقی در ماسال
ئوروس urus? : روسی
ئوتوبوسutubus? : اتوبوس
ئولاخ ulāx? : الاغ
ئوجاغ ujāq? : سیستم آبستنی زن
ئولارسالulārsāl? : سالهای خیلی دور
از: رمضان نیک نهاد
منبع: کادوس ماسوله رودخان
مثالهایی از واژهها با شروع ( ئه)و خط تالشی کادوس
ئه👇
( ئـ + ـه): ئه a? : اَ
ئه a? : آن
ئهۏ av?: آن
ئهز az?: من
ئهزیز aziz?: عزیز
ئهمه ama?: ما
ئهته ata?: آن گونه
ئهربا arbā? : خرمالو وحشی
ئهرباتیما arbātimā? : دوشاب پزی
ئهبرهم abram?: ابرو
ئهۏݖرشݖمavəršəm?: ابریشم
ئهۏزار avzār?: ابزار
ئهنجارanjār?: ابزار نجاری
ئهۏیavi? : ناپیدا
ئهشتالو aštālu? : هلو
ئهژگ ažg?: شاخ و برگ
ئهلݖغ aləq?: عقاب
ئهلهک alak?: غربال
ئهنݖشتا anəštā? : گرسنه
ئهمنیېه amniya?: ژاندار
ئهنگݖل angəl?: گره
ئهجݖکajək? : کرم انگلی ریز
ئهۏیجه avija? : آباد نشده
ئهلهچوله alačula?: ابلق
ئهخݖتوaxətu?: اخلاط سینه
ئهنهشورanašur?: نشسته
ئهژداد aždād?: اجداد
ئهلاله alāla?: آلاله
ئهسݖرک asərk?: اشک
ئهفچ afč?: بیمزه
ئهمونهamuna?: خورجین پوستی
ئهلاش alāš?: درخت راش
ئهکس aks?: عکس
از: رمضان نیک نهاد
منبع: کادوس ماسوله رودخان
برخی از شیوهنامه خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
مثالهایی از واژهها با شروع ( ئه)و خط تالشی کادوس
ئه👇
( ئـ + ـه): ئه a? : اَ
ئه a? : آن
ئهۏ av?: آن
ئهز az?: من
ئهزیز aziz?: عزیز
ئهمه ama?: ما
ئهته ata?: آن گونه
ئهربا arbā? : خرمالو وحشی
ئهرباتیما arbātimā? : دوشاب پزی
ئهبرهم abram?: ابرو
ئهۏݖرشݖمavəršəm?: ابریشم
ئهۏزار avzār?: ابزار
ئهنجارanjār?: ابزار نجاری
ئهۏیavi? : ناپیدا
ئهشتالو aštālu? : هلو
ئهژگ ažg?: شاخ و برگ
ئهلݖغ aləq?: عقاب
ئهلهک alak?: غربال
ئهنݖشتا anəštā? : گرسنه
ئهمنیېه amniya?: ژاندار
ئهنگݖل angəl?: گره
ئهجݖکajək? : کرم انگلی ریز
ئهۏیجه avija? : آباد نشده
ئهلهچوله alačula?: ابلق
ئهخݖتوaxətu?: اخلاط سینه
ئهنهشورanašur?: نشسته
ئهژداد aždād?: اجداد
ئهلاله alāla?: آلاله
ئهسݖرک asərk?: اشک
ئهفچ afč?: بیمزه
ئهمونهamuna?: خورجین پوستی
ئهلاش alāš?: درخت راش
ئهکس aks?: عکس
از: رمضان نیک نهاد
منبع: کادوس ماسوله رودخان
برخی از شیوهنامه خط تالشی کادوس:
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
سخنان دکتر انوشه:
۱- انسان موفق کسی است که با سنگ هایی که بر سر راهش قرار گرفته اند، پلکان و با آجرهایی که به سمتش پرتاب می گردد خانه درست کند.
۲- هرگز با انسان وقیح و بی حیا بحث و جدل نکن چون او چیزی برای از دست دادن ندارد و فقط تو را ضایع می کند.
۳- نفرین ها مانند مرغ و خروس هایی هستند که غروب به لانه باز می گردند و دامن خودتان را می گیرند.
۴- برای هیچ چیز در زندگی غمگین مباش، کار سختی که تو داری، آروزی هر بیکاری ست، فرزند لجبازی که تو داری، آرزوی آن هایی است که بچهدار نمی شوند.
دوکتݖر ئهنوشه چاکه لوئێن فومهنی تالݖشون زݖبون و ۏاتنݖۏیسه خهتی نه:
1 - پیروزمهنده ئادهم کهسی ېه کݖ سݖنگونی نه کݖ چێ را ناری کو نوئه، سݖردݖ سازݖ ئو ئه ئاجورونی نه کݖ ئهې را ۏیداری، که سازݖ.
2- ههرگݖز بیشهرمه ئادهمی نه جهدهل و ئیگݖله دݖگݖله مهکهر؛ ئاخا ئه هیچ چیې چهنگهز دوئێ را نێدارݖ ئو تهنخا تݖ خهراۏ کهرݖ.
3 - نݖفرین و نابهنائێن، کهرگ و سوکونی شیۏارینه کݖ شهۏهسهر لون ئاگهردݖن و ئݖشتݖ دومنه گێرݖن.
4- هیچ چیې خونه زݖندݖگی کا دیلناخݖش مهب. سهخته کاری کݖ تݖ داری، ههر بیکارهې را ناجه ېه؛ لیسکه خݖردهنی کݖ تݖ داری، ئهۏونی را کݖ خݖردهندار نێبون (بیسݖرون را)، ناجه ېه.
رمضان نیکنهاد
http://kados2.blogfa.com
حروف تالشی کادوس
زبان تالشی برپایه رسمالخط فارسی و با حروف الفبای تالشی کادوس و لاتین نوشته میشود،
در اینجا به بررسی رسمالخط تالشی کادوس می پردازیم.
الفبای زبان تالشی بر اساس رسمالخط کادوس از ۲۴ حرف بیصدا و ۸ حرف صدادار تشکیل مییابد.
(الف) حروف بیصدا یا نویسههای مربوط به واجهای صامت:
حروفی هستند که همیشه کلمه با آنها آغاز میشود و معمولا در آن لبها به هم برخورد میکنند.
ئــ ʔ /ب b/ پ p /ت t /ج j /چ č /خ x /د d /ر r/ ز z / ژ ž /س s/ ش š/ غ q/ ف f/ ک k/ گ g /ل l /م m/ ن n/ ۏ v/ ۋ w/ هــ h /ې y/
(ب)حروف صدادار یا نویسههای مربوط به واجهای مصوت:
حروفی که هیچگاه کلمه با آنها آغاز نمیشود و معمولا در آن لبها به هم برخورد نمیکنند.
/و u/ ۊ ü / ی i / ه a / ێ e / ۆ o / ݖ ə/ ا ā /
تفاوتهای اولیه الفبای تالشی کادوس با الفبای فارسی:
۱- در زبان تالشی:
برای حروف t (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود. مثال : تیشه/ تاشه، طلا/ تیلا
برای حروفs (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود. مثال : ایثار/ ئیسار، صابون/سابون
برای حروفz (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود. مثال : ذکر/زیکر، زال/زال، ظالم/ زالیم، رمضان/ رهمهزون
برای حروفq(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود. مثال : قانون/غانون، غاز/غاز
برای حروف h(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود. مثال : حمید/ ههمید هاشم/ هاشݖم
۲- نوشتار زبان تالشی متفاوت از زبان فارسی، بر اساس گفتار شکل میگیرد. برای مثال در زبان فارسی کلمه (خواهر) که از خ + و + ا + ه + ــَـ + ر ) تشکیل شده است (خواهر نوشته اما خاهر خوانده میشود در صورتی که در زبان تالشی هر طور خوانده شود همانطور نیز نوشته میشود.
۳- در زبان فارسی تعدادی از حروف صدادار نوشته نمیشوند اما تلفظ میگردند مانند حروف صدادار ــــَـــ فتحه / ــــِـــ کسره / ــــُـــ ضمه در صورتی که در زبان تالشی صداها نیز به حرف تبدیل میشوند.
در زبان تالشی نوشتار براساس گفتار شکل میگیرد به عبارت سادهتر حرفی وجود ندارد که خوانده شود اما نوشته نشود.
۱- صدای ــــَـــ (فتحه)
این صدا را در زبان تالشی بصورت حرف (ــه / ه ) نوشته میشود.
در زبان فارسی صدای فتحه تلفظ میشود اما روی کلمه اعراب گذاری نمیشود اما در زبان تالشی هم تلفظ میشود و هم نوشته میشود.
فارسی => تالشی
سرد / س + ــَـ + ر + د ) => سەرد ( س + ـه + ر + د
درد / د + ــَـ + ر + د ) => دەرد ( د + ه + ر + د
مشاهده میگردد که صدای ــــَـــ فتحه تبدیل به شکل نوشتاری (ه / ــه) شده است.
سبد (سهبهد) - مملکت (مهملهکهت) - آرش (ئارهش) - اسب (ئهسب
۲- صدای( ــــِـــ (کسره این صدا را در زبان تالشی بصورت (ێ )مینویسند.
در زبان فارسی صدای کسره تلفظ میشود اما روی کلمه اعراب گذاری نمیشود اما در زبان تالشی هم تلفظ میشود و هم نوشته میشود.
فارسی => تالشی
زرشک / ز + ــِـ + ر + ــِـ + ش +
زێرێشک ( ز + ێ + ر + ێ + ش + ک
بهشت / ب + ــِـ + هـ + ــِـ + ش + ت ) => بێهێشت ( ب +ێ + هـ + ێ + ش + ت
مشاهده میگردد که صدای ــــِـــ کسره تبدیل به شکل نوشتاری ( ێ )شده است.
۳ – صدای( ــــُـــ (ضمه:
این صدا ( o ) که در زبان تالشی جنوبی وجود ندارد، بیشتر در زبان تالشی شمالی وجود دارد که بصورت ( ۆ ) مینویسند. در زبان فارسی صدای ضمه تلفظ میشود اما روی کلمه اعراب گذاری نمیشود اما در زبان تالشی هم تلفظ میشود و هم نوشته میشود. مانند آب در زبان تالشی شمالی/ ئۆۏ
۴- صدای ( و (صدای اوی کوتاه و بلند و کشیده است که در تالشی مانند فارسی بصورت بصورت (ــو / و) مینویسند.
مانند کوه/ کو، تور/تور ، خروس/ سوک اوردک/ ئوردهک
5- صدای اوی نرم ü در تالشی وجود دارد که بصورت (ۊ) نوشته میشود. مانند زود/ زۊ کوچک/ رۊک توت/ تۊ
6- صدای ا کوتاه در تالشی فراوان وجود دارد که بصورت ب بدوننقطه و هفتکداربالا (ݖ) نوشته میشود مانند: برادر/ بݖرا که/کݖ شیر/ شݖت دو/ دݖ این/ئݖم سگ/ ئݖسپه
7- در زبان تالشی هیچ کلمهای یا هیج حرف صدارا یا مصوتی با الف ا و آ شروع نمیشود بلکه باهمزه (ئـ)شروع میشود. حرف (ئــ ) تقریبا معادل (همزه ء و ع )در زبان فارسی است. در زبان تالشی همیشه در ابتدا و میان کلمات کاربرد دارد. همچنین به تمامی مصوتها هم میچسبد و قبل از آن میآید و در انتهای کلمه نه خوانده میشود و نه نوشته میشود مانند املاء / ئیملا مشاع/ مهشا
مانند ئـ + ـا): آزاد (ئازاد) - آش (ئاش - ئـ + ـه): اسب (ئهسب - ئـ + ـێـ): انسان (ئێنسان- ئـ + ۉ
: مانند در تالش شمالی آب/ ئۉۏ یا بار/ بۉ( - ئـ + ـو): اوستا (ئوستا) (ئـ + ـیـ): ایمان (ئیمان (- ئـ + ݖ (این) ئݖم
8- در این الفبا، از حروف ویژه عربی «ص، ض، ط، ظ، ع» و دو حرف «ث، ذ» که زمانی در فارسی و برخی از دیگر زبانهای ایرانی به کار میرفتهاند و نیز از حرف «ق» که در حال حاضر در برخی از زبانهای ایرانی وجود دارد، استفادهنمیشود؛ حتی در نوشتن اسامی خاص عربی که در مملکت ما جا افتادهاند. مانند علی/ئهلی حسین/هوسێېن رمضان/ رهمهزون صبح/سݖب قند/غهند طلا/ تیلا صابون/ سابون ظلم/ زݖلم
9- برای نشاندادن صامتهای نرم، از همان نشانهای استفادهمیشود که در همواج برای این دسته از واجها تعریف شدهاست از نشانه: ۨ استفاده میشود . مثلاً پوتۨه ، دۊملۨه
10- در الفبای تالشی کادوس به جای واو(v)فارسی از نشانه(ۏ) استفاده میشود. مانند وام/ ۏام اول /ئهۏهل برگ/ لیۏ
11- در الفبای تالشی کادوس به جای (y) از نشانه( ېـ ې )استفاده میشود. مانند یار/ېار سیاره/ سهېاره چای/ چاې
از گروهی از پژوهشگران تالش
برخی از شیوهنامه الفبای تالشیکادوس :
برای حروفT (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود. مثال : تیشه/ تاشه، طلا/ تیلا
برای حروفS (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود. مثال : ایثار/ ئیسار، سال/سال، صابون/سابون
برای حروفZ (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود. مثال : ذکر/زیکر، زال/زال، ظالم/ زالیم، رمضان/ رهمهزون
برای حروفQ(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود. مثال : قانون/غانون، غاز/غاز
برای حروفH(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود. مثال : حمید/ ههمید هاشم/ هاشݖم
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود و در آخر جمله(ع/ء) حذف میشود. مثال : عباس/ئهباس، سعادت/ سݖئادهت ، انشاء/ ئینشا
برایƏ حرف ا کوتاه/ شوا/ از/ ݖ / استفاده میکنیم. مثال : شکم/ ئݖشکهم برادر/بݖرا تو/ تݖ
برایV حروف(واو) از حرف (ۏ) استفاده میشود. مثال : وازلین/ۏازلین، سواد/ سهۏات، شب/ شهۏ
برایY حروف(یه) از حرف (ې) استفاده میشود. مثال : یار/ېار پیاز/ پیېاز چای/ چاې
برای ّ تشدید، حرف تکرار میشود. مثال : کله پاچه/ کهللـهپاچه
برایa (فتحه) حرف (ــه / ه) نوشته میشود. مثال : اکبر/ ئهکبهر، تبر/ تهبهر، پدر/ دهده
برایe (کسره) حرف (ـێـ / ــێ) نوشته میشود. مثال : ارث/ ئێرس، مادر/ دێدێ، سه/ سێ
برای Ü اوی نرم از حرف( ۊ) استفاده میکنیم. مثال : زود/ زۊ، توت/ تۊت، کوچک/ رۊک
برای ā بلند/ آ در کلمه از ( ئا ) استفاده میکنیم .برای ā کوتاه/ ا در وسط یا انتهای کلمه از ا استفاده میکنیم مثال : آب/ ئاۏ
برای w /در کلمه از( ۋ ) استفاده میکنیم.
wuand/ weʔand ۋوئهند/گیج و منگ.
wualun/ wuʔlun ۋوئهلون/ نام ییلاقی است.
برای مصوت کوتاه o از نویسه ( ۉ ) استفاده میکنیم. این مصوت در تالشی جنوبی کاربرد ندارد
خݖدۉ/ خدا/xədo
ئۉۏ/ آب/ʔov
گۉۏ/ گاو/ gov
پۉدشۉ/ پادشا / podšo
kitob /کیتۉب/کتاب
ʔodam / ئۉدهم/آدم
petove / پێتۉۏێ/تحملکردن
šo/شۉ/شاد
po/ پۉ/ پا
do/ دۉ/درخت
از : رمضان نیک نهاد
چند واژه تالشی با گویش ماسوله رودخان
ههردێ: harde خوردن (صرف افعالش به شیوه تالش جنوبی)
بهههرئاههر:baharāhar خوردن ریزه ریزه
نیمهههر:nimahar غذای نیمه خور
ئهنهههری:anahari کم خوراکی طولانی مدت
ههردݖمون:hardəmun خوراک خوش
بهههربهههر:baharbhar بخوربخور
ههرݖش:harəš به خوراک آمدن، خوردنی
نوههرݖش:nuharəš خورشت
ههردهنین:hardanin خورنده
ههردێچی: hardači خوراکی
ههردێنهچی hardenači چیزهای خوردنی
از : رمضان نیک نهاد
در خط کادوس
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
چند واژه تالشی با گویش ماسوله رودخان
ۏیر: vir : یاد
ۏیر ۏهردێ : vir varde یاد آوردن
ۏیرمون:virmun یادمان، یادبود، خاطره، حافظه
ۏیراېی: virāyi یادگار
ۏیر بهرشێ: vir barše فراموش کردن
ۏیر به سهر: vir ba sar فراموش
کوره ۏیری:kuraviri فراموشی
ۏیرها:virhā نگهداری، مراقبت
از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگاری تالشی
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
به نام خدا
حروف الفبای تالشی کادوس/ تالشه خەت/تالݖشهخەت
(این الفبا برپایه رسمالخط فارسی و برای الفبای تالشی تعریف شدهاست)
الف) حروف یا نویسههای مربوط به واجهای صامت
شماره | واجها
| حروف |
۱ | ʔ (همزه)
| ئ
|
۲ | b
| ب
|
۳ | p
| پ
|
۴ | t
| ت
|
۵ | s
| س
|
۶ | j
| ج
|
۷ | č
| چ
|
۸ | h
| هـ
|
۹ | x
| خ
|
۱۰ | d | د |
۱۱ | r
| ر
|
۱۲ | z
| ز
|
۱۳ | ž
| ژ
|
۱۴ | s
| س
|
۱۵ | š
| ش
|
۱۶ | q /ϒ | غ
|
۱۷ | f
| ف
|
۱۸ | k
| ک
|
۱۹ | g
| گ
|
۲۰ | l
| ل
|
۲۱ | m
| م
|
۲۲ | n
| ن
|
۲۳ | v
| ۏ
|
۲۴ | y
| ې
|
۲۵ | w | ۋ
|
ب) حروف یا نویسههای مربوط به واجهای مصوت
شماره | واجها | حروف
|
۱ | a | ـه / ه
|
۲ | e | ێ
|
۳ | ǝ | ݖ
|
۴ | o | ۆ
|
۵ | ā | ا
|
۶ | i | ی
|
۷ | u | و
|
۸ | ü | ۊ
|
چند نکته مهم:
۱. برای نشاندادن صامتهای نرم، فعلاً از همان نشانهای استفادهمیشود که در همواج برای این دسته از واجها تعریف شدهاست (این نشانه: ۨ؛ مثلاً پوتۨه).
۲. زمانی که صامت نرمی در کنار مصوتی قرارمیگیرد، کل آن هجایی که بهواسطة این واجها شکل میگیرد، عملاً نرم تلفظ میشود؛ بنابراین، بهتر است برای مصوتها نیز در چنین موقعیتی، نشانة خاصی در نظر گرفتهشود. در صورت تحقق این مورد، مصوت ü (ۊ) را میتوان از فهرست مصوتها حذفکرد.
۳. راه دیگر برای روشنساختن تکلیف صامتهای نرم و مصوت کنار آنها، این است که نشانة صامتهای نرم، برای کل آن هجایی در نظر گرفتهشود که با یک صامت نرم و یک مصوت و یا صامت نرم + مصوت + صامت نرم ساختهشدهاست.
۴. فعلاً برای نشاندادن صامت h از حرف/ نویسه «هـ» استفادهمیشود و برای نشاندادن مصوت کوتاه a از نشانة «ـه/ ه»؛ اما ممکن است در ادامه، یکی از این نشانهها تغییرکند.
۵. برای مصوت کوتاه o از نویسه « ۉ » استفادهمیشود. به گمان تهیهکنندگان این جدولها، کاربردش در تالشی جنوبی اصالت چندانی ندارد اما در تالشی شمالی پرکاربرد است.
۶. ممکن است در گویشهای مختلف تالشی، بهویژه تالشی شمالی، واجهایی وجود داشتهباشد که تا این لحظه، جای آنها در این دو جدول خالی است. پس از شناسایی و معرفی این واجهای احتمالی، برای هریک از آنها نیز نویسة خاصی تعریف خواهدشد.
۷. در این الفبا، از حروف ویژة عربی «ص، ض، ط، ظ، ع» و دو حرف «ث، ذ» که زمانی در فارسی و برخی از دیگر زبانهای ایرانی به کار میرفتهاند و نیز از حرف «ق» که در حال حاضر در برخی از زبانهای ایرانی وجود دارد، استفادهنمیشود؛ حتی در نوشتن اسامی خاص عربی که در مملکت ما جا افتادهاند.
از : گروهی از طرفداران خط تالشی/ تالݖشهخەت
برای دانلود روی متن بالا کلیک نمایید
شاله تهرسه مامهدی داستان، تالݖشی زݖبون و کادوسه خهتی نه (1) :
ئه دوره سالون روزݖگار، چهمه تالݖشئارا کو مامهد نومی مهندا کݖ خهېلی پیلله دیلا، مامهد دݖگݖله ژێن داری، ههر دݖ نی پیلله ههېکهل و زݖمݖخته جان دارین، مامهد هیچ کهسی نێتهرسی بهما شالی کو ۏیېهر تهرسی دا شالون ۏینی، ئݖشتهن دهس و پا ئهۏی ئاکهری ېو جودی پێلهکی ېو میزدهمیز بی، ههلا شال، کهرگ و سوکون کو ئارهسه نیېا، مامهد ئݖشتهن شی، کهرگهلونی کا ئیگݖله کهرگ و سوک گێری، شالی را بهرېهنی.
مامهدی ژێنهکون ۏهختی ۏینده، چهۏون کهرگ و سوکێن ههر شهۏ ئیگݖله کهم ئابون، غݖرسهشون گێته، ئاخݖرنهسهری خازتݖشونه، ئیشهۏ جݖگاې کو جیخݖسݖن دا بݖۏینݖن، کهمیله جانهۏهره کݖ کهرگون ههرݖ. شهۏی نیمه با کݖ ۏیندݖشونه: بݖرامێې! چهۏون خݖداکݖشته شۊ، مامهده کݖ ئݖم کاری کهرݖ. ژێنهکێن گهۏهنی بهېنا، مامهدی جان دهلهکینه، دݖ مهن و نیمشون ئهې پهکوفته، ۏاتݖشونه: دێ ئیجازه نێداری، ئݖشتݖ پا چهمه که کو بݖنهې. مامهد کݖ ئهۏون را خاېنا، تهسلیم به. ئݖنته به کݖ مامهدیشون که کو بهرکهرده.
بیچاره مامهد، تهنخا بهرشه، شه بهما خاې بݖشی، ئیگݖله سهرپوره تݖفهنگ و ئیگݖله داز و ئیگݖله لافݖند نی ئݖشتهن نه بهردݖشه.
مامهد شه، شه دا ئهۏیجه جهنگهلی کو ئارهسه، ئه تاریکی کو چݖرا سوې چێ چێمی کو دهلهکه، ۏاتݖشه: ئوشان بݖشوم، ئه ۏونه کو بݖمونݖم دا سهبا ههلا خݖدا کهریمه.
مامهد شه، ۏونه چهپهره بهریش ئاکهرده ئو دیله دهشه، پیلله سݖلامی کهردݖشه. ۏیندݖشه: بݖرامێې! سێ گݖله غول ېهندی ۏهری نݖشتینه کݖرا سۊر ههرݖن.
پیلله غولی ۏاته: به به، ئهفالی ئادهم! چݖ چهربه لݖغمهې ئݖشتن پا نه چهمه سݖفره سهر ئومه. شاله تهرسه مامهدی ۏاته: ئهز لݖغمهېمه یا شݖمه! مامهدی ۏاته: ئهز ېا ئومهېمه دا شݖمه بهههرݖم بهما سێ گݖله شهرت شݖمه را نهم. ئهگه شݖمه شهرتون بهرده، شݖمه مݖن بهههره بهما ئهگه مݖن بهرده، ئهز شݖمه ههر سێ تا بهههرݖم.
غولون، رݖخشهندی نه ئهې ها دوئه. شاله تهرسه مامهدی ئیگݖله غولی دیېێشته، ۏاتݖشه: ئهز دیېاری ۏهری مونݖم، تݖ ئݖشتݖ تهمونی زوری نه ئیگݖله مݖشت مݖن بݖژهن. غولی نی تهمونی ئݖشتهن زوری نه مݖشتی ئهې را ۏیداشته کݖ مامهدی جاخالی دوئه، غولی مݖشت، دیېاری کو گینه، چێ دهس چهکه ئو چێ زاهار دا ئاسݖمون شه.
مامهدی ئه غولی نه ۏاته، ئݖسه ئݖشتݖ نوبه ېه کݖ دیېاری ۏهری بݖمونی دا ئهز مݖشتی تݖ بݖژهنݖم. مامهدی دازی نه ماکهم غولی شونه ژهنده، چێ زاهار ههنی دا ئاسݖمون شه، ۏاتݖشه: چݖ زوری تݖ داری! شاله تهرسه مامهدی ۏاته: تݖ ههلا تهمونی چݖمݖن زوری ۏینده نی، ئݖم تهنخا چݖمݖن کۊچه ئهنگیشته زورا .
شاله تهرسه مامدی ۏاته: دݖۏݖمه شهرت ئݖمه: باېهم، چهمه جانی مو دݖرازی ۏاد بیگێرهم، ههر کهسی مو دݖرازته به، ئهې شهرتی بهرده. غولون نی ههر گݖلهې ئݖشتهن جانی کو ئیگݖله دݖرازه مو کهنده کݖ ههر سێ تا شݖن ېهندی نه سێ ئهلݖش به. شاله تهرسه مامهدی ئݖشتهن بݖزه موئه لافݖندی کهمهری کو ئاکهرده کݖ تهنخائی ههف ئهلݖش به ئو شهرتی بهردݖشه.
ئیگݖله غولون ۏاته: ئݖم دهفا شهرتی بی ئهمه بݖنېهم. مامهدی ۏاته: ئیشکال نێدارݖ. غولی ۏاته: ههری ئیگݖله سݖنگ ۏیدارهم، ههر کهسی سݖنگی ۏیشتهر سݖدا دوئه، ئهې بهرده. پیلله غول پݖش مهنده، ئیگݖله سݖنگݖش ۏیداشته کݖ چێ سݖدا که دیله کو دهخهنیېه. ئهلبهلی مامهد پݖش مهنده، ئیگݖله تݖفهنگی کو ۏیداشتݖشه کݖ چێ سݖدا هݖم پیللا هݖم نی ئاتهش و دۊ داری.
غولون ېهندی دیېێشته، ههر سێ غولی ۏاته: مامهدی بهرده، چێ زور ئهمه کو ۏیشتهره. تهرسی خونه مامهدیشون ئیتݖروم نوئه، ئهېراشون لݖکلا جیکهرده ئو دهس به سینه چێ پیشی پا مهندینه.
ئیدامه دارݖ... از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگاری تالشی
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
چند واژه رایج در تالشی ماسوله رودخان با الفبای کادوس تالشی:
سهره : تیغ اصلاح قدیمی
سݖره : سرخرگ گلو
سݖر : قرمز
سݖرݖ : سرخک
سݖرا : محوطه، بیرون
سێره : سرد
سێرێگنی : سرماخوردگی
سێرݖش : سردی
ئاسێرێ : سرد شدن
از : رمضان نیک نهاد
در خط کادوس
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
کوروشی مهنشور، تالݖشی زݖبون و کادوسه خهتی نه:
دانلود صوتی منشور کوروش به زبان تالشی
ئݖسه کݖ خݖدا کݖمهکی نه، ئیرون و بابێل و چار گوشه کیشۏهرون پادݖشاېی خونه تاجه کݖلا چݖمݖن کهللـه کو پێنوئهمه، شݖمه ههمه گݖلهې نه ۏام: ئهز دا زݖندهېمه ئو خݖدا نی پادݖشاېی را چݖمݖن ېاۏهره، ئه کیشۏهرونی کݖ ئهز چهۏون پادݖشاېمه، چهۏون تهمونی دین و سونهتون خݖش دارݖم، ئهز ههرگݖز نیههرزݖم، چݖمݖن فݖرمونبهرێن، چهمه مهردۊمی، دین و سونهتی ېا دیېهر میلهتون دینی رۊک ئاکهرݖن و ئهۏون نه تێله زݖبونی بݖکهرݖن.
ئوری کݖ مݖن پادݖشاېی تاجی چݖمݖن کهللـه کو پێنوئهمه دا روزی کݖ زݖنده بوبوم و پیلله خݖدا نی چݖمݖن ېاۏهر بوبو، ههرگݖز هیچ میلهتی زوری نه چݖمݖن داۏلهتسݖرا دیله نێۏوئهرݖم، گݖرد میلهتێن ئازاتینه، چݖمݖن پادݖشاېی را کهللـه بݖنهن ېا مهنهن، ههر ۏهختی خهلک مهخان، ئهز چهۏون پادݖشا بوبوم، ئهز چݖمݖن پادݖشاېی سهر مهندێ خونه ئهۏون نه جهنگ نێکهرݖم.
ئهز دا ئه روزی کݖ ئیرون و بابێل و چار گوشه کیشۏهرون پادݖشاېمه، نیههرزݖم، کهسی دیېهری سݖتهمه بݖده، ئهگه نی کهسی سݖتهمهشون دوئه بوبو، ئهز چێ جیگێته چی سݖتهمهده کو ۏیگێرݖم و ئهی پهس ئادهم. سݖتهمهده ئو زورهۏا دهماغی سونݖم و ئهې ئهدهب و تهنبێ کهرݖم دا دێ چیمی به دیم مهېارݖ، ئه دهسدݖرازیئون کهردێ.
ئهز دا روزی کݖ پادݖشاېمه، نیههرزݖم، کهسی دیېهری مالی زوری نه ېا مݖفته جیگێرݖ دا مهردۊم دیلناخݖش و ناراههت ئابون.
ئهز دا روزی کݖ زݖندهېمه، نیههرزݖم، کهسی دیېهری کو زوری نه کار ۏیگێرݖ ېا بیمݖز و مݖۏاجݖب ئهۏون کو مݖزوری ۏیگێرݖ.
ئهز ئوری ههمهې نه ۏام: ههر کهسی ئازاته، ههر دینی خݖش دارݖ، ههې بݖپهرݖسݖ، ههر جݖگاېی خݖش دارݖ، ها کو ئݖشتهرا که ئو سݖرا بݖدارݖ ئو زݖندݖگی بݖکهرݖ بهما بی دیېهری مالی مهجیگێرݖ؛ ههر کاری خݖش دارݖ، هه کاری دۊمله بݖکهرݖ، ئݖشتهن مالی ههر جوری ېو ههر چݖ کݖ دوس دارݖ، بݖخݖرݖ بهما بی دیېهری مالی سهری پا مهپێنه ئو فݖر مهده.
ئهز ههمهې نه ۏام: ههر کهس بی ئݖشتهن کهرده کاری، دۊمله و پهسئاگهردی گهردهن بیگێرݖ، هیچ کهسی دهماغی چێ فامیلون ناجوره کاری خونه مهسونݖن. بݖرا نێشا، گݖناکاره بݖرا دهماغی سوتێ، ئهگه کهسی ئیگݖله دهرینگا کو گݖناېی کهرده، تهنخا ئه ئادهمی کݖ گݖنا کهرده، چێ دهماغ بی بݖسونݖن، دێ تهمونی چهۏون ئێل و تهباری تهنبێ مهکهرݖن.
ئهز دا روزی کݖ خݖدا ېاۏهری نه پادݖشاېمه، نیههرزݖم، چهمه مێرد و ژێنون بهرده ئو کهنیزی را بݖخروشݖن. چݖمݖن فݖرمونبهرێن بی مهههرزݖن، چهۏون داۏلهتسݖرا کو کهسی کهنیزی بݖکهرݖ. بهردهداری بی تهمونی دݖنېا کو موغوب ئابو. خݖدا کو خام، ئهز ئه پهېمونی کݖ ئیرون و بابێل و چار گوشه کیشۏهرون خهلکون نه دهۏهستهمه، پیروز ئاکهرݖ.
شݖمه رۊکه بݖرا- رمضان نیک نهاد
راهنما:
در خط آوانگاری تالشی
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې