تمدن باستانی مارلیک
“تپه مارلیک” یا “چراغعلی تپه” در دره گوهر رود در كنار شهر رودبار استان گيلان قرار گرفته است. اين تپه با وسعت حدود يک هكتار در كنار باغهای زيتون و بيجارهای برنج قرار دارد. تپه مارلیک بقایای به جای مانده از تمدن باستانی متعلق به دست کم 3000 سال پیش است. دکتر عزت اله نگهبان باستانشناس و استاد باستانشناسی دانشگاه تهران در کاوش های انجام شده در تپه مارلیک 53 گور کشف کرد، که قبرها مربوط به سلاطین آماردی بوده است. در همهٔ آرامگاه ها اشیایی مانند ظروف سفالین، دکمه های تزئینی، انواع سرگرز، پیکان، جام های چینی، طلا، نقره و مفرغ، خنجر، شمشیر، مجسمه های برنزی و سفالی، سرنیزه و کلاه خود و… پیدا شده است، حفاری در اين تپه از سال 1340 خورشیدی آغاز شد.
تپه مارلیک گنجینه ای ارزنده از هنر و تمدن بشری را در طول قرنها درخود پنهان و حفظ کرده بود، در حقیقت تپه طبیعی و صخره ای است که ازسنگهای سولفات آهن تشکیل گردیده و لایه های طبیعی و تحتانی آنچنان است که شکافهای بزرگ در درون تپه ایجاد کرده و همین حفره ها موجب شده تا حیواناتی از قبیل موش و مار به فراوانی در آن لانه کنند.
از معروفترين آثار به دست آمده در مارليک
- جام گاوسر مارليک ،فنجان طلای عقاب ،جام طلای سيمرغ اساطيری و گاو بالدار ،جام طلای گاو و اسب، ساغر زندگی مارليک هستند. گفته می شود که جام موزههای شیشه ای در این محوطه از اولین نمونههای صنعت شیشه سازی بشر است.
جام زرین مارلیک شاهکاری بی نظیر از هنر ایرانیان باستان بر روی این جام معروف، پیکره چهار گاو بالدار در حالکه ایستاده و به درختی تکیه داده اند، حک شده است. نکته جالب توجه در این جام این است که سر گاوها به جای پرج شدن از خارج، تنها با قلم زنی از داخل و با استفاده از طلای بدنه ساخته شده اند.
محل نگهداری: موزه ملی ایران باستان – تهران
قدمت : حدود 2800 سال پیش
جام هیولای دوسر و غزال از آثار به جا مانده از فرهنگ و تمدن مارلیک که بر روی جام، هیولا یا اژدهایی با فک باز وجود دارد که با هر پنجه خود غزالی را در چنگ گرفته است.
محل نگهداری : پاریس – موزه ی لوور
قدمت : حدود 800 تا 900 سال پیش از میلاد
جام شیر دال و گاو بال دار جامی از زر ناب و به ارتفاع ۱۸ سانتی متر است. ارتفاع نقش های برجسته جام به ۲ سانتیمتر می رسد. در قسمت بالای این جام زرین، نقش شیر افسانهای دال وجود دارد. شیر افسانهای دال نیمی از بدنش شیر و نیم دیگرش دال (عقاب) است. نقش میانی جام درخت زندگی است که در هر دو سوی درخت ۲ گاو بالدار که از درخت بالا می روند. هویت ایرانی سازندهٔ این جام از نمایش نیم رخ بدن حیوان ها و سر آنها از رو به رو آشکار است. در کفّ این جام گلی نقش بسته که در میان آن یک خورشید با شعاع منظم نقش بستهاست.
محل نگهداری : تهران – موزه ی ملی ایران باستان
قدمت : حدود 800 تا 900 سال پیش از میلاد
جام سیمین با حاشیه زینتی گوسفند
محل نگهداری : پاریس – موزه لوور
قدمت : قرن ۱۴ تا ۱۱ پیش از میلاد 
ساغر زندگی مارليک جامی به بلندی 20 سانتيمتر است كه زندگی يک بز كوهی را از بدو تولد تا مرگش به تصوير كشيده است. آن پایین بز تازه متولد شده در حال شیرخوردن است. کمی بالاتر بزرگ تر شده و شاخ درآورده و در حال خوردن برگ های درخت است.در ردیف سوم گراز و ترس از او وارد زندگی اش شده و بالاتر، لاشخورها مشغول تکه پاره کردن جسد او هستند و در نهایت موجودی شبیه جنین، نشانه تولد دوباره و زندگی دوباره است.
محل نگهداری : تهران – موزه ی ملی ایران باستان
قطعهای از خشت آجری دارای نوشته ای به خط میخی عیلامی
محل نگهداری : سان خوزه، کالیفرنیا – موزه رزکرس مصر
قدمت : تقریبا 1000 سال پیش از میلاد
ریتون سفالی به شکل گاو کوهان دار که نوعی جام به شکل بدن یا سر حیوان است که در مراسم مذهبی دوران باستان برای نوشیدن شربت استفاده می شد. کوهان بزرگ و اغراقشده، تمهید سفالگر مارلیکی بوده برای قوی تر نشان دادن گاو کوهان داری که فقط 26 سانتيمتر طول و 19 سانتیمتر عرض دارد. حدود 18 مجسمه سفالی گاو کوهان دار در حفاری قبرستان سلاطین مارلیک به دست آمده.
محل نگهداری : پاریس – موزه لوور
قدمت : حدود ۲۸۵۰ سال پیش
جام زرین مارلیک با یک ردیف نقش برجسته غزال
محل نگهداری : نیویورک – موزه متروپولین
قدمت: حدود ۲۹۰۰ سال پیش
بازو بند پهلوانی با نقش شیر
محل نگهداری : فرانسه – موزه ی لوور پاریس
گردنبند یافت شده در مارلیک با نشان سواستیکا
محل نگهداری :تهران – موزه ملی ایران باستان
گردآوری از رمضان نیک نهاد
هدف ما در این وبلاگ معرفی فرهنگ مردم تالش و آشنایی هممیهنان گرامی با جاذبههای گرشگری شمال کشور به ویژه گیلان و تالش است