واژههای تالشی دارای فتحه یا شوا با الفبای کادوس فتحه(ە) شوا(ݖ)
واژههای تالشی دارای فتحه یا شوا با الفبای کادوس فتحه(ە) شوا(ݖ)
+ نوشته شده در جمعه ۲۰ تیر ۱۴۰۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
ویژگیهای جسمی و رفتاری غالب تالشها: (2)
ویژگیهای جسمی و رفتاری غالب تالشها: (2)
ۏیشتهری تالݖشون جان و کݖردݖکاری سݖفهد و نوشونێن: (2)
1- ۏیېهر پیلله دیل و مهتهرسینه. تالݖشه ژێنهکون پیلله دیلی مێردهکون کا کهمتهر نیېه.
1- بسیار بی باک و جسور و گستاخند. شجاعت زنان تالش دست کمی ازمردان تالش نیست.
2- چهۏون دیل، ئاۏهېنه شی خݖمۏار و روشون و زۊباۏهزینه.
2- دل آنها مانند آینه صاف و روشن و زود باورند.
3- کو ئو دارݖشت و گیرېه ئو سهۏزه سݖرائون و مݖلگݖزاره دهشتون خهېلی خݖش دارݖن.
3- کوه و جنگل و ییلاق و طبیعت و دشتهای سرسبز را بسیار دوست دارند.
4- تالݖشێن، خݖش ئاۏ و ههۏا ئو ساکیته دیهاتی زݖندݖگی کهرده، شهری شولوغی ېو بازاری کا ۏیشته خݖش دارݖن.
4- تالشها زندگی در روستای آرام و خوش آب و هوا را بیشتر از شهر شلوغ دوست دارند.
5-ۏیشتهری تالݖشه مێردهک و ژێنهکی جان و ههېکهل، دیېهر ههمسوئه خهلکون کا زݖمݖخت ته و پهل پێشت ته و بݖلهندتهره.
5-هیکل زنان ومردان تالش معمولا درشت تر و بلندتراز حد متوسط هیکل سایر اقوام همسایه است.
6-تالݖشێن، ههر سهختݖم و ناچیکول و تهنگݖمه ئهفال و نێداری نه ۏیشتهر سولوکهت دارݖن و تاۏ ۏوئهرݖن.
6- تالشها با هر سختی و شرایط بد روزگار و نداری، سازگاری و مقاومت بیشتری دارند.
7- تالݖشون، ۏهختی کاری را نێ ۏاتݖشونه و لهج ئاپشینه، ههلهمهله ئݖهݖ نێۏان و سازݖش نێکهرݖن.
7- تالشها وقتی برای کاری نه گفتند و در نه گفتن سماجت کردند دیگر به راحتی بله نمی گویند و سازش نمیکنند .
8- تالݖشێن، ۏیېهر میموننݖۏازینه و میمونی خݖش دارݖن.
8- تالشها بسیار مهماننواز هستند و مهمانی را دوست دارند.
9- تالݖشێن، ئݖشتهن ناموسی را ۏیېهر ئاروناموس و غهېرهت دارݖن.
9- تالشها برای ناموس خود بسیار متعصب هستند.
10- تالݖشێن، خݖردݖخالدوسینه، ئݖشتهن خݖردݖخالی را جان فیدا کهرݖن .
10- تالشها، خانواده دوست هستند و برای بچه های خود از جان خود مایه میگذارند.
11- تالݖشێن، ۏهختی کهسی نه پهېمون دهبێندݖن، دا زݖندهېنه، ئهې نه بهفا دارݖن و ناری ئهې چاکݖندێ نێکهرݖن.
11- تالشها وقتی با کسی عهد و پیمان می بندند تا زنده هستند، به عهد خود پایبندند و جلوتر از طرف مقابل عهدشکنی نمیکنند.
12- تالݖشێن، ۏیېهر چی رو به سیېاسهت نێشون، شیفهۏازی ېو دهغهلۏازیېو خاشئالیسی خݖش نێدارݖن.
12- تالشها آنچنان زیاد رو به سوی سیاست نمی روند، حیلهگری و فریبکاری و چابلوسی را دوست ندارند.
13- ئهگه سیېاسی ېو داۏلهتی کارگوزار نی بوبون، بیریېاېی پیشه کهرݖن، ههې را خهېلی ۏهختون ئهۏون نه تا نێدهگێرݖن.
13- اگر سیاسی و کارگزار دولت هم باشند، بدون دوز کلک همکاری میکنند به خاطرهمین بسیار زمانها با آنها یارگیری نمی کنند.
14- چهۏون خݖردهنێن، خهېلی چێم روشونینه، دهرسی ئاموتێ کا دیېهرون کا پیشنه ۏهزێ گێرݖن و نار دهبون.
14-بچههای آنها بسیار استعداد دارند، در تحصیل نسبت به دیگران موفق تر از حد معمول هستند.
15- تالݖشێن شهرهف و ئاۏرو ئو نݖجابهتی ۏیېهر خݖش دارݖن، چهۏون ژێنهکێن، (تالݖشه خهلا) خهلا دهپوشه جانی خݖش دارݖن.
15-تالشها شرافت و آبرو و نجابت را خیلی دوست دارند. زنانشان (لباس تالشی) پوشش مناسب بدن را دوست دارند .
از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگار تالشی :
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
برخی از شیوه نامه آۏانویسی تالشی:
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود.
+ نوشته شده در جمعه ۱۴ بهمن ۱۴۰۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
ویژگیهای جسمی و رفتاری غالب تالشها: (1)
ویژگیهای جسمی و رفتاری غالب تالشها: (1)
ۏیشتهری تالݖشون جان و کݖردݖکاری سݖفهد و نوشونێن: (1)
دݖنېا مهردۊمی ههمهې ئێل و تهبارون، سݖفهد و نوشونی چهۏون جان و کݖردݖکاری کو بو ۏیندێ ئو ئازونسێ، ئه سݖفهد و نوشونون نه خهلکێن ئابازه دارݖن. ئه نوشونون نه شاېهم فهمێ، کی چینی ېه، کی ئوروسه، کی کݖرده، کی تورکه... خهېلی سݖفهدێن چهمه دهس نینه، دێدێ ئݖشکهمی کا دارهم. ئیسهرێن ئیسپیېه پوسینه ېا سیېاېنه، سهربهرزه ئو پهل پێشته جان دارݖن ېا بیجیک و کݖتاېنه... ئݖم سݖفهدون را نێبو کهسی را گݖنا نوئێ ېا ئهۏون پاداش دوئێ.
ئیسهر نوشونێن ئݖم دݖنیا کو دهس ئومهېنه، دارهندی ېو نێداری، خݖداپهرݖسی ېو دهسۏازی ېو میمون نݖۏازی ېو گݖزگی ېو پیللهدیلی، پاکهدیلی ېو ههرزݖگی ېو ههزار گݖله ئهلاده خوب و بهده نوشون. ئݖمون نی خهېلیېون ئݖشته را دهس ۏوئرده، خهېلی نی دهده ئو دێدێ ئادوئه ېا داۏلهت و ئیجتݖما کو دهس ئومه. لوئه دݖراز نێکهرݖم، ئیسهرێن، چێمروشونی ېو هوش و... ههردݖ سهره، پهشیېهر دهس ئومهېنه.
تالݖشݖن نی ئݖم ریېه ئو سونوری کو سیفا نینه، ۏیشتهری تالݖشێن نی ئیسهر نوشونون ئݖشتهن جان و کݖنݖش و کاری کا دارݖن کݖ ئهۏون خاسی بو ئازونسێ ئو دیېهر ئێل و تهبارون کا سیفا ئاکهردێ. ئیسهرنشونون، ئهمه گݖرد دݖنېا ئادهمون نه ئی جوره سݖفهد و نوشون دارهم بهما گݖمون کهرݖم، تالݖشێن ۏیشتهری ئݖم سݖفهدون کݖ نوم بهردهمه، دارݖن.
زیېاد فهرخی نێکهرݖ تالݖش رهمهپا بوبو ېا ئوستاد بوبو. ئهگه ئهۏون چێم بݖداری ېا ۏهختݖش پیش با، بو ئهۏون کو ئیتێ کهمته ېا ئیتێ ۏیشته ئݖم سݖفهدون ۏیندێ. خهېلی تاریخ نݖۏیسون نی نݖۏیشته کݖ چهمه تالݖشون و چهمه ئابا ئهژادادێن، کادوسیېێن هه پهشیېهره نوشونون خونه ئابازه دارین.
هیچ ئهجنهبی، ئادهمهکݖشه چهنگیزمێن و موغولێن و ئیسکهندرمێن و ئوثمانیېێن و پێتارهکهره تازیێن نیېارین و نێشاتݖشونه چهۏون مهندهنگا ئو زادگا ئو ناموسی را دهسدݖرازی کهردێ، ئهگه نی ئوروسون و ئیسهرون کهرده، چهمه ساده دیلی خونه ۏازی ههردݖمونه ېا داۏلهتیېون ئهمه نه نامێردی ېو خهېونهت کهرده کݖ خهېلی چهمه تالݖشی ۏݖلهتون چهنگ ئادومونه.
پیشهکی شݖمه خݖتمهت خام بݖۏام: بݖرا جان، خالی جان، ئݖم نݖۏیشته دیله ئهگه کهسر و کݖتاېی دارݖ. شݖمه پیللی ېو نوجهباېی نه مݖن بݖبهخشهن، ههر چݖ چاکه لوئه و چاکه مݖرام و خاسه سݖفهد و نوشونه، شݖمه شیۏار نازه تالݖشی شݖن به، ههر چݖ بهده مݖرام و ناپهسݖنده سݖفهده، ئهۏون ههمه تݖشک و نوشون چݖمݖن شیۏار پیلله لوئه بهرۏازݖن و مهزون و وݖرپݖش و بیۏهج و داره پێشتیېه تالݖشی پا بݖنۏیسهن.
شݖمه دهسی ههزار دهفا ماچ کهرݖم ئهگه مݖرا بیناېی بݖکهرهن، ئه سݖفهدونی کݖ ۏیرݖم بهرشه، مݖن سهرئارېهنهن، شݖمه ئیراد گێتێ و موهیبهتی، چݖمݖن چێمون سهر نهم و دیلی کا جݖگا دهم.
از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگار تالشی :
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
برخی از شیوه نامه آۏانویسی تالشی:
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود.
+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۲ بهمن ۱۴۰۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
داستان زندگی آقا میرتوفیق اولین مکتب دار بخش سردار جنگل
دݖرود چهمه نازهېنه بݖرائێن و خوئهرݖن
ئامیرتوفیغ فهرهود و چێ دانݖشئاموجێن
سهردار جهنگهلی بهخش و دهغهنه/ گهسکهره ئهۏهلنه مهکتهبدار:
ئه ۏهختون، نێزیکاېی سهد سالی پیش کݖ چهمه باسهۏاتێن ۏیېهر نینا، بهلکهم گݖرد چهمه ئاۏادی سهۏاتدارێن ده گݖله نی مهبین، ئه ۏهختون کݖ ماکلانی کا مهشده ئیسمال زارێ خݖدابیېامݖرز و چهمه بݖرا جانه خݖدا بیېامݖرز سهۏات دارین. گهسکهره کو نی چهمه مارخا زوئه کهېخݖدا کاسی میرزاېی خݖدابیېامݖرز سهۏات داری، شولومه رݖباری کا نی هاجی غهنبهری زوئه مهشدی خݖدا بیېامݖرز سهۏات داری، دیېهر ئاۏادی کا نی چهن گله سهۏاتدار مهندینا کݖ گݖرد ئهۏێن چهن گݖله ۏیشته نینا.
ئی سالی، سهد سالی پیش، چهمه دهده، مهشته رهمهزون خݖدابیېامݖرز، خݖراسون شه دا ئیمام رݖزا بارگا زیېارهت بݖکهرݖ. خݖراسونی کا دهده ئیله نوجهبا، سی ساله جݖۏنی نه ئاشݖنا ئابه، مێردهک خهېلی خݖداپهرݖسی داری، ۏهختی خهېلی ېهندی نه دیله لوئه کهرݖن، ئامیرتوفیغ ئݖشتهن سهرنݖۏیسی ۏا ئو نوشون ده کݖ ئی گݖله پیلله ئاموجهده و مهکتهبدار و مݖلا ېه.
دهده را ۏا: ئهز هیچ کهس نێدارݖم، بیکهسه ئادهمیېمه، چݖمݖ بهبه ئهې نه ۏا: موسله روخونی دهغهنه مهردۊم، تالݖشینه، بێری، مݖ نه بݖشهم، چهمه ماکلانی کا بومون و چهمه خݖردݖخالی سهۏات ئاموج. ئامیرتوفیغ ۏا: ئهز تالݖشون تاریخ و چهۏون دیلاۏهری خوندهمه، چهمه دهده خهېلی ئهې خاهیش کهرݖ، بێری، مݖ نه چهمه ۏݖلهت بݖشهم. ئهمه، تݖ غهم ههرهم، تݖ را پێشت بهم، تݖ بێری، ئهمه سهۏات ئاموج، ئهمه را دوکتوری بݖکهر. هݖنته ئهې خاهیش کهردݖشه دا ئامیرتوفیغ دیلخش به کݖ چهمه ۏݖلهت با.
ۏهختی میرتوفیغ ماکلان ئومه، ئی سال ماکلان چهمه که کو مهنده، میرتوفیغ دهمهنده ئشتهن هونهر و دانیشی مهردومی نوشون دوئێ، ئامیرتوفیغ خهېلی ناخوشیېون و مهرهسون و ۏیماریېون، گݖل و گیېا نه دهۏادهرمون کهردێ زونی، ئامیرتوفیغ دهمهنده ئی کافله ماکلانیېون ئهلێ بێ تێ ېاد دوئێ، ئیسهرون تهلهکهې غورئانه خونی ئاموته، ههر کهسی ناخوشی گێری، ئهې، ئامیرتوفیغ ۏهر بهرین و ئهې دهۏادهرمون کهری.
ئامیرتوفیغی ئی ساله تالشئارا کو ئابازه بهریهنده، گهسکهره مهردۊم خهېلی سهۏاتی نه خݖشینا، ئهۏون دهس به دهس ئادوئێ دا ئامیرتوفیغی گهسکهره بݖبهرݖن. ئامیرتوفیغی ۏهختی گهسکهره خهلکی سهۏاتخݖشی ۏینده، ئی سال ماکلانی مهندێ پهسو، گهسکهره شه. ئامیرتوفیغ گهسکهره مهچݖدی کو موندݖگار به، مهچݖدی کو خهلکی دهرس دهې، غورئانهخونی ئاموجی، موههرمه ما ئو سهفهره ما دیله کو ئهۏون را خݖدا پهېومبهر و دینخݖشی لوئه کهری، ههر کهس نی گهسکهره کو ناخوش ئابی، ئهې دهۏادهرمون کهری.
چهن سالی کݖ به، خیېال کهریش میرتوفیغ گهسکهره کو دنیا دهلهکه، ههمهېنه خݖشا، خهلک خهېلی ئهې نه خݖشینا، میرتوفیغ خهېلی باخݖدا ېا، ههرگݖز مهردۊمی ئازار نێدهې، ۏیېهرچی دݖنېا مال گݖرد ئاکهردێ دهربهند نیېا، خهېلی بائاۏرۊ و نوجهبا ېا، هݖنته گهسکهره ئو موسله روخونی کا نوم بهریهندهشا کݖ ههمه گهسکهره داۏره ئاۏادیېون، ئوئهرو ئو کݖندهسهر و کومادول و کاسیسݖرا ئو کوچیېهچال و شولݖم و شولݖمه رݖبار و خانهۏونه ئو زیدݖخ و کهلهرم و مینهرهزی کا جهۏونه خݖردهنݖن گهسکهره ئاېن و چێ ۏهری کو دهرس خونین.
ئامیرتوفیغ چهن سال کݖ گهسکهره مهنده، خݖدابیېامݖرز میۏهلی ئازهردۏهختی کیله بهردݖشه، چهۏون بهدشانسی را هیچ خݖردݖخالی ئهۏون را سهر نێئالهکه، چهن سال کݖ چهۏون ژێن و شۊئی کا به، ئامیرتوفیغی ژێن هیچ ئابه، دێ چێ مهردێ پهسو ئهې ژێن نێبهرده، گهسکهره خهلکی نه گیریه دا به گیلون ههمرا یا، گیریه شێ ۏهختون دهده خݖدا بیېامݖرز و گهسکهره خهلک، ئامیرتوفیغی چهمه گهسکهره خاله گیریه، گݖردهسوئه بهرین. گیریه کو نی مهچݖد داریمون. ها کو نی میرتوفیغ ئݖشتهن دهرسهدهېی ېو دهۏادهرمون کهردێ دۊمله کهری. ئهې مݖن سهۏاتدار کهرده، ههمیشه چهمه دهده نه ۏاې: ئهز بی ئݖم نون و نێمێکی کݖ ئݖشتݖ ژێنی دهسی کو ههردهمه، ئݖشت زوئان سهۏات ئاموتێ نه تݖ را تهلافی ئاکهرݖم.
میرتوفیغ پهنجا سال گهسکهره مهنده، هشتاد ساله کݖ به، گهسکهره کا مهرده، چێ گور نی گهسکهره مهچݖدی کهفاتهر، ئهههدݖلا رهمونی که سݖرا ئو دݖکونی ناری کو ئه باغی نوئه. میرتوفیغ هیچ ۏارݖسی نێداری، دݖ گݖله چێ شاگݖردێن کݖ خهېلی چێ ریېه بهرشهېنا ئو خݖداپهرݖسی ېو مݖلاېی خهېلی خݖش دارین، چێ ۏهکیل و ۏهسی بینه، ئی گݖله خݖدابیېامݖرز مݖلا غودرت شیرزادا، ئی گݖله نی خݖدابیېامݖرز جهلیل سهبوری ېا.
میرتوفیغی خهېلی گهسکهره مهردومی سهۏات دارݖش کهرده، چیل پهنجا سال گهسکهره مهکتهب خونه ئو مهچݖد، تهنخا جݖگاې ېا کݖ ههمه ئاۏادیېون کا ها گݖرد ئابین. میرتوفیغ بانی به دا ئه ۏهختون گهسکهره خهلک خهېلی دهرسهخونی کا پیش دهلهکݖ ئو چهۏون خݖردݖخال ۏیشتهر رو به دهرسه خونی بݖشون، بهلکهم ئه خݖدا بیېامݖرزی شار ئهمه کهسی مهدارهم کݖ ههده چی دهرسه خونی ېو خݖداپهرݖسی را موسله روخونی دهغهنه ئو شولݖمه رݖباری دهغهنه خهلکی را کار کهردهش بوبو، چهمه مهردوم خهېلی بی ئهې ۏیر بوئهرݖن و چێ چاکه کارون خونه ئهې را خݖدابیېامݖرزی بݖکهرݖن.
خهېلی چهمه ۏݖلهتی پیللهتهرێن چێ شاگݖرد بهېنه، کورهۏیری مݖن بهرده، ههمهې ۏیر نێدارݖم، گݖمون کهرݖم، دݖۏیس نهفهر ههنی ۏیشتهر بوبون، خهېلی مهردهېنه، تهنخا چهن نهفهر زݖنده پهس ئامهندهېنه کݖ ئهۏونی کݖ ۏیر دارݖم، شݖمه را نوم بهرݖم:
1-خݖدا بیېامݖرز مݖلا قدرت شیرزاد 2- خݖدا بیېامݖرز جلیل صبوری 3- خݖدا بیېامݖرز حاجی خیرالله بهاری 4- خݖدا بیېامݖرز: یدالله نیک نهاد 5- خݖدا بیېامݖرز حسین آزاد 6- خݖدا بیېامݖرز عینایت لطفی 7- خݖدا بیېامݖرز اله بخش نفیسی 8- خݖدا بیېامݖرز قدرت مصلحت جو 9- خݖدا بیېامݖرز جواد جمالیخواه 10- خݖدا بیېامݖرز مهشته نوروز نزهت 11- خݖدا بیېامݖرز مشته کاسگل رستمی 12- خݖدا بیېامݖرز حاجی عزیز آزادوار 13- خݖدا بیېامݖرز حاجی قربون صبوری 14- خݖدا بیېامݖرز یداله بهاری 15- خݖدا بیېامݖرز قنبر محبی 16- خݖدا بیېامݖرز حبیب رادمنش 17- خݖدا بیېامݖرز حسین گنجی مقدم 18- خݖدا بیېامݖرز یداله همتی 19- خݖدا بیېامݖرز نازعلی نوروز پرور 20 - خݖدا بیېامݖرز قسمت لطفی 21- کبلا خواجه خواجوی 22- خݖدا بیېامݖرز مشته علی صفی زاد 23- خݖدا بیېامݖرز مشته خیراله نوروزی 24- خݖدا بیېامݖرز کبلا کاسگل مرزبان پناه 25- خݖدا بیېامݖرز کاظم امیدی 26- خݖدا بیېامݖرز کبلا یحیی کناره گیر 27- خݖدا بیېامݖرز جعفر نوروزپور 28- خݖدا بیېامݖرز حسین یگانه 29- خݖدا بیېامݖرز حاجی دوسی زاد میرزایی 30- خݖدا بیېامݖرز فیض اله بردبار 31- خݖدا بیېامݖرز اجاقعلی مسافر32 - خݖدا بیېامݖرز خانعلی شیرین زاده 33- خݖدا بیېامݖرز یداله زورمند 34- خݖدا بیېامݖرز حجت بهرامی و ......
خݖدا میرتوفیغ و تهمونی چێ شاگݖردون بیېامݖرزݖ ئو چهۏون رو شاد بݖکرݖ
رݖۏاېهته کهر: چݖمݖن دهده خݖدابیېامݖرز حاجی یدالله نیک نهاد
از : رمضان نیک نهاد
در خط تالشی کادوس :
به جای فتحه/a/ ه
به جای کسره/e/ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ې
برخی از شیوه نامه خط تالشی کادوس:
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود.
برای حرف ا کوتاه/ شوا/ از/ ݖ / استفاده میکنیم.
برای حروف(واو) از حرف (ۏ) استفاده میشود.
برای حروف(یه) از حرف (ې) استفاده میشود.
+ نوشته شده در سه شنبه ۲۰ دی ۱۴۰۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
پیوند و همدلی بین تالش وگیلک شهرستان فومن در گذرزمان
شهرستان تاریخی فومن یکی از شهرهای اصلی تالش نشین در غرب گیلان است ، این شهرستان عمدتا سکونتگاه دو قوم اصلی ایران، تالش وگیلک است ، آثار باستانی بجا مانده در کوههای بر فراز این شهرستان از زیستگاهی مردمان این شهر از هزاران سال پیش حکایت دارد ، در گذشته های دور مردمان تالش این شهرستان بیشتر در ناحیه کوهستانی و روستاهای نزدیک کوهها سکونت داشتند و مردمان گیلک عمدتا در ناحیه جلگه ای و روستاهای دورتر از کوهستان زندگی می کردند .این ترکیب همچنان ادامه دارد ، مرکز این شهرستان که در قرنهای گذشته بیشتر گیلک نشین بوده ولی در نیم قرن اخیر ، اهالی قوم تالش وگیلک به صورت مشترک شهروند مرکز شهر هستند ، واقع بینانه ترین آمارسنجی شهرستان فومن ، جمعیت تالش ها رابرابر یا اندکی بیشتر از گیلک ها برآورد می کند .
نیاکان تالش ها وتات ها وگیلکها ودیلمی ها ساکنین بومی وکهن استان در تاریخ باستان ایران ، کادوسی ها و آماردها وکاسی ها از بومیان اصلی سواحل دریای کاسپین و نواحی کوهستانی تالش در جغرافیای شمال ایران ، نقش برجسته و افتخارآفرینی در زندگی مسالمت آمیز و همسایگی هم داشتند ، کادوسی ها در پیوند و همبستگی با اقوام دوست و همسایه در برابر تجاوز بیگانه اسکندرمقدونی ، مغول ها ، اعراب ، روسها و ترکان عثمانی دلاورانه دریک سنگر ایستادند ، مبارزه کردند و از خاک وناموسشان دفاع کردند تا میهنشان در برابر تجاوز دشمنان مصون ماند .پیشنیان تالش ها وتات هاو سایر اقوام همسایه گیل ودیلم علاوه بر اینکه غالبا قدرتمند و مستقل از حاکمان ایران بوده اند، دارای تمدن عظیم و درخشان چند هزار ساله می باشند.
در هزاره اخیر ، بازماندگان اقوام کهن تالش ها وگیلک ها ودیلمی ها در همه فراز و فرودهای روزگار ، منافع و دوستان مشترک و دشمن واحدی داشتند ، برخی دوران نقش یکی پررنگ تر ودیگری کمرنگ تر ، گاهی مستقل از هم و گاهی هم شریک در حکمرانی دیار خود بوده اند . اگر چه نقش تالش های شمالی و مرکزی در حاکمیت دیارشان پررنگ تر ودارای قدمت بیشتری نسبت به تالش های جنوبی به ویژه فومن وشفت است بوده که متاسفانه در دوران قاجار ،درپی جنگ های روس علیه ایران ، خاک تالش شمالی با مردمش تحت پیمان ننگین و باج خواهانه ای از میهن ما ایران جدا و به اشغال واسارت روسیه در آمد .
زمانی که فومن ( بیه پس ) به عنوان مرکز امرا و حاکمان گیلان بود نقش تالش ها و گیلک های فومن به ویژه در دوران خاندان آل اسحاق وبرخی شاهان پر رنگ تر بود ، وجود دارالاماره ها در گشت و لولمان وزیده و قلعه رودخان گواهی بر حکمرانی اقوام گیل و تالش در شهرستان فومن است . آنچه که آشکاراست ، غالبا والزاما منافع حکمرانان منطقه با منافع توده مردم تالش وگیلک یکی نبوده ، حتی گاهی علی رغم همزبانی با حاکمان دشمن همدیگر بوده اند .بسیاری از حکمرانان از زبان تالشی و گیلکی به عنوانی ابزاری برای سو استفاده در جهت تحکیم قدرت خود بکار می بردند وبا وجود برخی درگیری بین حاکمان ، هیچگاه مردم تالش و گیلک روبروی همدیگر نبودند .
در یکصد سال اخیر همزمان با عمران وآبادانی و گسترش مدارس به روستاهای ایران ، تحولی شگرف در زندگی مردم ایران به ویژه تالش های فومن که عموما دور از شهرها زندگی می کردند ، ایجاد نمود ، نگارنده به یاد دارد حتی در کمترازشصت سال پیش که پدرم در روبروی سینمای قدیم فومن مغازه داشتند ، تعداد تالش های شهرنشین به چند نفر هم نمی رسید ، اما پس از اصلاحات ارضی و توسعه روستاها وپیشرفتهای صنعتی رویکرد خوب جوانان روستایی به تحصیل در دهه چهل و پنجاه انبوهی از فرزندان تالش برای ادامه تحصیل روانه شهرها شدند ، آنها همزمان با فرزندان گیلک پس از تحصیل ، بسیاری از مشاغل اجتماعی واداری شهر را بدست گرفتند.
فرزندان تالش اگر چه در ابتدا با بی مهری و انگ هایی چون پشت کوهی و غیره توسط برخی همسالان گیلک روبرو شدند ، اما به تدریج وقتی که شایستگی شهرنشینی و حسن رفتار خودرا نشان دادند و مهر و دوستی بین بچه های گیلک وتالش پا گرفت ، همدلی جای خودرا به همزبانی داد و امروز به جایی رسیدیم که هرتالشی وگیلکی دهها دوست خوب از همدیگر دارند .امروز شاید هزاران شهروند فومنی که فرزند پیوند ازدواج بین صدها تالش و گیلک هستند در استحکام این همدلی ها قوت بخشیده اند .
زبان تالشی و زبان گیلکی رایج در فومن ، به عنوان بخشی از هویت قومی شهروندان علی رغم اختلافات اندک ، بسیاری از واژگان و مفاهیم مشترک با هم دارند ، طوری که یک تالش وگیلک به آسانی بخش عمده ای از زبان همدیگر را درک می کنند ، خوشبختانه تالشان وگیلکان نسبت به ارزشهای فرهنگی به ویژه زبان مادری قوم خود علاقه فراوان دارند اما عموما احترام وارزش گذاری به هویت های قومی آنها با نژاد پرستی آمیخته نیست ، تعصبات کور قومی ندارند طوری که تهدیدی برای هم یا زبان همدیگر به حساب نمی آیند ، در شهرستان فومن کمتر دیده شده است که پدر ومادر تالشی به فرزند خود زبان گیلکی یاد دهد یا برعکس پدر ومادر گیلکی بخواهد به فرزندش زبان تالشی یاد دهد به همین خاطردر جغرافیای خاص خود زبان مادری خود را حفظ نمودند.
برای نمونه بخش سردار جنگل که منطقه تالش نشین است اکثریت شاید همه اهالی به تالشی سخن می گویند برعکس آن هم در دهستان گیلک نشین رود پیش برای گیلکها صادق است . در مورد سایر مولفه های قومیتی گیلک ها با تالش ها مانند مذهب و آداب و رسوم ، قرابت فرهنگی و اشتراکات فراوانی با یکدیگر دارند. در هردوقوم متاسفانه جایگزینی زبان فارسی به جای زبان مادری هردو زبان را در تهدید آسیب جدی قرارداده است ، امروزه بسیاری از اقوام در سراسر جهان که چنین مشکلی دربرابر زبان رسمی دارند راهکارشان این است که حداقل تا چهار، پنج سالگی زبان مادری به فرزندان آموخته شود .
اگر چه در دنیای مدرن ، دولتهای مردم سالار و جوامع مدنی با دمکراسی و گسترش فعالیت سیاسی رسانه و احزاب آزاد وقانونمند ، هویت قومی، رنگ ونژاد و مذهب افراد محترم شمرده می شود وهمه آنها در حقوق شهروندی وقانون لحاظ می گردد تا قومیت افراد عاملی برای تبعیض نگردد ، آنها برای همه شهروندان جدای از تمایزات نژادی، زبانی، قومی حقوقی برابر در فرصت دستیابی به تحصیل و شغل ودریافت خدمات ومزایای اجتماعی و احراز مقامات سیاسی و اداری جامعه دارند.اما در جهان سوم متاسفانه هویت قومی و مذهبی با تبعیض و بی عدالتی همراست نمونه آن در قرن اخیر با جنگهای داخلی ،تروریسم دولتی و داعش در خاورمیانه بروز نموده است . در چنین اوضاع واحوالی هر قوم ونژاد و مذهبی ناخواسته دریک تنازع بقا و قدرت قرار می گیرند ، اگر چه خود آنها اولین قربانیان این جنگ ویرانگر می شوند .
متاسفانه در نیم قرن اخیر در کشورمان ، علی رغم وجود بسیاری حقوق افراد لحاظ شده در قانون ، در عمل بسیاری از حکمرانان مرکزی و بومی نگاه چندان خوبی به مسئله قومی نداشته ، به ویژه در دوران انتخابات با تنگ نمودن دایره انتخاب و شایسته سالاری بین تالش وگیلک و ذهنیت منفی نسبت به عملکرد قومی نماینده پیشین ، بخش بزرگی از مردم به سمت وسویی کشیده میشوند تا فضای انتخابات فومن وشفت در نهایت تالشی وگیلکی گردد ، تکرار تجمیع آرا نمایندگان انتخابی در نواحی مختلف تالش نشین وگیلک نشین به خوبی معنادار بودن این موضوع را نشان میدهد ، اگرچه بسیاری از مردم و فرهیختگان تالش وگیلک از این رقابت قومی فاصله می گیرند ، اما با انتخاب یکی میدان به سمت وسویی می رود که بسیاری از اهالی قوم دیگر احساس شکست وتحقیر می نمایند ، حتی تاسف بار تر زمانی است که افرادی غیر بومی و غیر تالش و گیلک و بیگانه با فرهنگ ومردم شهر دراین رقابت بی ثمر قومی بهره برده و هردوقوم در شکست و ناکامی قرار می گیرند ، متاسفانه برخی ازاطرافیان نمایندگان این موضوع را به قصد تامین منافع شخصی در دوران انتخابات حتی پس از پیروزی یکی دامن می زنند و تا با به حاشیه راندن افرادو طرفداران رقیب این دورباطل را بارها تکرار نمایند .
اولین نتیجه رقابت آمیخته با قوم پرستی ، قربانی شدن شایسته سالاری و عمران وآبادانی و توسعه شهرستان است ، باتوجه به پتانسیل بالایی که در بین فرهیختگان تالش وگیلک و توانمندان اقتصادی از دو قوم وجود دارد ، وقتی که میدان را برای بروزو شکوفایی استعداد خود تنگ ومحدود می بینند ، برای آنهاراهی جزفرار و مهاجرت از شهرستان وبدنبال آرامش و زندگی بهتر رفتن نمی ماند و سرمایه ودانش خودرا به جایی می برند که طالبش وجود دارد ،واز طرفی دیگر بد آوازه شدن عاملی میشود تا هیچ مهاجرت مفیدی به شهرستان صورت نگیرد . اگر چه در نیم قرن اخیر طبیعتا کارهایی در شهرستان صورت گرفته ، اما وقتی آن را با سایر شهرهای ایران حتی شهرهای شرق گیلان خودمان مقایسه می نماییم انگار کاری صورت نگرفته است ، کافی است مرکز شهر فومن امروز را با فومن حدود چهل سال پیش و شهرداری مرحوم فرهی مقایسه نماییم ، اگر آن عمران و آبادانی آن خدا بیامرز را کنار بگذاریم ، آنچه می ماند اگر همه را به دوران جدید نسبت دهیم ، باز اندک است و آنچه هست محرومیت چشمگیر ومضاعفی است که بر مردم شهر تحمیل شده است .
نمونه دیگر خارج از مرکزشهر، جاده تورستی فومن به ماسوله است ، ماسوله ای که زیبایی ساختاری و تاریخی آن آوازه جهانی دارد ، جاده ای دارد که نزدیک به نیم قرن است حتی یک متربه صورت سراسری تعریض نشده ، جاده ای که هزاران گردشگر را در روزهای شلوغ تعطیلات پس ازساعت ها ماندن در ترافیک سنگین جاده، و محبوس نمودن اجباری در شهرفومن ، چون تمام خیابانهای کم عرض مرکز شهر در اشغال کسبه وپارکینک است ، اگر جان سالم ببرد ، با خاطرات ناخوشی دیارمان رابرای همیشه ترک می کند ، واقعا اگر شرق گیلانی ها ماسوله داشتند این وضع جاده آن بود ، گویا این جاده دهها سال است نفرین شده ، تا مرگبار بماند تا گردشگر کمتری به شوق دیدار ماسوله به شهرمان آید. گردشگران تعجب می کنند چرا جاده ماسوله بلند آوازه ، پهنای یک کوچه فرعی را هم ندارد ، این وضعییت در سایر نواحی چون جاده قلعه رودخان و شاهزاده ابراهیم شفت هم بهتر از آن نیست . واقعا ما از فرصت داشتن اماکن تفریحی ومذهبی چون ماسوله وقلعه رودخان و شاهزاده ابراهیم چه قدر در بهبود معیشت و آبادانی شهرستان موفق بوده ایم ؟ تنها این سه مکان توریستی می تواند با مدیریت وتوسعه زیر ساخت های آن و با جذب گردشگر ایرانی وخارجی ، بسیاری از محرومیت شهرستان حتی استان را ریشه کن نماید ، کاش اینهمه نارسایی ، مانند پل ورودی فومن ، چون دیوار قلعه ای غیر قابل نفوذ وورود برای فومن آبرویی برای همه شهروندان گیلک وتالش نزد گردشگران باقی می گذاشت . یقینا این همه نارسایی مربوط به یک شخص و یک نماینده ویک قوم نیست بلکه همه ما به میزان توانمان در این نارسایی ومحرومیت سهیم هستیم .
یک نمونه فرا شهرستانی تبعیض قومی را هم ذکر نمایم ، یکی از سیاستهای تاسیس شبکه های استانی صدا وسیما ، حفظ فرهنگهای بومی است ، متاسفانه صدا وسیمای گیلان وشبکه باران چند دهه است طوری عمل کرده است که تالش ها احساس می کنند که تنها قومی در ایران هستند که از داشتن شبکه بومی محروم هستند باتوجه با اینکه حداقل یک سوم جمعیت گیلان تالش هستند ، حتی دریک شبانه روز یک ساعت از برنامه های صدا وسیما توسط تالش ها اداره نمی شود و اگر هم گاهی از تالش یادی می شود ، نمایشی از زیبایی ها ومستند های دیار تالش است ، که آن هم بدون حضور مجری تالش تهیه می شود ، برنامه های کوتاه ، ناقص و همراه با تحقیر که برای هیچ تالشی خوشایند نیست ، واقعا حق صدها هزارتالش این نیست که حداقل رادیویی مستقل با نظارت مرکزی داشته باشند، دریغ از یکساعت برنامه تالشی اینها مسائلی است که حتی یک فرهیخته غیرتمند و واقع گرای تالش را تحت تاثیر محرومیت و تحقیر قرار می دهد وبه عنوان عکس العملی ، وادار به گرایش قوم گرایی می کند ، که جلوه آن به امید گشایشی درانتخابات قومی بروز می کند.
تاسف بارتر اینکه این کوتاهی صدا وسیما با اعتراض نمایندگان برگزیده تالش هم قرار نمی گیرد ، واگر هم گرفته ، بی تاثیر بوده یا ما از آن بی خبریم . کاش صدا وسیما ی استان مانند همه استانها رضایت شهروندان را با حفظ فرهنگ متنوع قومی پاس می داشت ، بی مهری آنها به تالش ، حتی خوشایند اغلب نیک اندیشان گیلک زبان هم نیست ، چون یه خوبی می دانند زوال فرهنگی تالش وقوم همسایه چون ریزش دومینویی ، موجب زوال فرهنگی گیلک هم میشود ، بی مهری کارگزاران دولتی به قوم تالش ، بی مهری به هزاران شهید تالشی است که جان خودرا برای حفظ عزت وشرافت مردم خود و خاک میهن فدا نموده اند .
جای تاسف است که تالش های ایران و تالش شمالی با وجود ملیونها نفر در مام میهن ودراسارت جمهوری آذربایجان سهمی در رسانه ملی خود ندارند ، سهمی در شبکه تلویزیونی و رادیو ندارند اما جمهوری ارمنستان با وجود تالش های کمتر و عدم اشتراک دینی برای جذب مخاطبین فرا مرزی تالش بی رسانه دیداری و شنیداری ، شبکه ها ورادیوی خاص تالشی خودرا دارند ، واحد دانشگاهی تالش شناسی دارند و در جذب آنها می کوشند ودر کنار آن خدمات بخشی از فرهنگ خودراهم به تالش منتقل می نمایند .اگرچه امروز با محدودیت تالش ها در شبکه استانی و با گسترش ماهواره ها و اینترنت وشبکه های اجتماعی، مخاطب تالش شبکه باران در استان و فراتر از آن مجبور نیست در پای شبکه باران شاهد این بی مهرها در انتظار صدقه چند دقیقه ای بنشیند ، درعمل قطع ارتباط دوجانبه صورت می گیرد ، گاهی این رویکرد ناچاری به سایر کانالهای رسانه با هجمه وشبیخون فرهنگی آنها همراه میشود و آن چیزی نیست که خوشایند نظام و جامعه باشد .
امیدوارم همه فرهیختگان و نیک اندیشان تالش و گیلک شهرستان فومن دست در دست همدیگر دهند ،باید فرصتی فراهم گردد تا انتخاب ما از روی عقلانیت و شایسته سالاری باشد و اگر فردی چه در لباس نماینده یا کارگزار دولتی و خصوصی واقعاً توانایی و لیاقت اداره اموری را دارد باید با قاطعیت از او حمایت کنیم ، حتی اگر از قوم ما نباشد ، چون حتی اگر نماینده ای شایسته باشد ، بدون حمایت عملی کارگزاران قومی دیگر درادارات هیچ توسعه ای انجام نمی گیرد ، واقعا جای تاسف است که با ناکار آمدی یک نماینده از قومی دیگر خوشحال شویم از اینکه این دفعه نوبت ناکارآمدی نماینده ای از قوم ما فرا می رسد . باید تمام نیروی خود را برای اتحاد ویگانگی شهروندان و عمران و آبادنی شهرستان بکار گیریم . در خاتمه از همه افراد در هرپست ومقام وقومی که دلسوزانه در شهرستان فومن سالها با اخلاص علی رغم بسیاری ناملایمات منشا خیر وخدمت برای همه شهروندان بوده اند ، کمال تشکر را دارم .
رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در سه شنبه ۲۲ فروردین ۱۳۹۶ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
بابک خرمدین اسطوره ملی در منطقه تالش و آذربایگان
میهن عزیز ما ایران در طول تاریخ بارها شاهد تجاوز بیگانگان و مقاومت وپایمردی ملت ایران در دفاع از خاک وناموس خود بوده است ، حمله و تجاوز تازی های داعشی در قرنها پیش به خاک وناموس مردم ایران ، شاید یکی از تلخ ترین آن بوده که سایه آن تا عصر معاصر چون حمله صدام به خاک وطن تداوم یافته است ، در سال هایى كه تمامى مناطق ایران تحت سلطه و اشغال اعراب بود ، هزاران مردو زن ایرانی برای دفاع از میهن در برابر متجاوزان ایستادند و جان باختند ، پس از شکست شاهنشاهی ایران از اعراب، قیامهای فراوانی علیه چیرگی و ستمگری تازیان بپاخاست، که از آن جمله میتوان سه قیام سیا جامگان . سپید جامگان و سرخ جامگان را نام برد ،خرم دینان پس از کشته شدن ابومسلم به دست منصور عباسی سخت به خشم آمدند وبا رهبری یکی از اسطوره های ملی ایران بابک خرمدین پابه عرصه میارزه با بیگانگان گذاشتند .
پدر بابک مِرداس از اهالی تیسفون ، پایتخت ساسانیان، بود که به اطراف اردبیل کنونی مهاجرت کرده بود در گذشته بخش بزرگی از اردبیل سکونت گاه کادوسیان دیروز و تات وتالش امروز بود . مادر بابک ماهرو نام داشت ، بابک در روستای بلالآباد در حومه اردبیل به دنیا آمد.
رئیس جاویدانیّه (از خرّمیان) در مسیر بازگشت از زنجان در دهِ بلال آباد در منزل مادر بابک توقف میکند. به سبب کاردانی بابک جاویدان از بابک خوشش میآید و با اجازه مادرش او را همراه خود میبرد و او را سرپرست اموال و املاک خود سازد. مدتی پس از آنکه بابک در خدمت جاویدان بسر میبرد، جاویدان بر اثر زخمی از دنیا میرود. همسر جاویدان به سبب علاقهای که به بابک داشت به پیروان جاویدان اعلام میکند که روح جاویدان در بابک حلول یافته است و او میبایست جانشین جاویدان باشد. با کمک زن جاویدان، بابک طیّ تشریفاتی جانشین جاویدان و پیشوای خرّمیان میشود و بابک نیز آن زن را به همسری خود درمی آورد.(تاریخ طبری)
جنبشی که بابک در ایران آغاز کرد و رسما « جنبش خرمدینان » نام گرفت، یک ایدئولوژی مشخصی را مطرح میکرد که هدفش براندازی نهايی سلطهی عرب، برقراری مساوات انسانی در ایران، تأمین خوشبختی برای همگان و بازگشت به شکوه و عظمت ایران باستان بود.بابک مدتی پس از آنکه به جانشینی جاویدان درآمد، یعنی در سال ۱۹۵ هجری خورشیدی، همزمان با خلافت مأمون خلیفه عباسی در کوههای طالش و اردبیل علیه عباسیون قیام کرد.بابک در دوران بیست ساله نهضت خویش بر ضد خلفای عباسی چندین بار سپاهیان عظیم بغداد را شکست داد و عده کثیری را کشت دوری ای که معاصر با مامون و معتصم و دیگر خلفای عباسی بود
بنابه گفته اکثر مورخین بابک به زبان آذری باستان صحبت می کرد ، زبانی فهلوی که بسیار نزدیک به زبان تالشی وتاتی است . از این رو آذری های باستان نزدیکی خاصی از نظر فرهنگ و زبان به تالش وتات داشتند طوری که این سه قوم براحتی زبان همدیگر را درک می نمودند .
دوبیتی هایی که در منطقه اردبیل به دست آمده اند و به قرن دهم / شانزدهم تعلق دارند به یکی از این گویشها سروده شده اند . تحلیل این دوبیتی ها ( توسط ب.و. میلر ) نشان داده است که گویش اردبیلی در قرن دهم / شانزدهم دارای ویژگیهایی است که آن را به تالشی کنونی بسیار نزدیک می کند .(1)
همام تبریزی : وهار و ول و دیم یار خوش بی اوی یاران مه ول بی مه وهاران
معنی:بهار و گل و روی یار خوش هستند. اما بدون دوست هیچ گل و بهاری نیست.
منطقه تالش و آذربایگان :
بنا به گفته پژوهش گران و محققان و زبان شناسان ایرانی و خارجی ، زبان مردم آذربایگان قبل از هجوم تُرکان سلجوقی و مغولان ، زبان آذری ( آذری باستان ؛ تاتی – تالشی ) بوده است . و زبان مردم آذربایگان با تحقیقات جدید نشان داده شده است که بسیار شبیه زبان تالشی – تاتی بوده ؛ در واقع شاید بتوان گفت گویشی از زبان تاتی – تالشی بوده و اکنون برای نام گذاری آن از زبان تاتی یا زبان آذری باستان استفاده می شود .
کیامهر فیروزی می نویسد : سال 431 هجری ، نقطه عطفی است در آغاز دگر گشت زبان مردم آذربایجان . چه آنکه یورش ترکان سلجوقی در همین سال اتفاق افتاد . (2)
بابک خرمدین – منطقه تالش – منطقه آذربایگان:
بزرگ مردانی نیز از ایران زمین بوده اند که جنبش های ملی و عدالتخواهانه را علیه حکام غاصب و نژاد پرست عباسی رهبری می کردند . آنها به پیکار مسلحانه ی فعال علیه ستم بیدادگرانه ای که بنیادش بر نابرابری و زور بود دعوت می کردند . بزرگ ترین شورش خرمدینان « سرخ » جنگ بزرگ کشاورزان به رهبری بابک بود که در کوههای تالش آغاز گردید و در باختر ایران تا اصفهان و کرمان گسترش یافت . افواج خرمدینان ، بارها ارتش بزرگ خلیفه را درهم شکستند . این قیام تکانی سخت به خلافت داد . تنها خلیفه معتصم 833-842 میلادی ، با بازسازی ارتش و گماردن افشین – فئودال آسیای میانه – در رأس آن ، به چرخشی در جنگ کامیاب گردید . فئودال های متحد بابک ، در این هنگام به او خیانت کردند و با فرا چنگ آوردن زمین های تازه ، با خلیفه از در آشتی در آمدند . در ماه اوت سال 837 میلادی ، واپسین دژ خرمدینان – دژ بذ در کوههای تالش – پس از یک سال محاصره ، سقوط کرد . بابک که نزد یک شاهزاده ی آلبانی ( = ارانی = آذربیجان امروز قفقاز ) گریخته بود ، از سوی او به خلیفه تحویل داده شد و به قتل رسید . بابک ، از نام خودش و نام همسرش – خرمه – و نام سپهسالار و سرهنگش – آذین – که نام هایی ایرانی است ، آویختگی ملی اش روشن است . در تواریخ آمده است که پدر بابک از جایی در نزدیکی تیسفون بود و سپس به مرز و خطه ی آذربایجان رفت . ابتدای کار خرمدینان یعنی شورش آنها علیه سلاطین بنی عباس ، به نوشته ی " مجمل فصیحی " در اصفهان بوده و باطنیان نیز با آنان یکی شدند و پس از شکست و ناکامی به سوی جبال رفتند و قیام بابک در ادامه ی آن شورش ، سالها پس از آن آغاز شد . بابک در جنگ با خلفای عباسی از تالش و ارمنستان تا اصفهان و کرمان را تصرف کرده و بارها لشکریان غلامان ترک مزدور خلیفه و نیز عرب ها را در هم شکسته بود ، تا اینکه خلیفه معتصم ، یک فئودال زرتشتی – افشین اسروشه ای* – را مأمور جنگ با او کرد . (3)
ماجرای گفت و گوی بابک با معتصم عباسی و اعدام بابک :
بابک در عین بزرگ منشی و شجاعت ، در مقابل معتصم به زانو ننشست و تعظیم نکرد و چون علت را پرسیدند با زبان شیوای آذری ( تالشی – تاتی ) چنین گفت : (( چاما سَرزَمینه مَردَکان ، کُرنِششان آموتَه نیِه )) یعنی : ( مردان سرزمین من ، کرنش و تعظیم را نیاموخته اند ) . وقتی که یک دستش را قطع کردند ، با دست دیگر ، خون خود را به صورتش مالید و چون علت را پرسیدند ، گفت : (( وقتی خون چاما بَدنِک بیشی ، چاما دیم زَردَ آبی ، خونَم چمَن دیمَک آسو ، که چِمَن زَردَ دیمَک بینا مَرگَکِ نَتَرسِرَم )) یعنی : ( وقتی که خون از بدن برود ، صورت به زردی گراید ، صورتم را با خون رنگین کردم که بواسطه زردی صورتم تصور نکنید که از مرگ می ترسم ) . نوشته اند وقتیکه دست دیگرش را قطع کردند ، هیچ اعتراض نکرد و دم برنیاورد . مرگ بابک ، آتش استقلال طلبی ایرانیان را خاموش نکرد و پس از سالیانی نه چندان دور ، استقلال ایران محقق شد ، اما نام بابک خرمدین همچون ستاره ای بر تارک تاریخ ایران درخشیدن گرفت . (3)
پروفسور ولادیمیر مینورسکی میگوید: مردمان بومی و اصیل یکجانشین روستایی و کشاورز آذربایجان در دوران فتح اعراب به لقب تحقیرآمیز علوج (غیرعرب) خطاب میشدند. اینها به گویشهای متفاوتی همچون آذری و تالشی تکلم میکردند که هنوز هم امروز جزیرههایی از این زبانها در میان مردمان ترکزبان آذربایجان دیده میشود. تنها سلاح این جمعیت آرام و صلحجوی روستایی فلاخن بود و بابک خرمدین با پشتیبانی این گروه برضد خلیفه قیام کرد.(4)
سرزمین تحت فرمانروایی بابك از سوی جنوب به حدود اردبیل، ازسوی شمال به دشت مغان و كرانه رود ارس، از مشرق به دریای كاسپینوناحیه شیروان و از مغرب به مرند و جلفا می رسید. (نفیسی 1348/ ص36)برابر نقشه مذكور نیمه شمالی تالش از كورا تا آستارا، كاملا" در داخل قلمروفرمانروایی بابك قرار می گیرد. در تمام منابع از قلعه بذ به عنوان ستادومركز قیام بابك یاد شده است. ناحیه، شهر ویا كوه بذ در خاور دشت مغان،نزدیك ناحیه تالش ودر مجاورت كرانههای غربی در یای كاسپین بودهاست. (نفیسی،ص 42 )در این جا لازم است توضیح داده شود كه خاور دشتمغان، مجاور دیای كاسپین نزدیك به ناحیه تالش نیست بلكه بخشی ازخود منطقه قومی تالش است. درعین حال مجاور با آن قسمت از خاكتالش كه در داخل مرزهای ایران باقی مانده است. از این رو می توان گفتكه بذ در خاك تالش واقع بوده و چنان كه حمدالله مستوفی نوشته، درمقابل دژ شندان قرار داشته است. (ص 81 )و آن دژ در تالش شمالی،حومهشهر آستارا هنوز پابرجاست و زمانی مركز حكومت تالش شمالی بوده. بنا بهگفته یاقوت حموی (ج 1،ص 190) بابك در بذ به دنیا آمده است و بذ درنزدیكی ارشق ( ارشك )، واقع در سرزمین مغان بوده.
ارشق نام كوه ویك منطقه است كه بخشی از آن زووَند نامیده می شد وزووند در گذشته ازمحال آستارا محسوب می گردید و مردمش نیز تالشبودند. (میرزا احمد1380/ص 37) زبان تالش هنوز در نواحی جنوبی ارشق،حوزه شهرستان نمین رواج دارد .
پس از تجزیه تالش به وسیله روسها، ارشق در تركیب ایران باقی ماند واكنون جزو اراضی بخش رضی واقع در شمال شرقی اردبیل می باشد . (5)
خیزش بابك زمانی شكل می گیرد كه تالش شمالی در قلمرو نفوذ روادیان ازدی قرار داشت و احمد پسر رواد بر آن منطقه فرمان می راند .( كسروی 1370 / ص 155) اما در دوره فرمانروایی بابك ، روادیان نفوذ خود را از دست داده و پس از پایان كار او باردیگر از محمد رواد به عنوان حاكم تبریز یاد می شود ( ابن خردادبه 1370 / ص 97 ) در آن زمان حكومت تالش شمالی (مغان) را به شخصی به نام شكله سپرده بودند .( كسروی ،156)
متاسفانه سالهاست گروهی ایران ستیز به منظور سوء استفاده از نام و اعتبار بابك ، به جعل هویت او پرداخته اند . چنانكه حتی روز و ساعت تولد بابك را تعیین كرده و به آن مناسبت هرساله در محل دژ كلیبر گرد هم می آیند و جشنی برپا می كنند كه در اصل یك كارناوال سیاسی علیه علیه هویت ایرانی و تمامیت ارضی ایران است .. در حالیكه اولاً زمان تولد و دوران كودكی و نوجوانی بابك آنچنان در تاریكی قرار گرفته است كه حتی تعیین سال تولد او غیر ممكن است تا چه رسد به ماه و روز و ساعت آن . دوماً به استناد تمام منابع معتبر موجود ، او در " بذ " و یا در " ارشق " به دنیا آمده و مركز فرمانروایی اش نیز دژ بذ بوده است و این دو محل هیچ ارتباطی با كلیبر ندارد . سوماً دژ كلیبر با وسعت بسیار محدود و موقعیت نامناسب جغرافیایی اش نمی توانسته مركز فرمانروایی چنان خیزش بزرگی باشد . آن دژ بیشتر به یك چكاد نظامی و پناهگاهی امن برای گروهی اندك در شرایط اضطراری شبیه است .(5)
اما جفای نابخشودنی در حق آن بزرگ مرد تاریخ ایران این است كه گروه مذكور هویت اورا جعل و به اقوام و طوایف ترك منسوب می كنند . بابك اعم از این كه در بذ ، ارشق و حتی كلیبر متولد شده باشد ، آذربایجانی ، ایرانی و ایرانی زبان بوده است . چراكه نخستین گروههای ترك حدود سیصد سال پس از كشته شدن بابك وارد خاك ایران و ایالت آذربایجان شده اند و با گذشت حدود هزار سال از آن زمان و گسترش روز افزون زبان تركی در آذربایجان ، هنوز بقایای زبان كهن آن سرزمین در كلیبرو بذ و ارشق باقی مانده و به تاتی و تالشی موسوم است و مردمانی به آن زبان سخن می گویند .بنابر این در این گفته كه بابك اهل آذربایجان و نقطه ای از استان اردبیل كنونی بوده ، هیچ تردیدی وجود ندارد و مردم نژاده و راد آذربایجان نیز باید به داشتن چنان قهرمانانی برخود ببالند ولی نسبت دادن او به تركان اندیشه ای باطل است كه بیگانگان ایران ستیز مروج و مبلغ آن می باشند .(5)
بابك خرمدين به بازگويی برخی از منابع در بيست سال شورش ۲۵۵۵۰۰ تن از تازيان را كشت و بسياری از سركرده های معتصم و مامون را از پای درآورد. با شکست بابک و دستگیری او بسیاری از خرمدینان به امپراتوری بیزانس پناهنده شدند و پیروان او بعدها در سایر مذاهب اسلامی حل گردیدند .
گرد آوری از رمضان نیک نهاد http://kados2.blogfa.com
منابع :
1- زبانهای ایرانی ، یوسیف . م. ارانسکی ، ترجمه : دکتر علی اشرف صادقی ، انتشارات سخن ، چاپ اول ، 1378 ص 139
2- آذربایجان تُرک نیست ( تُرک زبان است ) ، کیامهر فیروزی ، ص 42 – 43
3-نگاشته هایی در باب تاریخ ، زبان و فرهنگ ایران زمین ، دکتر سیروس ایزدی – ص 232 – 238
4- ویکی پدیا Minorsky, V. “Ādharbaydjān”. In Encyclopaedia of Islam. vol. 1. 2nd ed ed. Leiden: Brill, 1986.
5- علی عبدلی ، پایگاه تالش شناسی
+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۵ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
قوم تالش، نخستین صاحب خانه نجد ایران
قوم تالش در شمال ایران نخستین قومی بودند که خانههای سنگی دوران باستان را بنا کردند.
به گزارش گروه ایرانشناسی خبرگزاری دانا(داناخبر) به نقل از باشگاه خبرنگاران، کادوسان گیلان که امروزه از آن به تالشان نام برده میشود، نخستین قومی بودند که از سنگ و گچ برای خود خانه ساختند و آثار به جای مانده در آقااولر، مریان تالش و کهنه رود (کانرود) آستارا، به خوبی آنرا ثابت میکند.
براساس نوشتههای «آلن زاگارل» با عنوان ظهور شیوه زندگی در ارتفاعات ایران پیش از تاریخ، که ترجمه آن توسط میراث فرهنگی استان چهارمحال بختیاری به چاپ رسیده است، اکثر مناطق ایران در دوره باستان کوچ گرد و عشایر بودند که پیش از حمله آریاییان در منطقه شمال ایران امروزی و فلات مرکزی قومی سکونت داشتند که به فن خانهسازی با سنگ آشنا بوده و دژها و خانههایی میساختند که به راحتی به تصرف دشمنان در نمیآمد. یافتههای این پژوهشگر آمریکایی که در فلات مرکزی به قوم بختیاری و در شمال ایران به تالشان اشاره دارد، ساخت نخستین خانههای سنگی را به آنها نسبت میدهد.
اما از آنجا که در کوهها و میانکوههای منطقه تالش معادن آهک و گچ فراوان بوده و حتی امروزه هم در روستای کهنرو (کانرود) از معادن آهک همچنان بهرهبرداری میشود، در زمان باستان هم تالشان با بهرهگیری از ما سه بادی کنار دریا و آهک و با قطعات سنگ و چوب فراوانی که در دسترس داشتند، خانههای دایمی برای خود میساختهاند. درحالیکه تمدنهای دیگری چون قفقاز، آناتولی و…. با گلهداری و چارنشینی و جابجا شدن دایمی، صحرانوردی میکردند. چرا که برای دسترسی به مراتع و علفزارها مجبور به این کار بودند اما قوم تالش که در کرانه سرسبز و کوه های جنگلی غرب دریای خزر میزیستهاند برای تغذیه دامهایشان علفزارهای کافی همواره در دسترس داشتند و از این جهت در خانههای دایمی و مستحکم، به طور یکجانشین زندگی میکردند.
این گزارش براساس یافتههای «ژاک دمرگان» در حفاریهای منطقه میافزاید: تالشان حتی قبل از ورود آریاییان به این منطقه، دارای تمدنی بسیار پیشرفته و خانههای مستحکم از سنگ و گچ بودهاند و به همین خاطر آریاییانآریاییان قوم تالش را «دیو» مینامیدند، چون در مقابل تهاجم آنها سخت پایداری کرده و مانع ورود آنها به سرزمین خود شدهاند.
منبع :پایگاه تالش شناسی علی عبدلی
+ نوشته شده در جمعه ۲۵ دی ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
پژوهش های باستان شناسی در تالش
گزارشی از پژوهش های باستان شناسی در تالش (محمد رضا خلعتبری):
شهرستان لریک و دشت مغان ، واقع درتالش آن سوی آستارا رود ، برای نخستین بار در سالهای 91-1890 به وسیله ژاک دمرگان و برادرش هنری د مرگان ، مورد پژوهش باستان شناسی قرار گرفت . در آن پژوهش شمار زیادی سردابه و گورهای عظیم سنگی شناسایی شد و در آن ها اشیایی متعلق به دوره های مفرغ و آهن « سده های 7 تا 14 پ.م » به دست آمد.
بررسی آن اکتشافات نشان داد که نواحی مذکور یکی از پنج مرکز مهم تولید آهن و مفرغ و ساخت اشیاء فلزی جنوب قفقاز در آن دوران بوده . آن پژوهش همچنین از وجود تمدنی خبر می دهدکه مراجع علمی شوروی سابق آن را ( تمدن تالش – مغان ) نامیده اند ” انسیلکوپدیای آذربایجان جلد 9 ” .
برادران مورگان در همان سال ها حفاری هایی نیز در تالش جنوبی ، روستا های مریان و نوئه دی ( آق اولر) ، انجام دادند و در آن جا هم آثار ی مشابه آثار تمدن تالش – مغان به دست آوردند که گزارش آن در کتاب ” هیئت علمی فرانسه در ایران ترجمه کاظم ودیعی چاپ انتشارات چهر تبریز آمده است ” دومین پژوهش باستان شناسی در روستاهای مریان و نوئه دی نیز چند سال پیش به وسیله هیئت باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی به سرپرستی محمد رضا خلعتبری انجام گرفت.
«تالش» با چشم اندازی زیبا، نام منطقه ای وسیع و سرسبز در شمال و شمال غرب استان گیلان است که از سویی کوه های سر به فلک کشیده البرز و از سوی دیگر دریای خزر آن را در برگرفته است.
این منطقه با بخش های مختلف جلگه ای، کوهستانی و جنگلی در روزگاران کهن به سرزمینی گفته می شد که از شمال به آلبانیای قفقاز، از شرق به دریای خزر، از جنوب به سفیدرود و از غرب به دشت و پهنه اردبیل مغان و منطقه کوهستانی نیر و سراب می رسید. در این سرزمین قومی همنام، یعنی تالشی ها زندگی می کنند که به دلیل عدم انجام برنامه پژوهشی هدفمند اطلاعات چندانی از ادوار گذشته آنان در متون تاریخی وجود ندارد. برخی بر این باورند که تالشان همان کاوسیان یا کاتوزیانند که در نواحی کوهستانی این سرزمین زندگی می کردند.
در کتاب ایران در عهد باستان نیز آمده، کادوسیان مردمی بودند که در گیلان جای داشتند و ظاهراً نیاکان تالشی های کنونی بوده اند. همان نواحی تالش شمالی به دنبال ۲ دورده جنگ های طولانی ایران و روسیه تزاری در زمان سلطنت فتحعلیشاه قاجار و عقد ۲ قرارداد ننگین گلستان و ترکمانچای در سال های ۱۲۱۸ و ۱۲۴۱ قمری به عنوان غرامت جنگی به روس ها واگذار شد و این واگذاری بهایی بود که تالشان برای بقای حکومت قاجار به روس ها پرداختند. متأسفانه با وجود حساسیت منطقه به لحاظ سیاسی، فرهنگی و طبیعت بی بدیلی که به این منطقه ارزانی شده، دانش و آگاهی ما از فرهنگ های کهن این سرزمین بسیار اندک است، چرا که تا انقلاب اسلامی و به عبارتی دقیق تر تا یک دهه گذشته باستان شناسی در تالش نامی ناآشنا بوده است.
صرف نظر از کارهای اولیه ژاک دمرگان در فاصله سال های ۱۹۰۱- ۱۸۸۹ میلادی برای شناسایی فرهنگ و تمدن تالش که چاپ کتاب مطالعات جغرافیایی هیأت علمی فرانسه در ایران حاصل آن بوده و نیز تلاش های پراکنده سال ۱۳۵۱ از سوی باستان شناسان ایرانی، تالش تا سال ۱۳۷۱ که فصل جدید فعالیت های پژوهشی و مطالعات باستان شناسی منطقه آغاز شد، در پناه جنگل های انبوه و مه آلود خود از نظر پنهان و کار پژوهشی هدفمند در آن صورت نگرفته بود.مطالعات آغازین این سرزمین پس از انقلاب اسلامی براساس یک برنامه اضطراری شروع شد و این مقدمه ای بود تا ظرفیت های فرهنگی و گردشگری منطقه بیش از پیش شناخته شود. بررسی های باستان شناسی تالش کاورش های باستان شناختی تالش به صورت هدفمند به سرپرستی محمدرضا خلعتبری، عضو هیأت علمی و مدیر وقت پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری تالش از سال ۱۳۷۸ براساس برنامه های مصوب پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور آغاز شد و تاسال 1386 ادامه یافت.
کاوشهای انجام گرفته در منطقه و چاپ نتایج آن در ۵ جلد، بستر مناسبی را در شناخت فرهنگ دیرپای منطقه فراهم کرده و گستره آگاهی و دانش ما از ساختارهای فرهنگی تالش را که پیش از این تنها به کتاب هایی همچون مطالعات جغرافیایی هیأت علمی فرانسه در ایران و کتاب خاطرات هیأت علمی فرانسه در ایران محدود می شده افزایش داده است. خلعتبری، در ارتباط با سابقه فعالیت های باستان شناسی تالش، این منطقه را نخستین نقطه از خاک گیلان می داند که پذیرای هیأتی باستان شناسی شده است. هیأتی که پس از عقد قرارداد انحصاری مظفرالدین شاه با دولت فرانسه به ایران آمد و اساس آن انجام هرگونه کاوش، تحقیق و کشف اشیای عتیقه در سراسر خاک ایران به انحصار دولت فرانسه درآمد و ژاک دمرگان به این منظور و به عنوان عامل سیاست این کشور راهی ایران شد. دمرگان در فاصله سال های ۱۹۰۱- ۱۸۸۹ قصد انجام مطالعات علمی سفری به مناطق جنوبی دریای خزر کرده و در تالش ایران در محوطه هایی همچون مریان، نوئه دی (آق اولر)، حسن زمینی، شیرشیز، قیلاخانه، مرداغی، جالیک و نمین در خاک استان اردبیل فعلی و در تالش روسیه تزاری در حوزه لنکران، دره لالوار، دیبده به بررسی و گمانه زنی می پردازد که به کشف آثاری از نیمه دوم هزاره دوم و آغازین سده های هزاره اول قبل از میلاد منجر می شود. خلعتبری درباره حضور دمرگان در این منطقه با اشاره به این که کارهای پژوهشی وی در همین مرحله پایان نیافت، می گوید: وی یک بار دیگر به کمک و همراهی برادرش هنری و به منظور تکمیل مطالعات خود راهی تالش شد که حاصل دستاوردهای این فصل نیز از سوی دمرگان در کتابی با عنوان مطالعات جغرافیایی هیأت علمی فرانسه در ایران و کتاب خاطرات هیأت علمی فرانسه در ایران که از سوی برادرش تألیف شد به چاپ رسید. این عضو هیأت علمی در توصیف کارهای پژوهشی دمرگان، می گوید: با فعالیت های دمرگان در منطقه تصور می شد ساختارهای فرهنگی تدوین شود، اما عملاً این طور نشد و تا مدت۷۰ سال در پناه جنگل های انبوده و مه آلود از نظر دستگاه های فرهنگی کشور پنهان ماند. تا این که در سال ۱۳۵۱ در دو محوطه دو خالکوه و تلارک در جنوب اسالم کاوش های جدیدی آغاز شد. کشف آثاری از نیمه دوم هزار اول قبل از میلاد ماحصل این کاوش ها محسوب می شود که که متأسفانه گزارشی از آن در دست نیست.
با توجه به مطالب ارائه شده، مجموعه فعالیت های باستان شناسی تالش تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با در نظر گرفتن قدمت منطقه اندک بود و کاوش های باستان شناختی در این منطقه براساس یک برنامه اضطرای در سال ۱۳۷۰ آغاز شد. در زمستان سال ۱۳۷۰ در هنگام عملیات راهسازی در مسیر جاده پونل به خلخال و میانه در مقطع روستای ییلاقی و سکه تیغه ماشین آلات راهسازی به چند گورستان باستانی برخورد کرد که با دخالت مأموران حفاظت آثار باستانی مستقر در ماسال از ادامه کارشان جلوگری و موضوع پیگیری می شود. بازدید از محوطه خاکبرداری شده و قدمت گورهای باستانی کاوش این مکان را اجتناب ناپذیر می کند. این اتفاق مقدمه ای بر هدایت کاوش های باستان شناختی به سمت تالش می می باشد، زیرا فعالیت های پژوهشی تا آن زمان در حوزه رودبار و بویژه 2 سوی سفیدرود متمرکز بوده است. کاوش گورستان باستانی و سکه در یک فصل انجام شد که به آثاری از دوره اشکانی منتهی و در ادامه آن دره شفا رود تا مرز خلخال مورد بررسی شد که منجر به کشف محوطه باستانی میانرود و کاوش آن در سال ۱۳۷۲ شد.
با کاوش محوطه باستانی میانرود و دستیابی به آثار ارزشمندی از نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد دره کرگانرود جنوبی که ی محور استقراری از روزگار کهن به شمار می رود، مورد بررسی و شناسایی قرار گرفت. در این منطقه محوطه باستانی اسب سرا در ییلاق شکره دشت که قبور کلان سنگی از نوع دلمن در سطح زمین کاملاً قابل شناسایی بود، برای کاوش های باستان شناسی انتخاب شد، اما به دلایلی کارهای پژوهشی تالش پس از کاوش گورستان باستانی میانرود در سال ۱۳۷۲ تا مدت ها دچار وقفه شد و گورستان اسب سرا در سال ۱۳۷۷ در برنامه پژوهشی سازمان قرار گرفت.
این محوطه و محوطه باستانی مریان بدون شک یکی از بزرگ ترین گورستان های پیش از تاریخ و تاریخی استان به شمار می رود، مشاهده وسعت کاوش های غیرمجاز، بافت معماری قبور و آثار کم نظیر آن منجر به تعیین حریم، کاوش و نجات بخشی و ثبت این محوطه تاریخی در فهرست آثار ملی به سال ۱۳۷۸ شد.
کارهای پژوهشی محوطه باستانی مریان در سال ۱۳۷۸ آغاز شد و در زمستان همان سال در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و تا سال ۱۳۸۱ ادامه یافت.
گورستان عظیمی بالغ بر ۴۰۰ هکتار مساحت کشف و بیش از ۶۰ گور در آن کاوش شد. در این گورها اجساد، همراه با ظروف سفالی و مفرغی، ادوات جنگی و وسایل تزیینی دفن شده بود که بیانگر اعتقاد مردمان عصر آهن به زندگی پس از مرگ به شمار می رود.
دلیل باقی ماندن اسکلت ها را پس از سالیان دراز در این گورستان ها، قلیایی بودن خاک این نواحی می باشد. بررسی های آثار مکشوفه حکایت از آن دارد که این محوطه باستانی از آغازین سده های هزاره اول قبل از میلاد تا پایان دورده ساسانی برای استقرار مورد استفاده قرار گرفته است. محوطه باستانی مریان مجموعه ای از محوطه های گورستانی است که در جای جای آن شکل گرفته و به احتمال قوی فضای خالی میان گورستان ها مکان های استقراری بوده که به علت به کارگیری مصالح زایل شوند در ساختار آنها به کلی از بین رفته و اثری از آن به جای نمانده است.
زمانی که هیأت علمی کاوش های باستان شناسی تالش در محوطه باستانی مریان به کاوش اشتغال داشت، با توجه به شرایط طبیعی بزرگ ترین گورستان باستانی استان که سلسله جبال البرز آن را چون دیواری نفوذناپذیر در برگرفته و دره کرگانرود جنوبی سهل ترین راهی بوده که ارتباط منطقه را با غرب و به ویژه ۲ تمدن بزرگ آن حوزه یعنی اورارتوها و ماناها برقرار می ساخت این فرضیه قوت گرفت که به احتمال قوی در ۲ سوی کرگانرود امارت نشین های کوچک ترین وجود داشته که نقش تدافعی در برابر هجوم همسایگان غربی به سرزمین کادوسیان را بر عهده داشتند. به همین دلیل برای اثبات این فرضیه ۲ سوی کرگانرود جنوبی تا مرز جمهوی آذربایجان مورد بررسی وشناسایی قرار گرفت. نتیجه این بررسی ها منجر به کشف ۱۱ محوطه باستانی شد و از آنجا که وسعت آثار سطحی و بافت معماری مقابر محوطه باستانی تول گیلان با آثار مریان همزمان بود، برای اثبات این فرضیه برای کاوش در نظرگرفته شد. کاوش این گورستان ۳۵۰ هکتاری د رسال ۱۳۸۲ به صورت گمانه های پیشرو آغاز شد و پس از آن در ۲ فصل کاری ادامه یافت که به کشف ۶۵ گور از نوع حفره ای ساده، کلان سنگی و دلمن و آثار بسیار ارزشمندی از نوع سفال، مفرغ، آهن، طلا، نقره و زیورآلات منجر شد. در این کاوش ها همچنین دستبند مفرغی با واژه هایی به خط میخی که در قسمت درونی آن نقر شده بود کشف شد. این کتیبه به خط میخی اوراتویی است و به عنوان کهن ترین سند مکتوب و خطی کشف شده از خطه گیلان به لحاظ بازگویی یک مفهوم مشخص به شمار می رود.
امارت نشین تول به دلایلی که در موقعیت مرزی سرزمین کادوسی با همسایگان غربی آن قرار داشت از نظر هنری پیش از آن که در هنر سرزمین های شمالی سلسله جبال البرز تأثیر گذاشته باشد از هنر همسایگان غربی خود تأثیر پذیرفته است.
مهم ترین اثر مکشوفه از کاوش های باستان شناسی تول دستبند مفرغین مزین به خط میخی اورارتویی است این دستبند به دلیل اهمیتی که در زمان خود داشته با وجود شکسته شدنش از بخش میانی دوباره بهم متصل و پرچ شده است. دستبند یاد شده در بخش درونی خود دارای خط میخی اورارتویی است.
چنانچه دستبند مفرغی مکشوفیه را به عنوان هدیه ای از سوی یکی از پادشاهان اورارتویی یعنی آرگیشتی اول به حاکم منطقه بپذیریم، این فرضیه قوت می گیرد که به احتمال قوی در آغازین سده های هزار اول قبل از میلاد امارت نشین تول گیلان یا مریان باید در سیاست منطقه ای از چنان موقعیت و اقتداری برخوردار بوده باشند که پادشاهان اورارتویی یا مانایی به منظور حفاظت و صیانت از متصرفات خود ناگزیر بودن تا از حمایت ساکنان منطقه برخوردار باشند. از سوی دیگر حضور این کتیبه خود می تواند حکایت از آشنایی بومیان منطقه به فن خط و کتابت باشد. که تاکنون در باستان شناسی استان شناخته شده نیست. به عبارتی گزینش محوطه باستانی تول گیلان یافتن پاسخ به سؤالاتی بود که تاکنون به آن پرداخته نشده بود.
گورستان باستانی کورامار آخرین محوطه در حوزه تالش است که مورد بررسی های باستان شناسی قرار رفته است. مطالعات اولیه روی آثار مکشوفه از این گورستان نیز تعلق آن به آغازین سده های هزار اول قبل از میلاد تا پایان نیمه این هزار را تأیید می کند. از این رو، این محوطه با دیگر محوطه های کاوش شده چون مریان، تول و تندوین در یک افق گاهنگاری قرار می گیرند. کشف گور یک زن در گورستان ۳ هزار ساله کورامار اطلاعات تازه ای از ساختار اجتماعی آن دوران را فراروی باستان شناسان قرار داد. در گور این زن، برخلاف دیگر گورهای این گورستان، ظرفی نقره ای مشابه جام خشایار شاه به دست آمد که این کشف بیانگر جایگاه ویژه زنان در آن اعصار است. کشف ظرف نقره ای در این گور که بر اساس اشیای زینتی کنار اسکلت احتمالاً متعلق به یک زند است، نشان می دهد زن ها ۳ هزار سال پیش می توانستند در جایگاه اجتماعی ویژه ای قرار گیرند.
حجم گورستان تالش و گورهای متعددی که در این گورستان قرار گرفته است، نشان می دهد که روزگاری این منطقه باید سکونتگاه اقوامی بوده باشد که امروز در این گورستان خفته اند. ساختار معماری و مساکن اقوام عصر آهن مستقر در این منطقه آخرین سؤالی است که مدیر پایگاه میراث فرهنگیگردشگری به آن پاسخ می دهد. یکی از موضوع های اساسی تاریخ تمدن سرزمین های شمالی سلسله جبال البرز به طور اعم و استان گیلان به طور اخص که تاکنون بدون پاسخ مانده، ساختار مسکن اقوامی است که در طلیعه عصر آهن ۱۵۰۰ قبل از میلاد در سراسر کشورمان و طبیعتاً گیلان مستقر شده اند. بسیاری از صاحب نظران بر این باورند که اقوام مزبور از مساکنی با سازه مستحکم برخوردار نبوده اند. به گفته وی، این فرضیه می تواند بر دو اساس متکی باشد: نخست آن که در کاوش های باستان شناسی که در این استان صورت گرفته، پلانی شفاف و روشن از معماری این اقوام شناسایی نشده و این نکته سبب شده تا بسیاری بر این اعتقاد باشند که این اقوام اساساً دارای مسکن نبوده اند و دیگر آن که به نظر بسیاری از صاحب نظران اقوام مزبور از آنجا که دارای زندگی شبانی و اقتصادی مبنی بر تولیدهای دامی بوده اند، نمی توانستند یکجانشین باشند.
ذوق، سلیقه و خلاقیت این اقوام در تولید ابزارآلات و هنرهای ظریفه و معماری قبور این فکر را که آنان دارای مسکنی بودند، از ذهن دور می کند. وی دستیابی به فضایی با کف و اجاقی در میانه آن در کاوش های گورستان تول گیلان را دلیلی بر وجود مساکن مردمان عصر آهن در این منطقه می داند.
کاوش های شادروان علی حاکمی در حفریات کلورز و کشف آثار معماری با پی سنگی و پوشش سقف از جنس چوب و کاوش های باستان شناسی دکتر نگهبان در فاصله سال های ۱۳۴۱ – ۱۳۴۰ در گورستان مارلیک و گمانه زنی و لایه نگاری در تپه پیلاقلعه از تپه های اقماری مارلیک و دستیابی وی به اتاق هایی به ابعاد ۵ در ۸ در ۳ با مصالح سنگی از جمله آثار معماری کهن استان عنوان می کند که می تواند پایه تحقیقات آتی قرار گیرد. در پایان، با توجه به این که مهاجرت اقوام عصر آهن از کوه های قفقاز تا فلات مرکزی تنها با عبور از تالش ممکن بوده و تالش در آن زمان یکی از دوره های شکوفایی خود را سپری می کرد، احتمال می رود این اقوام در عبور از این منطقه استقرارهای طولانی داشته اند وسعت گورستان تالش و تراکم گورهای عصر آهن نیز بیانگر آن است که این استقرار با فرهنگ سازی همراه بوده است
منبع : وبسایت رسمی باستان شناسی گیلان
گردآوری از : http://kados2.blogfa.com
+ نوشته شده در جمعه ۲۵ دی ۱۳۹۴ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش هفتم
بخش هفتم – قوم کادوس (تالش کهن )
درباره خاستگاه، نژاد و گستره ی زندگی کادوسیان – که از مهمترین اقوام باستانی گیلان به شمار می روند دیدگاه های گوناگونی ابراز شده است. پلوتارک، نویسنده ی پرآوازهی یونان باستان، کادوس را سرزمینی کوهستانی با راه های دشوار معرفی نمود که همیشه ابر آسمانش را پوشانده و در جنگل هایش سیب و گلابی خودرو می روسد. استرابون، جغرافی دان یونانی زیستگاه کادوسیان را بلندی های کوهستانی بخش غربی و نیز قسمت جلگه ای گیلان می دانست. به گزارش سرهانری راولینسن کوهستان های شمالی و جنوبی دره ی سپید رود، زیستگاه طوایف کادوسی به شمار می رفت. بر پایه ی گزارش های جغرافی دانان و مورخان قدیم و نیز پژوهش های محققان معاصر، می تون گفت که کادوس سرزمینی کوهستانی، جنگلی و پرباران در دوسوی سپید رود بوده است. درباره ی نژاد کادوسیان از قدیم تا کنون دیدگاه های متفاوتی ارائه شده است.سر آرنولد ویلسن در پژوهش های خود اقوام جنوب دریای کاسپین، از جمله کادوسی ها را از ساکنان نخستین و بومی پیش از آریائیان می داند و نوشته است:
“ساکنان اولیه ایران که اولاد آنان هنوز در گیلان و مازندران و در نواحی جنگلی سواحل خزر یافت می شوند… به وسیله ی اقوام بادیه نشین آریایی زبان … از سرزمین خود رانده شدند و این امر از دوهزار سال پیش از میلاد آغاز شده است و قرن ها ادامه یافت.”
پلین مورخ سده ی اول میلادی کادوسیان و گِل ها(گیل در زبان گیلکی می شود گل) را قوم واحدی می داند. ژ دوسنت کروا در کتابی با نام تحقیقات تاریخی و جغرافیایی درباره ی سرزمین ماد تالیف کرده است، آورده که دنیس لو پیریژت از این قوم با نام گل سخن گفته است. دیاکونوف کادوسیان را تیره ای از یک قوم ساکن در جنوب دریای کاسپین معرفی می کند. وی کادوسیان را – که در منابع ارمنی کاتی شیان نامیده شده اند – قبیله ای مهم و مستقل می داند که در کوه های جنوب رود ارس، در ناحیه ای میان گل ها و کاسپیان زندگی می کردند. دیاکونوف هم چنین درباره ی آنان نوشته است:
“کادوسیان هنوز در دوران جماعت های بدوی می زیستند و محتملاً به شکار و دامداری می پرداختند و شاید به باغداری نیز اشتغال داشتند و دو پیشوا امورایشان را اداره می کرد.پادشاهی ماد از عهده ی مطیع ساختن ایشان بر نیامد.”
بارتولد درباره ی کادوسیان نوشته است:
“در عهد قدیم سکنه ی گیلان را کادوسیان تشکیل می دادند که در قید اطاعت دولت هخامنشی نبودند. همین قوم یا قسمتی از آن را گل… هم می نامیدند و ولایت گیلان کنونی نام خود را از اسم قوم مزبور دارد. بعد در شرق این سامان ماردان یا امردان سکونت داشته اند و رود سپید رود به نامشان “آمارد” نامیده می شد…”
پژوهشگران ایرانی در تحقیقات خود درباره ی کادوسیان دیدگاه های متفاوتی اباز داشته اند. پیرنیا درباره ی کادوسان، بر پایه ی گزارشات مورخان یونانی چنین نوشته است:
“کادوسیان مردمی بوده اند که در گیلانات سکنی داشته اند. بعضی تصور می کنند که این ها نیاکان تالش های کنونی بوده اند و کادوس مصحف شده ی یونانی تالوش است که در قرون بعد تالش یا طالش شده. عجالتاً مدرکی برای تائید این حدس نداریم. کادوسیان را بعضی محققین از بومی های ایران پیش از آریائیان به این سرزمین می دانند و این ها گیلان و قسمت شمالی شرقی آذربایجان سکنا داشتند.”
اما دکتر محمد جواد مشکور درباره ی کادوسیان نوشته است: “کادوسیان مردمی بودند که در گیلان جای داشتند و ظاهرا نیاکان تالش های کنونی بوده اند و کادوس مصحف یا یونانی شده تالوش استن که بعد ها تالش شده است و از بومیان سابق ایران قبل از آمدن آریاائیها بوده اند.”
احمد کسروی نیز تالش های کنونی را بازماندگان کادوسیان می دانست و در این باره نوشته است:
“این بی گفت و گو است که نشیمن “کادوسان” در کوهستان شمال شرقی آذربایجان، در آن جا می بوده که اکنون جایگاه تالشان است. ولی دانسته نیست که آنان کی رفته اند، و اینان به جایشان کی آمده اند؟… می باید گفت: نه کادوسان از میان رفته اند و نه تالشان از جایی دیگر آمده اند. این تالشان فرزندان و بازماندگان همان کادوسان هستند و نام تالش از نام کادوس می باشد.”
بر اساس گزارش های مورخان دوره ی باستان، کادوسی ها مردمی پیکارجو و جنگاور بوده اند. آنان هنگامی که از جنگ ها و کشمکش های درونی فارغ می شدند، به پیکار با بیگانگان بر می خواستند و یا در مقابل شرایطی، نیروی جنگی خود را به اقوام دیگر و هم پیمانان خود که د حال جنگ با دشمنان خود بوده اند واگذار می کردند. جنگاوران کادوسی به شرح تاریخ نویسان باستانی(کتزیاس و گزنفون) با ماد ها، آشوریان و بابلی ها بارها به پیکار برخاستند. کادوسان هم چنین به هنگامی توان یابی کوروش در ایران، با وی متحد شدند و وی را در چیرگی بر دولت های ماد، لیدی و بابل یاری کردند و این به آن معنی نیست که زیر فرمان کوروش رفته باشند. در هنگامه یورش اسکندر مقدونی و نبردهای پی در پی او با سپاهیان داریوش سوم هخامنشی، کادوسیان در پیکار با لشکریان یونانی و مقدونی نقش برجسته ای بر عهده گرفتند و در پیکارها به پیروزی هایی نیز دست یافتند. کادوسی ها از قرن هشتم پیش از میلاد در بسیاری از جنگ ها متحد سکاها بوده اند و با آن ها روابط نزدیک و دوستانه ای داشته اند.
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش ششم
بخش ششم – قوم کاس
قوم کاس از دو تیره ی کاس پی و کاس سی تشکیل مشد. پی به معنای رود یا آب است و کاس پی یعنی کاسی های ساحل نشین و سی هم به معنای سنگ و کوه است و به کاس سی یعنی کاسی های کوه نشین. اسنان که از پیش از حمله آریائیان به فلات ایران، از آوازه و قدرت زیادی برخوردار بودند، نتنها گیلان، بلکه چنان که در نقشه مشرق قدیم تشان داده شده است در کناره ی غرب دیای کاسپین از محل تلاقی رود کرا و ارس تا جنوب و جنوب غربی این دریا می زیستند.
نام این قوم در منابع تاریخی به صورت های کوشائیو، کوسایی، کیس سی، کوس س و کاس سی ثبت شده است. دانشمندانی مانند هنری فیلد، ارنست هرتسفلد و سر آرتر کیث بر این باورند که کاسپیان در هزاره ی چهارم و پنجم پیش از میلاد کشاورز بودند و دانش کشاورزی را در کنار دریاکناران کاسپین و اطراف رود سند، جیحون، سیحون، دجله و فرات منتشر کردد. لازم به ذکر است که کاس ها به دلیل شهرت و اهمیت خود در دنیای باستان ، دریایی که اکنون با نام خزر در ایران مشهور است و اقوام مختلفی در طول تاریخ در کنار آن زیسته اند را به نام خود ثبت کرده اند. غربی ها هنوز این نام را به نام کاس ها می شناسند و در منابع و نقشه های جغرافیایی این دریا را کاسپین (Caspian sea) می نامند. البته بنده فکر می کنم در ایران هم باید روال عوض شده این دریا را با نام حقیقی اش بخوانند، درست همانند این است که به خلیج فارس یا همان دریای پارس بگویند خلیج عربی. شرایط دقیقا مشبه است. باری، گیرشمن درباره ی قدیمی ترین سندی که اشاره به نام کاس ها دارد، نوشته است:
“قدیمی ترین مراجعی که در آن ها ذکر کاسیان به میان آمده است، متون مربوط به قرن بیست و چهارم پیش از میلاد است که متعلق به عهد پوزورو – اینشو شیشناک است. به نظر می رسد که آنان در طی هزاره ی سوم پیش از میلاد، این قوم از نسبتاَ بی اهمیت بوده است. آشوریان آنان را به نام کاسی می شناختند. این اسم به شکل کوسایوئی توسط استرابون یاد شده و او جای کاسیان را در ناحیه شرقی تر، در دربند های خزر، بالای تهران کنونی یاد می کند که جزوی از قلمرو گیلان بود. تصور می شود نام شهر قزوین نیز و هم چنین دربای خزر ممکن است حاکی از خاطره ی این قوم باشد…
نام قوم کاس در هیچ یک از اسناد و کتیبه های هخامنشی نیامده است، اما هرودوت، تاریخ نویس دوره ی باستان در فهرست مالیاتی ای که از ایران تهیه کرده است، ضمن شرح استان یازدهم، از کاسپی ها! نیز نام می برد.(البته این در حالی است که خود داریوش در کتیبه اش از این قوم به عنوان تابع نام نمی برد و این به اصطلاح پدر تاریخ!!!! که مخصوصا ارقام فوق العاده دقیق تاریخی ارائه می دهد از قبیل لشگرکشی 5 میلیونی خشایار شاه چیزی می نویسد که خود شاه هم ننوشت! پس می توان 99% به درستی مطلب شک کرد) به نوشته پدر تاریخ !، هرودوت، آنان سالیانه 200 تالان معادل 5300 کیلوگرمنقره به دولت هخامنشی پراخت می کردند. هم چنین در بند های 67 و 68 کتاب هفتم تاریخ هرودوت، از کاسیان به عنوان گروه های مسلحی به خشایار شاه در ارتش 5 میلیون نفری اش! کمک می کرده اند. البته من فکر می کنم که در آن دوران هرودوت نمی دانست می تواند از واحدی به نام میلیارد هم استفاده کند، وگرنه…
در زمان یورش اسکندر به ایران، کاسی ها در برابر سپاه یونانی و مقدونی مقاومت زیادی نشان دادند و اسکندر نتوانست سرزمین آنان را فتح کند و برآنان پیروز شو. از دوره ی اشکانیان نام کاس پی ها و کاس سی ها به مرور فراموشی سپرده شد، به گونه ای که در آستانه ی پیدایش مسیحیت دیگر در منابع تاریخی از آنان یادی نشده است. به نظر می رسد این قوم پیش از تاریخ – که نامش در ادوار تاریخی در ردیف نام اقوامی آمده است که در جنگ ها در سپاه شاهنشاهان ایران حضور می یافتند – با پیش آدن حوادث تازه در فلات ایران، اقوام بومی و ایرانی مستحیل شده اند، هر چه امروز نامشان در گیلان و مازندران و سایر نقاط ایران در اعلام جغرافیایی باقی مانده است، مانند نام واژه های کاسان، کاسی سرا، کاس احمدان در قسمت غربی گیلان. هم چنین به جز دریای کاسپین که در نقشه های جهانی به این نام معروف است، کوه قفقاز (کوه کاس) و شهر قزوین(کاسپین) . کاشان نام خود را از قوم کاس گرفته اند. این نامواژه ها از جمله شواهد سکونت کاس ها در دوسوی البرز در زمان های دور هستند.
بر پایه های گزارش های مورخان پیشین و پژوهش های محققان و باستان شناسان دوره ی معاصر، کاس ها از قدی می ترین اقوام شناخته شده پیش از آریائیان در فلات ایران به شمار می روند، پس از قرن ها زندگی در نواحی ساحلی و کوهستانی کرانه ی شرقی، غربی و جنوبی دریای کاسپین به دلایلی چون افزایش جمعیت و تراکم جمعیت و یا فشار اقوام مهاجر، ناگزیر به طرف سرزمین های جدید حرکت کردند. در همین راستا، گروهی از آنان که کاس پی خوانده می شدند، با پشت سر گذاشتن سرزمین های شمالی البرز، به سوی دامنه های جنوبی البرز سرازیر شدند و در آن سرزمین ها جای گرفتند و گروهی دیگر که کاس سی نام گرفتند با گذشتن از کوهستان های شمال ایران، وارد غرب ایران شدند و بر خاور و باختر رشته کوه های زاگرس چیرگی یافتند. گروهی از اینان پس از چندی، به دلیل تداوم موج های مهاجرت و فشار اقوام تازه وارد، ضمن برجای گذاشتن آثاری از تمدن خود در دره های زاگرس، در جلگه ی میان رودان نفوذ کردند و با تشکیل دولتی نیرومند(سومر) از سال 1747 تا 1171 پیش از میلاد در این بخش از آسیا فرمان راندند. استرابون، جغرافی دان و وقایع نگار مشهور یونان باستان خاستگاه کاس سی های باختر ایران را جنوب رود ارس و کنار دریای کاسپی معرفی می کنند و آنان را مهاجرانی می دانند که از کنار آن دریا به زاگرس و میان رودان راه یافتند. وی در نوشته هایش مسیر مهاجرت کاس سی ها را که در یادداشت های تاریخی با نام های مختلف یاد شده اند – از دریاکناران به زاگرس (نواحی کردستان، کرمان شاهان، لرستان) و میان رودان دانسته است. بارتولد خاور شناس معروف روسی بر این باور است که کاسپیان همان کاسیان هستند که زندگی در سواحل دریای کاسپی را به کوهستان های باختر ایراان ترجیح دادند و به همراه سایر تیره ای از کاسی هایی (کاسیت ها) به شمار می آورد که در باختر ایران از قدرت و نفوذ فراوانی برخوردار شدند. برخی از مورخان دنیای باستان مانند پلین این نام را به تمام قبایل و اقوام ساکن سواحل جنوبی دریای کاسپین که یک گروه زبانی مشترک را در مقابل گروه زبان مادی تشکیل می دادند، اطلاق می کند. بعی از محققان نژاد و زبان کاس ها را هندواروپایی دانسته اند، از جمله دکتر مشکور نوشته است:
“به قول استرابون، کاسی ها از ماد و کنار دریای کاسپین به حوالی لرستان آمده بودند… از بررسی نام های خدایان و شاهان آن ها معلوم می شود که زبان ایشان با زبان مردم قفقاز یک ریشه داشته و شباهت زیادی به زبان هندواروپایی دارد. بنابر این میتوان تصور کرد که آنان چون ماد ها از نژاد آریایی بودند که پیش از قوم ماد و پارس به این منطقه آمده بودن” البته درا ین نوشته پارت ها جاگذاشه شدند. ولی امروزه معلوم شده که آریایئها از سمت شرق ایران وارد شده اند. آن دسته از آریایی هایی که از قفقاز جداگانه به فلات ایران و منطقه گیلان آمده اند سیت ها یا همان سکاها بودند که در آینده درباره آن ها بحث خواهد شد.
اما دیاکونوف، مورخ و باستان شناس روسی با رد این دیدگاه، ندعی است که هنوز مدارکی معتبر به دست نیامده تا نشان دهد کاس ها از نظر نژادی یا زبانی با اقوام هندواروپایی مرتبط بوده اند. به باور وی، آنان از دوران دیرین که کسی به یاد ندارد، در بخش هایی از ایران زندگی می کردند. هرتسفلد و سر آرتور کیت، دوتن از خاورشناسان برجسته ی معصر کاسپیان را نام قابل قبولی برای اهالی بومی و هم چنین فلات ایران پیش از ورود آریایی ها می دانند. این دو پژوهشگر دنیای باستان هم چنین بر این باورند که کاسپیان در هزاره ی چهارم و پنجم پیش از میلاد کشاورز بودند و دانش کشاورزی را در کنار دریاکناران کاسپین و اطراف رود سند، جیحون، سیحون، دجله و فرات منتشر کردد. پروفسور گیرشمن نیز بر پایه ی تحقیقات گسرد ی خود درباره ی نخستین اقوام ساکن در فلات ایران انجام داده اند، بر این باور است که نام کاس سی یا کاس پی ممکن است مفهوم نژادی وسیع تری از نام قومی واحد اشته باشد و همه اقوام آسیایی (غیر هندواوپایی، غیر ترک، غیر شرق دور و غیر سامی) را که ایران را به اشغال خود در آوردند در بر گیرد.
ممکن است بگویید این انسان ها از کجا آمده اند که جزء هیچ کدام از دستجات بالا نیستند در پاسخ باید گفت که:
درباره ی زمان پیدایش انسان و آغاز فعالیت او بر روی کره زمین، بر اساس فسیل های یافته شده از بشر اولیه، دیدگاه های گوناگونی ارائه شده است. بسیاری از دانشمندان بر این باورند که یک میلیون سال پیش (هم زمان با آغاز دوران چهارم زمین شناسی) انسان های اندیشمند پیدا شدند. تا کنون، تمامی دانشمندان، شرق آفریق را منشا انسان دانسته اند. بر اساس دیدگاه دانشمندان، انسان های نخستین پس از حضور در آفریقا، به اروپا، آسیا مهاجرت کردند و در سرتاسر این دوقاره پراکنده شدند. در طی این فرآیند، انسان های نخستین وارد خاور میانه و فلات ایران شدند و دسته هایی از آنان در جست و جوی مکانی بهتر برای زندگی، به مرور در نواحی جنوبی دریای کاسپین جای گرفتند.
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش پنجم
بخش پنجم – تمدن مارلیک
از چند دهه پیش که حفاری های باستان شناسی در اطراف رودبار انجام گرفته در مناطقی مانند جوبن، کلورز، شمام، شهران، حلیمه جان، استلخ جان، رستم آباد، رحمت آباد و آمارلو، باستان شناسان به گنجینه های فراوان و بسیار ارزنده ای دست یافته اند. آثار یافته شده در رودبار دربرگیرنده ابزار ها و وسایل مختلف، ظروف سفالین منقوش و متنوع، ظروف مفرغی، مجسمه های گوناگون حیوانات و انسان ها، سلاح های مختلف، اشیای زینتی از طلا و نقره، سنگ های گرانبها و … هستند. از دوره ی پیش از تاریخ (هزاره ی دم پیش از میلاد) تا دوره ی ساسانی قدمت دارند، در این میان گنجینه مارلیک از شهرت و اعتبار زیادی برخوردار است.
تپه باستانی مارلیک در دره ی گوهر رود از شاخه سپید رود و در روستای نصفی از نواحی رحمت آباد شهرستان رودبار قرار دارد، این تپه در سال های 1340 و 1341 خورشیدی، با همکاری موسسه ی باستان شناسی کشور، به ریاست دکتر نگهبان به روش علمی مورد کاوش قرار گرفت. به دنبال آن، تپه ی مارلیک که گنجینه ی ارزنده ای از هنر و تمدن بشری را در طول سده ها در خود پنهان کرده بود، توجه باستان شناسان و پژوهشگران جهان را به سوی خود جلب نمو. در این محل، گنجینه های گرانبهایی چه از نظر کمیت و چه از نظر کیفیت پیدا شده که همانند آن کمتر دیده شده. کشف آن مقدار آثار نفیس و متنوع در چنان مدت کوتاهی، در جهان باستان شناسی بی سابقه بود. از آثار مدفون در این تپه و شاهکار های هنر ی کشف شده در آن معلوم شد که تپه ی مارلیک به احتمال زیاد آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگانی بوده که در نواحی جنوبی گیلان سکونت و فرمانروایی داشته و مردگان خود را بنابر آئین و سنن باستانی گیلان به همراه اشیا و آثار قیمتی دفن می کردند.
در تپه مارلیک آثار فراوانی از اشیای سفالی و مفرغی و حتی طلایی به دست آمده که در میان آن ها، تعداد قابل توجهی جام های طلا، نقره، موزائیک، چینی و بدل چینی وجود دارد. این جام ها که درنهایت استادی و مهارت ساخته و پرداخته شده اند، معرف ذوق و استعداد و نبوغ هنری بسیار درخشان هنرمندان آن عضر گیلان به شمار می روند. میان این جام ها، نمونه هایی وجود دارند که بی همتاست و در هیچ یک از حفاری های جهان به مانند آن ها پیدا نشده.از جمله ی آن ها جامی است که به جام مارلیک معروف گشته.
این جام از زر ناب ساخته و پرداخته شده است. در کف این جام، گل تزئینی زیبایی نقش شده است و در میان گل، نقش “خورشیدی” دیده می شود که شعاع های خود را به طور منظم در هر سو می پراکند. دور اشعه ی خورشید برگ های درخت زندگی به شکل هندسی و منظرم نمایش داده شده است. از این نقش به خوبی می توان دریافت که “در آن دوران، ساکنان گیلان اهمیت زیادی برای خورشید قائل بوده اند و آن را منبع نور و هستی و نشانه خیر ونیکی می دانستند.” برای آگاهی بیشتر به کتاب مارلیک از دکتر عزت الله نگهبان مراجعه کنید. دکتر نگهبان در باره سازندگان تمدن مارلیک نوشته است:
“در ضمن حفاری هیچ گونه آثار نوشته و خط، به جز دو عدد مهر و استوانه ی شکسته که بر روی هر کدام چند حرف باقی مانده بود به دست نیامد. به نظر می رسد که اقوام مارلیک یکی از گروه های اولیه هندوایرانی(آریایی) که بعد ها در مدارک تاریخی از آن ها با نام مارد ها یا آمارد ها ذکری آمده است، باشند. این اقوام به نظر می رسد در نیمه ی دوم هزاره ی دوم پیش از میلاد به ارتفاعات دامنه های شمالی البرز در حوزه ی جنوبی وارد شده و در مناطق کوهستانی مستقر گردیدند. این اقوام حکومت مقتدر و پیشرفته ی را از نظر هنر و صنایع تشکیل داده و از تپه ی مارلیک به عنوان محل آرامگاه سلاطین خود، از قرن چهاردهم تا قرن دهم پیش از میلاد استفاده می نمودند. بنا بر آثار و شواهد و اشیای مکشوفه در این تپه، هنرمندان و صنعتگران مارلیک به تجربیات و اطلاعاتی صنعتی وهنری موجود در دنیای باستان کاملا آگاهی داشته و با استعداد و خلاقیت ذاتی خود مکتب هنری ارزنده ای را در این منطقه از گیلان به وجود آوردند. این مکتب هنری و صنعتی پیشرفته برای مدت ها در این منطقه و نواحی اطراف باقی مانده و در آثار باستانی اقوامی مانند آشوری ها، اورارتویی ها، کیمریه و سکاها مشاهده می شود. این سبک و شیوه هنری نفوذ آن بر روی هنر و صنایع دوران های ماد و هخامنشی کاملا مشهود است.” (دکتر نگهبان 1376. ص 453)
از مطالعه کاوش های باستان شناسی در تپه مارلیک و سایر تپه های باستانی دره ی گوهر رود این نتیجه به دست آمده است که اقوام ساکن در ناحیه مارلیک، حدود 200 سال در این نواحی سکونت داشته اند و از نظر ذوق و استعداد و هنر زیبایی شناسی از بیشتر اقوام فلات ایران و خاور میانه پیش بوده و بر آنان برتری داشته اند. آن چه در هزاران سال قبل هنرمندان گیلان زمین ساخته اند، از آثار قبل از آنان و نیز آثار هم زمان و از اکثر آثار پس از آنان دارای زیبایی و کمال بیشتری بوده است. حتی در دوره های بعد هم کم تر آثاری به گرد زیبایی آثار مارلیک هم نمی رسید. به نظر می رسد با از بین رفتن هنرمندان مارلیک علم و هنر آنان نیز از بین رفته و این می تواند آن معنی را داشته باشد که آنان علوم خود را همچون رازی در بین خود حفظ می کردند.
دراین باره که دکتر نگهبان گفتند آمارد ها می توانند همان مارلیک ها باشند، تردید زیادی می توان به خرج داد زیرا که در اکثر منابع تاریخی آمارد ها پیش از ورود آریاویان در این جا سکونت داشتند.
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش چهارم
بخش چهارم – تمدن دیلمان
در نواحی کوهستانی جنوب گیلان کنونی که سرزمین تاریخی و پر آوازه ی دیلمان قرار دارد، آثار و اشیای باستانی فراوانی کشف شده اند. از جمله سی دهه 60 سده بیستم میلادی، گروه باستان شناسان ژاپنی طی چند فصل در گورستان ها و محوطه های باستانی پیرامون دیلمان مانند قلعه کوتی، حسن محله، خرم رود، نوروز محله و لاسولکان به کاوش و حفاری پرداختند و موفق به کشف آثار و اشیای بسیار ارزنده ای از عصر برنز جدید و آهن(3500سال پیشد تا دوری پارت) شدند اشیای یافته شده شامل ظروف سفالی و مفرغی، سلاح های مفرغی و آهنی، ظروف شیشه ای و اشیای زینتی بود. ظروف شیشه ای دوجدار مربوط که در زمان حکومت اشکانیان بر ایران(نه گیلان) از گورستان های نوروز محله و خرم رود بدست آمده، بسیار هنرمندانه ساخته شده است و اعتلای هنر شیشه گری را در ادوار باستانی گیلان نشان می دهد. حاصل این حفاری ها را کاوشگران ژاپنی در چهار مجلد بزرگ با نام دیلمان در 4 مجلد بزرگ به دو زبان ژاپنی و انگلیسی منتشر کردند.
پروفسور آندره گدار در کتاب معروفش، هنر ایران ارزش تزئینات به دست آمده از گورستان ها و محوطه های باستانی دیلمان را قابل مقایسه با هنر یونان قدیم دانسته و نوشته است:
در قبرستان های نواحی املش، پیرکوه، دیلم و غیره اشیای کشف شد که بیشتر قطعاتی از سفال سرخ رگ هستند. در قبرستان های دیلم سفال منقوش وجود ندارد یا اگر داشته باشد بدست نیاورده اند، اما عده ی زیادی اشیای طلا و نقره در آن جا کشف شده که تزئیناتش گاهی با هنر یونان یا هنر اتروسک خویشی پیدا می کند
آثار یافته شده از نواحی مختلف دیلم، بیش از هر چیز بیانگر این حقیقت است که کوهستان های گیلان در هزاره های پیشین خاستگاه انسان هایی بوده است که به مرتبه بالایی از فرهنگ و تمدن دست یافته بودند.
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش سوم
بخش سوم – تمدن املش
در مناطق کوهستانی و کوه پایه ای شرق گیلان تاکنون آثار و اشیای ارزشمندی پیدا شده که از آن ها به عنوان هنر و تمدن املش یاد می شود. طبق گفته دکتر گیرشمن باستان شناسی برجسته معاصر، این اشیا که به طور اتفاقی دهقانان آن ها را یافته اند، به همراه مردگان در قبر ها دفن می شد. و این قبور متعلق به دوران پیش از تاریخ است(بیش از 5000 سال پیش). از نظر وی یک کوزه گری که در دوران تمدن املش در این سرزمین زندگی می کرد علاوه بر کوزه گری در عین حال پیکر ساز نیز هست و روح ابتکار و اختراعی از خود نشان داده که موجب حیرت می شود و این را می توان در آثاری همچون گاو کوهان دار دید و این نشان از تمدن درخشان املش ر آن روزگار دارد. به حدی که دکتر گیرشمن تمدن پیش از تاریخ کل ایران را تمدن املش می نامد.
بر اساس نوشته وی دو چشم برنزی کتیبه دار در این منطقه پیدا شده که روی یکی نوشته شده شاه منوآ(بین 810 تا 781 پیش از میلاد) و بر روی دیگری نام شاه آرگیشتی( بین 781 تا 760 پیش از میلاد) . اینان دوتن از فرمانوروایان اورارتویی هستند. در کل با نظر باستانشناسانی همچون ویلیام کالیکان، اشیایی که در گیلان به خصوص در املش و مارلیک یافت شده اند، شباهت زیادی به اشایی که در لرستان پیدا شده اند دارند. ولی بسیار هنرمندانه تر بر روی آن ها کار شده است.
همچنین دکتر گیرشمن می گوید که در آثار املش هنر مردمان بین النهرین تاثیر زیادی نگذاشته است، که یکی از دلایل آن می تواند وجود کوه های مرتفع و صعب العبور بین این سرزمین و آن تمدن ها باشد. وی اضافه می کند ک هنر مردمان قفقاز در عصر آهن تاثیر بیشتری بر هنر املشی های آن دوره دارد و همچنین می گوید که شاید هنرمندان املش از تیره مردمانی باشند که پیش از ورود به ایران از قفقاز عبور کرده بودند.
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش دوم
بخش دوم | تمدن تالش
از 100 سال پیش که ژاک دمرگان و برادرش هنری دمرگان کاوش های علمی را در تالش شروع کردند تا امروز باستانشناسان آثار بسیاری متعلق به دوران تاریخی و پیش از تاریخ در تالش یافته اند. مانند ظروف سفالی بدون طرح ولی در رنگ های گوناگون، روف سنگی و مفرغی، وسایل خانه، سلاح هایی مانند کارد، خنجر و گرز، اشیای زینتی و مهره ها و سینه ریزهای شیشه ای و نیز اشیای زرین و سیمین به صورت زینت آلات که در قبور زنانه کشف شده اند. ژاک دمرگان در تالش گردنبندی پیدا کرده که مهره هایش از عاج ماموت است، حیوانی که 10000 سال پیش نسلش منقرض شد. بر اساس مطالعات باستان شناسان، تاریخ برخی از اشیای یافته شده در تالش از 2100 پیش از میلاد(4100 سال پیش) تا اواخر هزاره ی دوم پیش از میلاد(3000 سال پیش) تخمین زده می شوند.
در نقاط مختلف تالش مانند مریان، شیر شیر و حسن زمینی گورهای باستانی به نام دلمن یافت شده، این قبر ها را به این علت که در آن اشیای قیمتی وجو داشت با خاک می پوشاندند.
در سالهای اخیر باستان شناسان از طریق حفاری در تالش به آثار ارزشمندی از این سرزمین دست یافتند. در این میان محوطه مریان از اهمیت خاصی برخوردار بود. طبق نظر کارشناسان این محوطه در دوران باستان یکی از مراکز مهم شکل گیری تمدن در دره ی کرگان رود جنوبی بوده است. زیرا تنها راه برقراری ارتباط با تمدن های آن روز جهان مانند اورارتوها و ماناها، دره کرگان رود جنوبی بود.
با بررسی در محوطه تور، واقع در 44 کیلوتری تالش محققان از شکل گورها و نوع تدفین مردگان به این نتیجه رسیده اند که در میان مردمان آن دیار پرستش عوامل طبیعی و بویژه خورشید بسیار گسترده بوده. در کاوش ها یک دستبند مفرغی پیدا شده که در سطح داخلی دارای نوشته ای به خط میخی اورارتویی است که دارای مفاهیم مشخص است و کهن ترین نوشته ای است که در گیلان پیدا شده.
چندین کتیبه و اشیای نفیسی همچون اشیای سیمین و زرین، شامل جام، گوشواره، انگشتری، پلاک و … که هر یک شاهکاری هنری هستند بیانگر وجود یک تمدن بسیار درخشان در این منطقه است. هم چنین وجو انبوه ابزار آلات نبرد مانند سرنیزه، شمشیر، خنجر و بویژه سرپیکان ها، نشان دهنده ی این است که این قوم دارای مران سلحشور و دلاوری بود. و به احتمال زیاد امارت نشین هایی نیز برای جلوگیری از حملات اقوامی مانند آشور داشته است .
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
آشنایی با فرهنگ، تمدن و اقوام گیلان -بخش اول
بخش اول | گیلان در دوران پیش از تاریخ
پیش از کاوش های باستان شناسان در گیلان، آگاهی کمی از تاریخ گیلان وجود داشت و لی حالا که کاوش های باستان شناسی به شیوه علمی انجام شده، روشن شده که گیلان پیش از ورود آریائیان دارای فرهنگ و تمدن درخشانی بوده است.
با استفاده از از نشانه ها و علایمی که مردم دوران پیش از تاریخ از خود به یادگار می گذاشتند مشخص شده که انسان ها در دوران پیش از تاریخ در گیلان حضور داشته اند.
دوران پیش از تاریخ به دو دوره عصر سنگ و عصر فلز تقسیم می شود. عصر سنگ دوره ای است که سنگ تنها ابزار برای شکار و دفاع به شمار می آمد شمل سه دوره است:
1-کهن سنگی ( بین یک میلیون تا 10000سال پیش از میلاد)
2-میان سنگی(بین 2 تا 5هزار سال پیش از میلاد)
3-نوسنگی( بین 5هزار تا 2500سال پیش از میلاد)
. و عصر فلز دوره ای است که انسان فلز را در کنار دیگر ابزار آلات مورد استفاده قرار داد که آغاز این دوره از پیدایش مس که 4500 سال پیش رخ داد شروع میشود.
باستان شناسان اگرچه درباره حضور انسان در گیلان در دوران پیش از تاریخ در گیلان تردیدی ندارند، ولی نحوه ورود آن ها به این سرزمین و فعالیت های ایشان مورد بحث کارشناسان است.در کاوش های باستان شناسی موارد کمی از عصر سنگ یافت شده وموارد بسیار دیگری از عصر فلز پیدا شده که بیشتر متعلق به دوران آهن است. کمبود آثار عصر سنگ در گیلان این تاریخ را در تیرگی برده ولی ردپای انسان را میتوان از دوره سنگ یافت. باستان شناسان پس از کاوش در غارهای جنوب دریای کاسپین به نشانه های زیادی از عصر سنگ دستیافتند و این غارها پس از سپری شدن آخرین دوره ی یخ بندان و فرارسیدن دوره های بارانی و گرم که در پی آن سطح آب دریای کاسپین در پی تبخیر زیاد پایین رفت از زیر آب بیرون آمده اند. روزگاری که انسان ها در جنوب دریای کاسپین در غارهای عصر سنگ می زیستند آب دریا تا پای کوهای البرز می رسید. از جمله غارهای عصر سنگ میتوان به سه غار با نماهای کمربند، هوتو و علی تپه اشاه کرد که در این بین غار هوتو اهمیت خاصی دارد. در این غار(هوتو) استخوان های فسیل شده ی انسان های متعلق به 75000 ال پیش پیدا شده وسه اسکلت و جمجمه ای که در این غار پیدا شده متعلق به انسان جدید و کاملی تعلق دارند که تنها در کرانه های دریای کاسپین پیدا شده و احتمال داده میشود که آن ها اجداد مستقیم بشر باشند.
باستان شناسان معتقادند در عصر سنگ در نواحی جنوبی دریای کاسپین حیواناتی چون گاو، گوسفند، بز، خوک، آهو، غزال، خر وحشی، حلزون و صدف شکار میشدند. از 10000 سال پیش تا کنون نیز علاوه بر این حیوانات ماهی ه ا و پرندگان نیز برای خوراک شکار می شدند. و حیوانات وحشی گوشت خوار نیز جهت تهیه لباس به فراوانی شکار می شدند. این آگاهی ها بر اساس استخوان های کشف شده در سه غار نامبرده بدست آمده.
از آنجا که نواحی جنوبی دریای کاسپین از لحاظ موقعیت طبیعی و جغرافیایی ساختار و ویژگی های مشترک و مشابهی دارند و نیز با توجه به این که گیلان و مازندران و گلستان در جوار هم بودند و در گذشته دور هیچ مرزی بین آن ها وجود نداشت می توان این یافته ها را به گیلان هم تعمیم داد. هم چنین می توان پذیرفت که در عصر سنگ در گیلان هم شرایط مشابه نواحی هم جوارش جود داشته.در گیلان کاوش های عصر سنگ د ابتدای کار خود قرار دارد. محققان موفق به کشف چند پناهگاه انسان متعلق به عصر سنگ در گیلان یافته اند. در این پناه گاه ها باستان شناسان موفق به یافتن دست افزار های سنگی متعلق به انسان عصر سنگی شده اند. همچنین محققان یک گروه ایرانی – ژاپنی در روستای گنج پر رستم آباد محوطه ای را کشف کرده اند که در انسان در 300000 سال پیش در آن ناحیه حضور داشته و فعالیت می کردند و از آن ها ابزار هایی همانند ساتور و تبر دستی و دیگر ابزارهای سنگی از خود برجای گذاشته اند.
در بخشی از عصر سنگ به نام کهن سنگی جهان با پدیده پیش روی و پس روی یخچالها روبرو بوده و آب دریای کاسپین هم جلگه های کنونی گیلان را فرا می گرفته. انسان عصر سنگ تا 10000 سال پیش از میلاد امکان حضور و فعالیت در جلگه های گیلان را نداشت بدلیل مشکلات فراوان زندگی در جلگه در این زمان مانند یافت نشدن پناهگاه و خطر حملات حیوانات وحشی و … و عواملی مانند باتلاقی بودن جلگه و بارندگی شدید باعث می شد انسان غار ها را جهت زندگی کردن انتخاب کند. انسان ها برای حفاظت از خود، ورودیهای غارها را می بستند. در زمان های میانه سنگی و نوسنگی – که از پایان عصر یخبندان حاصل می شود- آب و هوای گیلان گرم تر و معتدل شد. به تدریج انسان ها از کوه ها پائین آمده و به کناره های سپیدرود و به سواحل کاسپین رفتند. پس از ترک غارا از سوی انسان ها، آدمیان بر آن شدند که مکان هایی جهت زندگی خود بسازند که بر روی هم چیدن سنگ ها خانه های نخستینی برای خود می ساختند.و در این دوران بود که انسان ها دوران شکار را پشت سر گذاشته و با یکجانشینی و تشکیل اجتماعات به فکر اهلی کردن حیوانات و کشاورزی افتادند.
انسان پیش از تاریخ از دوره میان سنگی با غلات آشنا شده بود. در دوره نوسنگی مزارعی برای کاشت محصولات مورد نیاز پدید آمد. و در این زمان برای در امان ماندن از خطرات در قالب قیبله و عشیره اجتماعاتی تشکیل داده و به نوعی تابع یک سری قوانین قبیله ای شدند.
عصر فلز:
باستان شناسان در کاوش های خود به آثار قابل توجهی از دوره فلز بخصوص دوره ی آهن برخورده اند که اطلاعات زیادی را درباره زندگی انسان این دوره در گیلان در اختیار پژوهشگران قرار می دهد که همگی گواه بر این دارد که پیش از ورود آریائیان به فلات ایران در گیلان تمدن های درخشانی وجود داشته اند و به درجه بالایی از فرهنگ و تمدن دست یافته بودند.
باستان شناسان در کاوش های خود در نقاط گوناگون گیلان همانند تالش، رودبار و دیلمان آثار و اشیای فراوانی شمال ظروف زرین وسیمین، ظروف سفالی به رنگ های مختلف، ظروف سنگی و مفرغی، سلاح های مختلف مانند کارد و خنجر، گرز و پیکان، انواع و اقسام وسایل زینتی مانند دست بند و و گوشواره، ابزار وسایل خانه و حتی اشیای بسیار ظریفی مانند سوزن کشف شده است که برخی متعلق به 2000 سال پیش ازمیلاد(4000سال پیش) می باشند.
بین اشیای یافت شده در گیلان و سومر شباهت های فراوانی وجو دارد. در آینده راجع به ارتبط سومر و گیلان خواهم نوشت. ولی در این مجال همینقدر بدانید که بخشی از گیلانیان به منطقه میان رودان یا همان بین النهرین رفته و تمدن قدرتمند سومر را بنیان نهادند.
پژوهشگران به نامی چون هرتسفلد، آرتور کیث، هنری فیلد، گیرشمن و دیاکونوف بر این باورند که به استاد و دلایل مختلف در حدود 5000سال پیش در گیلان و مازندران تمدنی پیشرفته تر از سایر نقاط وجود داشته است. برخی قدمت تمدن های گیلان را به 7000 سال پیش می رسانند. و گروهی از پژوهشگران نیز بر این باورند که تمدن گیلان تاثیرات بسزایی در تمدن های همسایه همچون عاشور داشته. پژوهشگرانی هم چون آرنولد ویلسون و هنری فیلد بر این باورند که ساکنان نخستین ایران، در گیلان و مازندران زندگی می کردند. باید پذیرفت انسان در آن دوران به علت سادگی تمدن و زندگی مکانی را برای زندگی انتخاب می کرد که از نظر وجو مواد غذایی و قابلیت شکار و دسترسی به آب و حاصل خیزی خاک و شرایط مناسب دفاعی داشته باشد، که بی تردید نواحی جنوبی کاسپین شرایط را برای آغاز زندگی بشر دارا بوده. بر اساس دیدگاه دکتر کارلتون کون و هایت باستانشناسی دانشگاه پنسیلوانیا و برخی دیگر از پژوهشگران و باستان شناسان، اسنان نخستین با کشت و زرع و کشاورزی را در کناره های دریای کاسپین آغاز کرد و بدین گونه پایه های تمدن اولیه را در ناحی استوار نمود. بر مبنای دیدگاه های مذکور و آثار و شواهد دیگر، تمدن از این نقطه به هدایت خط ساحلی سوی شرق جریان یافته است. هم چنین از جهت غرب و شمال غربی نیز به هدایت خط ساحلی تا آراکس و سواحل رود کر و از آن جا به دره های رشته کوه های غربی و آن سوی البرز نفوذ کرده است. میتوان گفت تمدن بشری توسط یره ای از ساکنان کناره های دریای کاسپین از عمق دره های البرز و حاشیه ی رودهایی مانند سفیدرود به فلات ایران یا کوهستان زاگرس و از آن پس به جلگه های میان رودان و راس خلیج فارسرسیده و هر قبیله ای نام خود را بر سرزمین های متصرفی داده یا از آن سرزمین گرفته است.
چنان چه گفته شد با نظر برخی پژوهشگران نامدار پایه های تمدن بشری از جنوب کاسپین بنیان شده و به مناطق دیگر صادر شده است.
گردآوری و ویرایش از رمضان نیک نهاد با بهره گیری از ویکی پدیا و نودهشتیا
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
کاوش های باستان شناسی تالش(۶-۱۳۸۴)
کشف نخستین گورستان اسب ها در تول تالش
برای نخستین بار در محوطه های باستانی، گورستان مخصوص اسب در تول تالش گیلان کشف شد. این گورستان سه هزار سال قدمت دارد و باستان شناسان معتقدند این حیوان نزد مردم آن سامان ارزش ویژه ای داشته است.
کشف گورستان اسب های سه هزار ساله، کاوش گران تول تالش را به حیرت انداخت. این نخستین باری است که در یک گورستان باستانی بخشی به تدفین اسب اختصاص داده شده است.
اسب از گذشته های دور تا امروز همراه انسان بوده است. این حیوان هم در کار، هم در زندگی روزمره و هم در جنگ همراه و برآورنده نیاز های انسان بوده است به گونه ای که مرگ اسب به اندازه مرگ عزیزان، انسان را داغدار می کرده است.
«محمد رضا خلعتبری سرپرست هیات کاوش های تول تالش با اشاره به کشف گورستان اسب در این محوطه باستانی گفت: «در دامنه گورستان پیش از تاریخ تول تالش با کمال تعجب به محوطه ای برخوردیم که به تدفین اسب اختصاص داده شده بود. این نخستین باری است که چنین موردی در یک محوطه باستانی دیده می شود و جای پرسش های فراوانی دارد.»
او گفت: «در این موضوع شکی نیست که اسب جایگاه ویژه ای در زندگی انسان پیش از تاریخ و انسان تاریخی داشته است اما این موضوع که احترام به اسب تا حدی بوده که گاه برای اسب ها، گورستانی اختصاصی در نظر گرفته می شده است جزء اکتشافات جدید باستان شناسی محسوب می شود.»
پیش از این در کاوش های باستان شناسی کلورز و شهداد نیز تدفین اسب دیده شده بود اما در آن تدفین ها اسب به همراه صاحب خود دفن شده بود و هرگز گورستانی از اسب کشف نشده بود.
هم اکنون از شیوه های آیینی تدفین اسب های تول تالش اطلاعی در دست نیست و باستان شناسان قصد دارند در فصل های آینده کاوش در این محوطه باستانی به مطالعه این موضوع بپردازند.
هنوز از وسعت این گورستان اطلاعی نداریم اما با توجه به شکل پستی بلندی های زمین حدس می زنیم حدود ۲ تا ۳ هزار متر از دامنه اختصاص به تدفین اسب داشته باشد.
اسب ها همواره بهترین همراهان آدمی بوده اند و از آنجا که منطقه تول تالش کوهستانی است؛ اسب جزء حیوانات بسیار مهم این منطقه محسوب می شده و به همین علت برای انسان های آن دوران بسیار مورد احترام بوده است و به دلیل آن که مردم تول از یک سو با ماناها و از سوی دیگر با اورارتو ها همسایه بوده اند، اسب نقش تعیین کننده ای در زندگی این اقوام داشته است.
اختصاص دادن گورستانی به اسب ها آن هم در دامنه گورستان انسان ها نشان می دهد که این حیوان برای انسان های آن دوران بسیار اهمیت داشته و آنقدر مورد احترام بوده که پس از مرگ نیز آن را در گورستانی اختصاصی تدفین می کردند.
تالش یکی از مهم ترین بخش های باستانی گیلان محسوب می شود، کشف گورستان هایی در اطراف تالش با وسعتی برابر با بهشت زهرای تهران نشان از تمرکز فرهنگی گسترده در این منطقه دارد.
دومین فصل از کاوش های باستان شناسی تول هفته گذشته پایان یافت و باستان شناسان اطلاعات تازه ای از زندگی اقوامی که ۳ هزار سال پیش در این منطقه می زیسته اند، بدست آوردند. سال گذشته کاو ش های باستان شناسی در این منطقه منجر به کشف کتیبه ای میخی شد که به صورت دستبند در دستان زنی قرار گرفته بود
جنگجویان تالش، ۳ هزار سال پیش چگونه کشته شدند؟
دو نیم شدن اندام، برشهای عمیق روی چانه؛ فک و پیشانی و قطع عضو اجساد کشف شده در گورستانهای تالش حکایت از جنگهای خونباری دارد که در آن طیفهای مختلف سنی از نوجوانی تا میانسالی شرکت میکردند و در برابر ضرباتی مهلک و بسیار شدید کشته میشدند
دو نیم شدن اندام، برشهای عمیق روی چانه؛ فک و پیشانی و قطع عضو اجساد کشف شده در گورستانهای تالش حکایت از جنگهای خونباری دارد که در آن طیفهای مختلف سنی از نوجوانی تا میانسالی شرکت میکردند و در برابر ضرباتی مهلک و بسیار شدید کشته میشدند.
تالش منطقهای وسیع و کوهستانی است که شواهد باستانشناسی نشان میدهد زندگی در آن از ۳۵۰۰ سال پیش تا امروز به شکل مداوم وجود داشته است. کشف گورستانی بزرگ به وسعت ۴۰۰ هکتار از دوره عصر آهن تا دوران اسلامی دلیل این مدعا است.
گشودن گورهای تاریخی عصر آهن دو و سه در این گورستانها رازهایی از نبردهای خونین را فاش کرد که در آن کوچک و بزرگ شرکت داشته و کشته شدهاند.
«فرزاد فروزانفر»، انسانشناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور در این باره به «میراث خبر» گفت: «قطع عضو، آثار به جا مانده از برش شمشیرهای مفرغی و آثار به جای مانده از شدت این ضربات به همراه ابزارهای جنگی در گورهای گشوده شده نشان میدهد که جنگهای این منطقه در عین تداوم و همزمانی بسیار خونبار بوده است و کوچک و بزرگ در آنها شرکت کرده و کشته میشدهاند.»
وی در ادامه گفت: «در یکی از گورهای باز شده بقایای اسکلت نوجوانی کشف شد که زیر ۲۰ سال سن داشت. آثار برش شمشیر روی پیشانی وی نشان میداد که بر اثر ضربه مرگآور یک شمشیر مفرغی جان باخته است. نکته جالب آن که شدت ضربه آنقدر شدید بوده که نوک شکسته شمشیر بر پیشانی وی باقی مانده و به همین شکل نیز تدفین شده بود.»
فروزانفر با اشاره به نمونههای دیگر گفت: «در گورهای دیگر نیز اجسادی پیدا شد که در سنین مختلف با ضربات مهلک شمشیر کشته شدهاند. بر اثر این ضربات برشهای عمیقی روی چانه یا فکها به وجود آمده است که نشان از مرگ دردناکی میدهد. همچنین برخی از این ضربات باعث قطع عضو یا حتی دو نیم شدن تنه نیز شده است.»
به گفته وی سن افرادی که به نوعی در جنگها کشته شدهاند؛ نشان میدهد که کوچک و بزرگ در این جنگها شرکت میکردند و برای دشمنان آنها فرقی نمیکرده است که روبرویشان چه کسی قرار گرفته زیرا قدرت ضربات شمشیر در نوجوانها و پیرترها یکسان یا نسبتا برابر بوده است.
شواهد چنین جنگهای خونبار کمتر در گورستانها یا مناطق دیگر پیدا شده است نمونه چنین وضعیتی در سال ۱۹۳۱ توسط دکتر اشمیت در تپه حصار دامغان کشف شد که وی در آن حفاری با مقدار زیادی اجساد قطعهقطعه شده مواجه شد.
در گورستانهای تالش فارغ از شرکت مردها و نوجوانها زنان نیز شرکت میکردند که بر همین اساس نمونهای در تالش پیدا شد که زنی با ابراز جنگی تدفین شده بود. هم زمانی اجساد کشته شده نشان میدهد که تالش در دورهای از سکونت مردم عصر آهن ناامن بوده است؛ اما در مطالعات باستانشناسی انجام گرفته هنوز ماهیت دشمنان این افراد مشخص نشده است. از سوی دیگر به علت رطوبت منطقه مقدار زیادی از اسکلتهای به دست آمده متلاشی شده بود که امکان مطالعه روی آنها را دشوار کرده است.
گورستانهای تاریخی تالش تا پیش از آغاز کاوشهای مداوم بارها مورد دستبرد قرار گرفته است و بر اثر این دستبردها اشیا بسیاری از گورها خارج شده اند.
در حال حاضر این محوطه بزرگ به طور کامل تعیین حریم شده و با یک برنامه مدون کاوشها در آن ادامه دارد
کشف یک جام نقره مشابه جام خشایارشاه دریک گور ۳ هزار ساله
باستان شناسان در کاوش نهایی خود در تالش موفق شدند از گور یک زن که سه هزار سال قدمت دارد ظرفی نقرهای بیابند که بسیار شبیه به جام خشایارشاه است .
کشف گور یک زن در گورستان ۳ هزار ساله “کورامار” تالش فصل تازه ای را در برابر تحقیقات باستان شناسان گشود. در گور این زن ،بر خلاف دیگر گورهای این گورستان، یک ظرف نقرهای مشابه جام خشایارشاه کشف شد که این کشف نشان می دهد احتمالا زنان در آن دوره در جامعه جایگاه ویژه ای داشته اند.
«محمدرضا خلعتبری»، سرپرست هیات باستانشناسی گورستان “کورامار” در اینباره به میراث خبر گفت: «این گور مانند دیگر گورهای کورامار به صورت چهارچینه سنگی ساخته شده که به علت بارندگی بخش زیادی از اسکلت از بین رفته و تنها سر آن باقی مانده است. کشف ظرف نقرهای در این گور که بر اساس اشیاء زینتی کنار اسکلت احتمالا متعلق به یک زن است، نشان میدهد زنها ۳ هزار سال پیش می توانستند در جایگاه اجتماعی ویژهای قرار گیرند.»
پیش از این در نخستین فصل از کاوشهای باستانشناسی تول تالش باستانشناسان دستبند طلایی را به خط اورارتویی در دست یک زن یافتند که از قول شاه اورارتو نوشته شده بود “آرگیشتی تقدیم میکند.” این دستبند نشان داد که گور کشف شده متعلق به زنی است که احتمالا از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردار بوده که شاه اورارتو برای او دستبندی را هدیه فرستاده است .
خلعتبری با بیان اینکه ظرف کشف شده بیشباهت به جام خشایارشاه نیست به میراث خبر گفت: «این ظرف با تزئینات خیاری شکل که به سر مار ختم میشود بیشباهت به جام خشایارشاه نیست. شکل و فرم ظرف و ساختار دهانه هر دو ظرف بسیار به هم شباهت دارند با این تفاوت که ظرف کشف شده در کورامار نقره بوده و قدیمیتر از ظرف خشایارشاه است.»
وی افزود: «متاسفانه به علت رطوبت بیش از حد منطقه و شرایط جوی روی پوشش نقرهای ظرف را پاتینی به رنگ سبز مایل به آبی فرا گرفته است که باید با انجام آزمایشهای دقیق آزمایشگاهی و مرمت اصولی از آن جدا شود.»
از دیگر اشیاء کشف شده در گور این زن یک دستبند و النگویی مفرغی است که آنها نیز با نقش و سر مار تزئین شده است. همچنین در گور این زن گوشوارههایی در کنار جمجمه اسکلت به همراه تعدادی دکمه در امتداد تن وی کشف شده که نشان میدهد متوفی با لباس دفن شده است.
گورستان کورامار در ارتفاعات تالش و در روستایی به همین نام واقع شده است. این روستا از توابع مریانآقاولر است که آن نیز گورستانی بزرگ از دوره عصر آهن (۱۳۵۰ تا ۵۵۰ پبش از میلاد) است.
پژوهشهای باستانشناسی در این منطقه نشان میدهد که ۳۰۰۰ سال پیش اقوامی جنگجو در این منطقه میزیستهاند.
منطقه باستانی آقاولر( نواَ دی) بیشترین گورستانهای باستانی کشور را دارد.
کشف کلان گورهای ۳ هزار ساله در تالش
با کشف ۱۷ گور سنگی و یک کلان گور در تول تالش مشخص شد گورها متعلق به طبقه ای خاص بوده و یک خانواده در آنها دفن می شدند.
گروه استان ها: باستان شناسان موفق شدند در دومین فصل از کاوش های باستان شناسی تول تالش ۱۷ گور چهار چینه سنگی بزرگ به همراه یک گور کلان سنگی را در این گورستان باستانی کشف کنند.
گورستان باستانی تول تالش در استان گیلان که یکی از مهمترین گورستان های عصر آهن ( ۳۴۵۰ تا ۲۵۵۰ سال پیش ) در کشور محسوب می شود، سال گذشته با کشف گورهای عظیم سنگی اهمیتی دو چندان در میان گورستان های باستانی کشور پیدا کرد.
«محمد رضا خلعتبری»، سرپرست هیات باستان شناسی تالش با اشاره به کاوش های انجام گرفته در این محوطه باستانی گفت: «گورهای سنگی تالش در سراسر کشور منحصر به فرد است و تا امروز نمونه آنها در هیچ یک از گورستان های عصر آهن دیده نشده است. سال گذشته از گور کلان سنگی تول اطلاعات زیادی از قبیل یک دستبند خطی بدست آمد. امسال نیز ۱۸ گور چهار چینه سنگی بزرگ به همراه یک گور کلان سنگی در این گورستان کشف شد که می تواند اطلاعات تازه ای از زندگی این مردمان در هزاره های پیش از میلاد در اختیار باستان شناسان قرار دهد.»
گورهای کلان سنگی متعلق به طبقه خاصی از جامعه آن دوران بوده است و در این گورها که برای ساخت آن ها از سنگ های عظیم ۸۰۰ کیلویی استفاده می شده است، افراد یک خانواده دفن می شدند.
در راس گور کلان سنگی که سال گذشته باز شده، یک زن دفن و حدود ۱۳ جسد دیگر در امتداد گور نخست تدفین شده بودند.
باستان شناسان معتقدند احتمالا در گور تازه کشف شده نیز باید تدفین هایی مشابه گور قبلی وجود داشته باشد.
در کنار این گور کلان سنگی گورهای چهارچینه سنگی بزرگی هم قرار گرفته است و هیات باستان شناسی قصد دارد تا پس از آمدن انسان شناس به گورستان تالش اقدام به باز کردن گورها کند.
شواهد نشان می دهد که گورهای کلان سنگی متعلق به افراد طبقه خاصی از جامعه بوده است زیرا گورهای دیگر این گورستان از نزدیکی گورهای کلان سنگی تا فواصل دورتر معمولی تر می شوند و نشان می دهد که در جوامع آن دوران نوعی فاصله اجتماعی میان افراد جامعه بوده است.
گورهای چهار چینه سنگی به وسیله سنگ های کوهستانی ساخته شده اند و اندازه های مختلفی دارند. اکثر این گورها بزرگ هستند و در نزدیکی گور کلان سنگی واقع شده اند.
تالش یکی از مهمترین محوطه های باستانی کشور است که گورستانی هم مساحت بهشت زهرا تهران دارد. در این گورستان تدام تدفین از هزاره اول پیش از میلاد تا دوره های اسلامی یافت شده است
کشف اجساد تکه تکه و وجود نظام اجتماعی طبقاتی در تالش
سومین فصل کاوش های باستان شناسی در محوطه باستانی تول تالش با روشن شدن نحوه زندگی مردمان این منطقه، کشف گورهای باستانی جدید و اثبات وجود نظام طبقاتی اجتماعی در این منطقه در سه هزار سال پیش به کار خود پایان داد.
سومین فصل کاوش های باستان شناسی در محوطه باستانی تول تالش با روشن شدن نحوه زندگی مردمان این منطقه، کشف گورهای باستانی جدید و اثبات وجود نظام طبقاتی اجتماعی در این منطقه در سه هزار سال پیش به کار خود پایان داد.
به گزارش «میراث خبر»، سرزمین تالش که در شمال و شمال غربی استان گیلان جای گرفته، از نظر مطالعات باستان شناسی و انتقال تمدن عصر آهن به داخل فلات ایران از جایگاه ممتازی برخوردار است. گروه باستان شناسی از نیمه مرداد ماه در محوطه های باستانی تالش کاوش های خود را آغاز کرده بودند.
«محمدرضا خلعتبری»، سرپرست کاوش های باستان شناسی در محوطه های باستانی تالش، در مورد این فصل کاوش گفت: «طبقه بندی گورها و قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر و همچنین وجود اشیایی که در هر گور باستانی وجود دارد، نشان می دهد که در جامعه سه هزار سال پیش این منطقه، نظام طبقاتی حکم فرما بوده است.»
به گفته خلعتبری هر چه از پیرامون گور باستانی مرکزی که در حفاری های گذشته به دست آمده است و گویای رده طبقاتی بالای صاحب گور است، دورتر می شویم، گورها به تدریج کوچک تر و عادی تر شده و اشیا داخل آنها نیز از ارزش کمتری برخوردار می شوند.
او این نحوه دفن را در گورهای باستانی تالش نشانه حاکمیت نظام طبقاتی در آن زمان می داند.
در این فصل کاوش، باستان شناسان به گورهایی با شرایط غیر طبیعی نیز برخورد کرده اند که نشان دهنده دوران پرآشوب در این منطقه دارد.
خلعتبری با اشاره به این که در این فصل گورهایی کشف شده که دارای بافت ابتدایی تری نسبت به گورهای باستانی کشف شده در فصل گذشته بوده اند، گفت: «در این بخش گورستان اسکلت مردگان با اندام کامل تدفین نشده اند و اشیا و مجموعه آثار جای گرفته در این گورها با تدفین های قبلی تفاوت عمده ای دارد. تفاوت های اخیر بیانگر این نکته است که شاید اجساد کشف شده متعلق به سربازان یا نظامیانی باشد که در شرایط پرآشوب جان باخته اند و به علت نبود فرصت کافی این گونه به خاک سپرده شده اند.»
در این فصل از کاوش های باستان شناسی در تالش به جز باستان شناسان، متخصصانی از علوم میان رشته ای نظیر دیرین شناسی، مردم شناسی، دیرین محیط شناسی نیز حضور داشتند که یافته های این گروه از متخصصان نیز بخش هایی از نحوه زندگی ساکنان تالش را روشن ساخت.
مطالعات اولیه ای که به منظور آسیب شناسی بقایای انسانی مکشوفه صورت گرفته است نشان می دهد که جامعه آن روز تالش دارای زندگی شبانی و دامداری بوده و اقتصاد آنها مبتنی بر تولیدات دامی بوده است. در نتیجه کشاورزی و تولید فرآورده های کشاورزی در مرحله دوم اقتصاد خانواده های این منطقه قرار داشته است.
محوطه باستانی تالش در استان گیلان جای گرفته است.
زنان تالش ۳هزار سال پیش در مسایل سیاسی، حکومتی و نظامی مشارکت داشتند
کشف سه گور باستانی متعلق به سه زن که در کنار آنها ادوات و ابزارهای رزم و جنگ وجود دارد،نشان می دهد زنان باستان دارای جایگاه و نقش نظامی و حکومتی بوده اند
کاوش های باستان شناسی در محوطه باستانی تول تالش نشان می دهد که زنان باستان سه هزار سال پیش در این منطقه همپای مردان در مسایل حکومتی، سیاسی و نظامی حضور داشته اند.
به گزارش «میراث خبر»، سرزمین تالش که در شمال و شمال غربی استان گیلان جای گرفته است از نظر مطالعات باستان شناسی و انتقال تمدن عصر آهن (هزاره اول و دوم قبل از میلاد) به داخل فلات ایران از جایگاه ممتازی برخوردار بوده است.
کشف سه گور باستانی متعلق به سه زن که در کنار آنها ادوات و ابزارهای رزم و جنگ وجود دارد، نشان می دهد که زنان باستان در این منطقه و در سه هزار سال پیش دارای جایگاه و نقش نظامی و حکومتی بوده اند.»
وی با اشاره به این مطلب که کاوش ها نشان می دهد زنان در تالش از جایگاه سیاسی و اجتماعی بسیار بالایی هم برخوردار بوده اند، گفت: «کشف یک گور باستانی متعلق به یک زن که در کنار او علاوه بر اشیا و زیورآلات او، ۱۰ جسد دیگر که در میان آنها مردان نیز دیده می شود نشان از جایگاه بالای زنان در این منطقه دارد.»
روی اسکلت های کشف شده زنان در گورهای باستانی تالش بررسی های انسان شناسی نیز صورت گرفته است.
«فرزاد فروزانفر»، کارشناس انسان شناسی هیات باستان شناسی در تول تالش گفت: «بررسی ها روی اسکلت های زنان نشان می دهد که زنان این منطقه دارای میانگین قدی ۱۵۵ تا ۱۶۰ سانتی متر بوده اند و از نظر استخوان بندی دارای استخوان بندی قوی و ورزیده هستند.»
در گروه باستان شناسی تالش که به سرپرستی دکتر خلعتبری عضو هیات علمی و مدیر گروه پیش از تاریخ پژوهشکده باستان شناسی کشور تشکیل شده است، متخصصانی از علوم میان رشته ای نظیر دیرین شناسی، مردم شناسی، دیرین محیط شناسی حضور دارند. یافته های این گروه از متخصصان می تواند تصویر روشن و شفاف از جامعه سه هزار و ۵۰۰ سال پیش ساکنان در منطقه تالش را روشن سازد. محوطه های باستانی تالش در استان گیلان جای گرفته است.
در این فصل کاوش های باستان شناسی، کارشناسان همچنین جسد زنی را که اسکلت یک نوزاد را در رحم خود جای داده کشف شد
منبع : سایت میراث فرهنگی
+ نوشته شده در جمعه ۲۶ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
معماری در گورستانهای تالش عهد باستان
گورهای پیشساخته عصر آهن تالش، معماران خبره ای داشتند
در تازه ترین بررسی در گورستان های تالش شواهدی بدست آمده که نشان می دهد برخی ساکنان آن دوران به عنوان مسولان گورستان وظایف متعددی از جمله ساخت قبور و اجرای مراسم آیینی تدفین داشتند.
شواهد باستانشناسی در تالش گیلان پس از 8 فصل کاوش نشان داد این محوطه وسیع که تنها گورستان آن شناسایی شده، روزگاری سرزمین اقوامی بوده است که دوران طولانی در آن زیستهاند و به مراحل مختلفی از شکلگیری شهرهای سازمانیافته اولیه و نظامهای حکومتی رسیده بودند.از این اقوام به عنوان ساکنان عصر آهن (1450 تا 550 پیش از میلاد) یاد میشود.
در تازه ترین بررسی های انجام گرفته در تالش، اطلاعات متعددی از نظامهای اجتماعی و شیوههای زندگی این اقوام به دست آمد که یکی از آنها وجود نظامهای طبقاتی در سرزمین اقوام عصر آهن بوده است.
بررسی روی مشاغل این افراد از تعدد شغل در آن دوره شامل ساخت اشیا سفالی و زیورآلات گرانبها خبر می دهد. این مطالعات نشان می دهد ساخت گور نیز یکی از انواع مختلف شغل هایی بوده که ساکنان تالش در آن تبحر داشته اند. این افراد به عنوان متولیان گورستان یا مسولان گورستان ها احتمالا وظایف متعددی مانند ساخت قبور و اجرای مراسم آیینی تدفین داشته اند.
گورهای کلان سنگی بزرگ و مقبرههای خانوادگی همراه با نوعی معماری منحصربهفرد قبور و شیوههای آیینی تدفین بیانگر این ادعاست. گورهای خالی از مردگان( گور های پیش ساخته)، معماری پیچیده قبور، سنگهای دستچین شده و دشواری ساخت مقبرههای عصر آهن نیز نشان میدهد که گورستان های تالش با معماری و طراحی خاصی ساخته می شده است.
«محمدرضا خلعتبری»، سرپرست هیات کاوش در محوطه باستانی تالش در این باره به «میراث خبر» گفت: «در میان گورهای کشف شده در تالش گورهای عظیمی نیز کشف شد که حکم مقبرههای خانوادگی را داشتهاند. در ساخت این گورها که به گورهای کلان سنگی شهرت دارند از سنگهایی به وزن 800 کیلو استفاده شده است که نوع خاصی از معماری قبور نیز در آن رعایت شده است. در کنار این گورها قبور دیگری هم موجود است که به احتمال زیاد متعلق به افراد طبقات دیگر اجتماع آن دوران بوده است. معماری این قبور به صورت سنگچین و همراه با اشکال مختلف بوده است. اما نکته جالب آن است که در ساخت این قبور با توجه به فرمهای مختلف ساخت، هماهنگی خاصی دیده میشود.»
وی در ادامه گفت: «برخی گورهای کلان سنگی هنگامی که باز شدند خالی از تدفین بودند. این موضوع نشان میدهد که گور مورد نظر برای فرد یا خانواده خاصی ساخته شده بود اما به دلایلی از جمله کوچ این اقوام از این منطقه در این مقبره کسی دفن نشده بود.»
به گفته وی این گور و بسیاری از گورهای خالی دیگری که در تالش کشف شد به باستان شناسان نشان میدهد که گورها پیش از فوت هر فردی ساخته میشدند و شاید به شکل انبوهی پس از ساخته شدن به خانوادههای متوفی داده میشده است.
گورهای دوره عصر آهن 2 به بعد که به لحاظ معماری بسیار شگفتانگیز هستند، نشان میدهد که در ساخت آنها مهارت خاصی وجود داشته است و افرادی که در این کار به مهارت رسیده بودند، متصدی ساخت گورها میشدند.
خلعتبری در باره ویژگی های این افراد گفت: «ساخت گورها بر عهده افرادی خاص بوده است. این افراد از دو احتمال خارج نیستند، یا متعلق به خانوادهها بودهاند و هر خانوادهای افرادی را موظف به ساختن گور برای اعضای خانواده میکردند یا توسط اقوام ساکن در منطقه انتخاب و وظیفه ساخت گورها به عهده آنان گذاشته میشده است.»
وی در ادامه گفت: «با توجه به مهارتهای خاصی که در ساختن این گورها به کار رفته است نمیتوان نتیجه گرفت که در هر خانوادهای افرادی وظیفه ساختن گورها را به عهده میگرفتند زیرا این تخصص نمیتوانسته تا این اندازه همگانی شده باشد. به همین دلیل احتمال دوم، یعنی وجود افرادی که وظیفه ساخت گورها را داشته و شاید از این کار کسب درآمد میکردند، قویتری است.»
در ساخت گورهای گورستانهای تالش از سنگهای رودخانهای استفاده شده و معماری این قبور به صورت چهار چینه و سنگچین بوده است. در گورهای کلان سنگی نیز از سنگهای بزرگی که به احتمال زیاد از کوهها آورده شده استفاده شده است.
تمام این شواهد نشان میدهد افرادی کاربلد عهدهدار ساخت این گورها بودهاند و شاید یکی از مشاغل آن دوران معماری قبور برای خانوادههای متوفی بوده است. ساخت این قبوربه اندازه ای دشوار بوده که امکان آماده سازی آن بلافاصله پس از مرگ متوفی وجود نداشته است. به همین دلیل این قبور از قبل ساخته و آماده می شدند.
باستانشناسان در حال حاضر مشاغل دیگری که آن زمان احتمال وجودشان بوده است را بررسی میکنند تا به شیوههای رفتاری اجتماعی آن دوران پی ببرند.
منبع :خبرگزاری میراث فرهنگی -1384
.jpg)
+ نوشته شده در جمعه ۲۶ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
تالش مهد فرهنگ عصر آهن 2
مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری تالش، در پاسخ به این پرسش که چه دلیلی موجب شد تا حفاری های تول پس از مریان صورت گیرد، عنوان می کند: زمانی که هیأت علمی کاوش های باستان شناسی تالش در محوطه باستانی مریان به کاوش اشتغال داشت، با توجه به شرایط طبیعی بزرگ ترین گورستان باستانی استان که سلسله جبال البرز آن را چون دیواری نفوذناپذیر در برگرفته و دره کرگانرود جنوبی سهل ترین راهی بوده که ارتباط منطقه را با غرب و به ویژه 2 تمدن بزگر آن حوزه یعین اورارتوها و ماناها برقرار می ساخت این فرضیه قوت گرفت که به احتمال قوی در 2 سوی کرگانرود امارت نشین های کوچک ترین وجود داشته که نقش تدافعی در برابر هجوم همسایگان غربی به سرزمین کادوسیان را بر عهده داشتند. به همین دلیل برای اثبات این فرضیه 2 سوی کرگانرود جنوبی تا مرز جمهوی آذربایجان مورد بررسی وشناسایی قرار گرفت. نتیجه این بررسی ها منجر به کشف 11 محوطه باستانی شد و از آنجا که وسعت آثار سطحی و بافت معماری مقابر محوطه باستانی تول گیلان با آثار مریان همزمان بود، برای اثبات این فرضیه برای کاوش در نظرگرفته شد.
کاوش این گورستان 350 هکتاری د رسال 1382 به صورت گمانه های پیشرو آغاز شد و پس از آن در 2 فصل کاری ادامه یافت که به کشف 65 گور از نوع حفره ای ساده، کلان سنگی و دلمن و آثار بسیار ارزشمندی از نوع سفال، مفرغ، آهن، طلا، نقره و زیورآلات منجر شد. در این کاوش ها همچنین دستبند مفرغی با واژه هایی به خط میخی که در قسمت درونی آن نقر شده بود کشف شد. این کتیبه به خط میخی اوراتویی است و بهعنوان کهن ترین سند مکتوب و خطی کشف شده از خطه گیلان به لحاظ بازگویی یک مفهوم مشخص به شمار می رود.
خلعتبری درباره مطالعات صورت گرفته روی آثار مکشوفه، می گوید: امارت نشین تول به دلی لاین که در موقعیت مرزی سرزمین کادوسی با همسایگان غربی آن قرار داشت از نظر هنری پیش از آن که در هنر سرزمین های شمالی سلسله جبال البرز تأثیر گذاشته باشد از هنر همسایگان غربی خود تأثیر پذیرفته است.
عضو هیأت علمی پژوهشکده باستان شناسی، دستبند مفرغین مزین به خط میخی اورارتویی را مهم ترین اثر مکشوفه ا زکاوش ای باستان شناسی تالش می داند. وی درباره ی اهمیت این دستبند، اظهار می دارد: این دستبند به دلیل اهمیتی که در زمان خود داشته با وجود شکسته شدنش از بخش میانی دوباره بهم متصل و پرچ شده است. دستبند یاد شده در بخش درونی خود دارای خط میخی اورارتویی است.
خلعتبری درباره دستبند، می گوید: چنانچه دستبند مفرغی مکشوفیه را به عنوان هدیه ای از سوی یکی از پادشاهان اورارتویی یعنی آرگیشتی اول به حاکم منطقه بپذیریم، این فرضیه قوت می گیرد که به احتمال قوی در آغازین سده های هزار اول قبل از میلاد امارت نشین تول گیلان یا مریان باید در سیاست منطقه ای از چنان موقعیت و اقتداری برخوردار بوده باشند که پادشاهان اورارتویی یا مانایی به منظور حفاظت و صیانت از متصرفات خود ناگزیر بودن تا از حمایت ساکنان منطقه برخوردار باشند. از سوی دیگر حضور این کتیبه خود می تواند حکایت از آشنایی بومیان منطقه به فن خط و کتابت باشد. که تاکنون در باستان شناسی استان شناخته شده نیست. به عبارتی گزینش محوطه باستانی تول گیلان یافتن پاسخ به سؤالاتی بود که تاکنون به آن پرداخته نشده بود.
آخرین محوطه کاوش شده:
گورستان باستانی کورامار آخرین محوطه در حوزه تالش است که پارسال مورد بررسی های باستان شناسی قرار رفته است. مطالعات اولیه روی آثار مکشوفه از این گورستان نیز تعلق آن به آغازین سده های هزار اول قبل از میلاد تا پایان نیمه این هزار را تأیید می کند. از این رو، این محوطه با دیگر محوطه های کاوش ده چون مریانف تول گیلان و تندوین در یک افق گاهنگاری قرار می گیرند. کشف گور یک زن در گورستان 3 هزار ساله کورامار اطلاعات تازه ای از ساختار اجتماعی آن دوران را فراروی باستان شناسان قرار داد. در گور این زن، برخلاف دیگر گورهای این گورستان، ظرفی نقره ای مشابه جام خشایار شاه به دست آمد که این کشف بیانگر جایگاه ویژه زنان در آن اعصار است.
محمدرضا خلعتبری در این باره، با اشاره به معماری این گور به صورت چهار چینه سنگی که به علت بارندگی بخش زیادی از اسکلت از بین رفته و تنها بخش سر آن باقیمانده بود، می گوید: کشف ظرف نقره ای در این گور که بر اساس اشیای زینتی کنار اسکلت احتمالاً متعلق به یک زند است، نشان می دهد زن ها 3 هزار سال پیش می توانستند در جایگاه اجتماعی ویژه ای قرار گیرند.
حجم گورستان تالش و گورهای متعددی که در این گورستان قرار گرفته است، نشان می دهد که روزگاری این منطقه باید سکونتگاه اقوامی بوده باشد که امروز در این گورستان خفته اند. ساختار معماری و مساکن اقوام عصر آهن مستقر در این منطقه آخرین سؤالی است که مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری به آن پاسخ می دهد. وی در این باره می گوید: یکی از موضوع های اساسی تاریخ تمدن سرزمین های شمالی سلسله جبال البرز به طور اعم و استان گیلان به طور اخص که تاکنون بدون پاسخ مانده، ساختار مسکن اقوامی است که در طلیعه عصر آهن 1500 قبل از میلاد در سراسر کشورمان و طبیعتاً گیلان مستقر شده اند. بسیاری از صاحب نظران بر این باورند که اقوام مزبور از مساکنی با سازه مستحکم برخوردار نبوده اند. به گفته وی، این فرضیه می تواند بر دو اساس متکی باشد: نخست آن که در کاوش های باستان شناسی که در این استان صورت گرفته، پلانی شفاف و روشن از معماری این اقوام شناسایی نشده و این نکته سبب شده تا بسیاری بر این اعتقاد باشند که این اقوام اساساً دارای مسکن نبوده اند و دیگر آن که به نظر بسیاری از صاحب نظران اقوام مزبور از آنجا که دارای زندگی شبانی و اقتصادی مبنی بر تولیدهای دامی بوده اند، نمی توانستند یکجانشین باشند.
عضو هیأت علمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در ادامه با اشاره به کاوش های صورت گرفته و آثار ارزشمند به دست آمده، می افزاید: ذوق، سلیقه و خلاقیت این اقوام در تولید ابزارآلات و هنرهای ظریفه و معماری قبور این فکر را که آنان دارای مسکنی بودند، از ذهن دور می کند. وی دستیابی به فضایی با کف و اجاقی در میانه آن در کاوش های گورستان تول گیلان را دلیلی بر وجود مساکن مردمان عصر آهن در این منطقه می داند.
خلعتبری، کاوش های شادروان علی حاکمی در حفریات کلورز و کشف آثار معماری با پی سنگی و پوشش سقف از جنس چوب و کاوش های باستان شناسی دکتر نگهبان در فاصله سال های 1341 – 1340 در گورستان مارلیک و گمانه زنی و لایه نگاری در تپه پیلاقلعه از تپه های اقماری مارلیک و دستیابی وی به اتاق هایی به ابعاد 5 در 8 در 3 با مصالح سنگی از جمله آثار معماری کهن استان عنوان می کند که می تواند پایه تحقیقات آتی قرار گیرد. در پایان، با توجه به این که مهاجرت اقوام عصر آهن از کوه های قفقاز تا فلات مرکزی تنها با عبور از تالش ممکن بوده و تالش در آن زمان یکی از دوره های شکوفایی خود را سپری می کرد، احتمال می رود این اقوام در عبور از این منطقه استقرارهای طولانی داشته اند وسعت گورستان تالش و تراکم گورهای عصر آهن نیز بیانگر آن است که این استقرار با فرهنگ سازی همراه بوده است.
نویسنده:موسوی خویی
+ نوشته شده در جمعه ۲۶ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
مطالعه تطبیقی تالش شمالی و جنوبی
تالش از دو قرن پیش به دو بخش تقسیم شده است.بخش شمالی آن پس از الحاق به روسیه سپس حکومت شوروی و در نهایت جمهوری آذربایجان دچار دگرگونیهای زیادی گشت.علیرغم تمام مشترکات طبیعی و انسانی با تالش جنوبی(ایران)،تفاوتهای ساختاری، سیاسی واقتصادی دلتهای دو سوی مرز،اثرات زیادی در دو بخش شمالی و جنوبی تالش بر جای گذاشته است.مقایسه این تحولات و تفاوتها موضوع اصلی این مقاله است.
مقدمه مطالعات تطبیقی بین نواحی ای که دارای ویژگی های مشترکی هستند، در بررسی ـ هایی که هدف آنها دستیابی به توسعه مکانی ـ فضایی است،بسیار راه گشاست،بویژه اگر مطالعه بین نواحی ای انجام پذیرد که:
۱ـ بستر جغرافیایی،قومی و فرهنگی مشترک و مشابهی بین دو ناحیه وجود داشته باشد.
۲ـ در گذشته سرزمین واحدی را تشکیل داده باشند که تحولات و رویدادهای سیاسی و تاریخی آنها را از یکدیگر جدا ساخته است.
۳ـ در کشورها یا نظامهای سیاسی،ایدئولوژیکی و اقتصادی متفاوتی قرار داشته باشند.
تحولات سیاسی و نظامی سده های اخیر،موجب جدایی بخش هایی از قلمرو کشورما شده است.در مواردی مرزهای مصنوعی و تحمیلی ایجاد شده،آنچنان با عوامل و معیارهای جغرافیایی ناسازگارند که برخی از نواحی، ولایات و ایالاتی را که دارای چشم انداز طبیعی و چهره قومی همگنی بوده اند،تقسیم نموده و بخشی از آنرا در قلمرو کشورهای همسایه قرار داده است. علاوه بر آذربایجان،کردستان و بلوچستان که مواردی شناخته شده هستند،تالش نیز،اگرچه ناحیه ای کوچکتر،اما نمونه ای جالب و قابل مطالعه از سرزمینهای دو تکه شده می باشد که هم دارای بستر طبیعی مشترک و هم ویژگیهای قومی وفرهنگی مشترکی می باشد. ویژگیهایی موجب شده تا این ناحیه هویت جغرافیایی خود را نسبت به نواحی پیرامون خود حفظ نماید. هویت جغرافیایی تالش بطور کلی از درهم تنیدگی عامل مورفولوژیکی رشته کوه تالش و عامل انسانی قوم تالش بوجود آمده است. بدین معنا که مسکن اصلی قوم تالش عمدتاً دامنه های شرقی و مرطوب این رشته کوه و دره هاوجلگه ساحلی مجاور آن است.همچنین قومیت تالشی و ویژگیهای فرهنگی و زبانی آن از مهمترین عوامل هویت یابی ناحیه تالش است.همانگونه که می دانیم تالش در طی دو دوره جنگلهای ایران و روس در اوایل سده نوزدهم میلادی تجزیه شد و بخش شمالی آن از پیکره ایران جدا شده و جزئی از قلمرو دولت روسیه تزاری گردید. در نتیجه دو یخش شمالی و جنوبی تالش در قلمرو دولتهای جداگانه ای قرار گرفتند.عوارض این تقسیم سیاسی در یک محدوده قومی که همگنی طبیعی زیادی دارند کدامند. ابعاد این عوارض در دو بخش تالش چگونه است. در پاسخ می توان تصور کرد که حاکمیت نظامهای سیاسی،اقتصادی و ایدئولوژیکی متفاوت در دو سوی مرز سیستم برنامه ریزی و سیاستگذاریهای متفاوتی را بدنبال داشته است و دو بخش تالش روند تحولات سیاسی،فرهنگی و اقتصادی ـ اجتماعی جداگانه ای را پشت سر گذاشته اند. این مسئله پس از انقلاب کمونیستی ۱۹۱۷ بیشتر اهمیت پیدا می کند چرا که پس از ان رژیم سیاسی و سازمان اجتماعی ـ اقتصادی دو کشور تفاوت بیشتری پیدا کرد و مهمتر اینکه پس از اسقرار نظام شوروی در روسیه، مرز دو کشور کاملا بسته شده و روابط اقتصادی و فرهنگی دو طرف بمدت هفت دهه گسسته شده.
در نتیجه تالش شمالی و جنوبی بدون تماس با یکدیگر و حتی پشت به هم،تحولات مهمی را از سر گذرانیدند.اکنون با گذشت دو قرن جوامع و چشم انداز جغرافیایی دو سو در سایه نظام های سیاسی، ایدئولوژیک و اقتصادی متفاوت دو کشور چه تفاوتهایی با یکدیگر پیدا کرده اند. با توجه به همگونی محیط طبیعی و زمینه های قومی،فرهنگی و تاریخی مشترک،الگوهای سکونت گزینی،شیوه تولید زراعی، روابط شهر و روستا،آمایش سرزمین،بخش های اقتصادی و توجه به مسائل زیست محیطی و بالاخره حفظ هویت قومی و ناحیه ای.تالش شمالی چه تفاوتی با نیمه جنوبی تالش در خاک ایران دارد؟ آگاهی بر تجارب بدست آمده در آنسوی مرزها،چه دستاوردها و نکات ارزنده ای را برای ما خواهد داشت.
۱ـ تحولات دوبخش تالش پس ازجدایی
اکنون نزدیک به دو قرن از تجزیه تالش و جدایی بخش شمالی آن از ایران می گذرد پرسشی که در بسیاری از زمینه ها مطرح شود،اینست که: اثرات مکانی،فضایی و اقتصادی ـ اجتماعی این رخداد در طی دو قرن اخیر چیست.بعبارتی تال شمالی در سایه تجارب و تحولات اقتصادی،اجتماعی و سیاسی متفاوت چه تفاوت های نسبت به نیمه جنوبی تالش پیدا کرده است.برای پاسخ به این پرسش باید دید که تالش شمالی از زمان جدایی از ایران چه دوره هایی را پشت سر گذاشته است. بطور کلی می توان این مدت را به سه دوره مجزا تقسیم کرد:
۱ـ دوران استیلای روسیه تزاری بر تالش(۱۹۱۷ـ۱۸۱۳)
۲ـ دوره تسلط شورویها از ۱۹۱۷تا۱۹۹۱٫
۳ـ دوره پس از فروپاشی شوروی سابق و استقلال جمهوری آذربایجان که تالش شمالی نیز در قلمرو آن در آمد.
امپراتوری روسیه، بلافاصله پس از تثبیت حاکمیت خود بر تالش شمالی (۱۸۲۸)،حکومت محلی خانات تالش را برچید و این ناحیه را تحت عنوان قضای لنکران جزء ایالت شیروان به مرکزیت باکو قرار داد { امیر احمدیان،۱۳۸۰:ص۴۰}و نظام دیوانسالاری روسی را در آنجا حکمفرما ساخت.هیچ نشانه گویایی از سیاستهای قومی و فرهنگی سختگیرانه از جانب حکومت تزاری در مورد تالشان در این دوره در دست نیست.با اینحال بتدریج تعداد زیادی از ترکان آذری،روسها و ارامنه به این ناحیه مهاجرت نمودند.
اگر چه به شیوه ای استبدادی اداره می شد،اما از نظرقدرت سیاسی،نظامی و اقتصادی،همچنین سطح علمی وتکنولوژیکی بسیار پیشرفته تر ازحکومت قاجاریه درایران بود.با این حال تحولات سیاسی در ایران سریع تربوقوع پیوست.بطوریکه انقلاب مشروطه در ایران،حدود۱۰سال زودتراز انقلاب۱۹۱۷روسیه رخ داد.درجریان انقلاب مشروطه (۱۹۰۹ ـ۱۹۰۶) ،تالش یکی ازکانونهای مبارزه بر علیه حکومت استبداد بشمار می آمد که طی آن اهالی تالش توانستند نظام فئودالی خانمها را از این ولایت بر کنند.
درجریان انقلاب ۱۹۱۷که بلشویک هابرحقوق اقوام و ملیتها امپراتوری روسیه تاکید می ورزیدند،طی جنگهای داخلی بین طرفداران حکومت تزاری وبلشویک ها،نخبگان سیاسی،کارگران ودهقانان تالش ـشمالی در سال۱۹۱۹،جمهوری تالش ومغان رادرلنکران بنیان نهادند.این جمهوری چندماه بعدسرنگون شدوسرانجام در۱۹۲۲بلشویکها توانستند نظام سوسیالیستی شوروی را در منطقه قفقاز تثبیت نمایند.
اززمان تجزیه تالش تا این زمان(۱۹۲۲ـ۱۸۱۳)ارتباط تجاری وسیاسی اهالی دو سوی مرزقطع نشده بود وحتی در خلال انقلاب مشروطه ووقایع پس از آن،علیرغم دخالت دولت روسیه بنفع دولت استبدادی شاهان قاجاردرایران،انقلابیون دوسوباهم رابطه داشتند.اماباروی کارآمدن حکومت شوروی درروسیه مرزها بسته شدوبمدت هفت دهه هیچگونه ارتباطی بین دوسوی مرزبرقرارنبود.
در تقشینات دولت شوروی،تالش شمالی جزئی از جمهوری سوسیالیستی،آذربایجان شناخته شد. اما با تاکیدی که در آغاز کمیسرامور ملیتهای شوروی(استالین) بر استقلال فرهنگی و سیاسی مشروط اقوام داشت،تالشها(که پس از ترکان آذری بزرگترین گروه قومی این جمهوری محسوب می شدند)،می توانستند،ادبیات و آموزش و پرورش خاص خود را به کار برده و آثار و نشریاتی را به زبان تالشی منتشر سازند.در سال ۱۹۳۷ناگهان شرایط دگرگون گشت .آموزش تالشی از مدارس برچیده شد و کتب و نشریات و حتی برنامه های رادیویی و تئاتر به زبان تالشی منع گردید. در همین سالها تعداد زیادی از اهالی تالش شمالی به تالش جنوبی گریختند.از آن پس دولت شوروی تالشها را جزء ملیت آذربایجانی بحساب آورد {عبدلی،۱۳۷۸:ص۱۵}بطوریکه در ۱۹۵۹حدود ۸۹تا۹۵درصد جمعیت بخشهای تالش، دارای ملیت آذربایجانی شدند.
این سیاست احتمالا مطابق میل اکثریت ترک زبان این جمهوری تعقیب می شد.علیرغم مهاجرت تعداد زیادی از تالشها به دیگر نقاط آذربایجان و سایر جمهوری های شوروی،از جمله آسیای مرکزی،تعدادتالشان در تالش شمالی دو برابر شد. به هر حال جداییو تا حد زیادی بی خبری دو سوی تالش تا اواخر دهد۱۹۸۰میلادی ادامه داشت تا اینکه بدنبال ایجاد فضای باز سیاسی و اصطلاحات اقتصادی در شوروی،نهضت های ملی گرایانه در جمهوری های شوروی پا گرفت و در اذربایجان شورشهایی بوقوع پیوست که منجر به از میان برداشتن ناگهانی موانع مرزی در دیماه۱۳۶۸(ژانویه۱۹۹۰)گردید و روابط تجاری و خانوادگی بین دو طرف برقرار شد. دو سال پس از آن نیز با فروپاشی شوروی،تالش شمالی در چارچوب دولت نوپای جمهوری آذربایجان قرار گرفت که از زمان استقلال لا تنگناهای زیادی از جمله مشکلات فزاینده اقتصادی ،اجتماعی و جنگ با ارمنستان روبرو گشته است.مسئله اقلیتهای قومی در جمهوریآذربایجان مهمترین مشکل داخلی آنهاست چرا که این کشور با شدت بیشتری سیاست استحاله قومی را دنبال می کند.در این ارتباط تالشها مهمترین اقلیت قومی در آذربایجان بشمار می آیند که بدلیل تاکید بر هویت قومی خود،تاکنون از پذیرش سیاست استحاله سرباز زده اند.
۲ـ تفاوتهای مکانی ـ فضایی تالش شمالی و جنوبی
علیرغم ویژگیهای مشترکی که بین تالش شمالی و جنوبی وجود دارد. تفاوتهایی نیز از نظر موقعیت مکانی و شکل سرزمین بین این دو بخش مشاهده می شود که زمینه ساز تفاوتهای فضایی و نحوه اشغال سرزمین و استقرار جمعیت در دو سوی مرز گردیده استواین عوامل عبارتند از :
۱ـ۲ـ موقعیت جغرافیایی متفاوت تالش شمالی وجنوبی :
از نظر شکل جغرافیایی تالش شکل طولی در جهت شمال ـ جنوب دارد. بخش جنوبی آن به جلگه وسیع گیلان می رسد،لیکن این منطقه در شمال به استپهای مغان و جلگه رود کورا ختم می شود که نسبت به جنوب سرسبزی کمتری دارد.
۲ـ۲ـ رشته کوه تالش در بخش شمالی پهنای بیشتر و ساختاری پیچیده تری دارتد و از سه قوس موازی تشکیل شده اند. بطوریکه در چاله های کوهستانی بین آنها جمعیت قابل توجهی در دو شهرستان زووند(لریک)و یاردیملی ساکن شده اند.اما در بخش جنوبی رشته کوه تنها یک قوس سراسری تشکیل داده و پهنای اندکی دارند. در نتیجه دارای جمعیت دایمی چندانی نیست. در ارتفاعات میانی زشته کوه (مینه بندی )دامدارانی بصورت پراکنده زندگی می کنند،ضمن آنکه در فصل تابستان ارتفاعات ییلاقی آن مسکن دامداران نیمه کوچرو و برخی از اهالی جلگه تالش می باشد.
۳ـ تفاوت در استقرار جمعیت بین تالش شمالی و جنوبی
بنابر عواملی که پیش تر به آن اشاره شد، چگونگی استقرار جمعیت و بارگذاری فعالیت در تالش شمالی و جنوبی تفاوتهای زیادی با یکدیگر دارند. در حال حاضر تالش شمالی (ایالت لنکران کنونی)،با مساحت تقریبی ۶۲۰۰کیلومتر مربع۷۲/۷%خاک جمهوری آذربایجان را تشکیل می دهد که شامل ۵ شهرستان(رایون)لنکران ،آستارا و ماساللی در جلگه و زووند (بمرکزیت لریک)و یاردیملی در بخش کوهستانی می باشد.در نتیجه وسعت آن را از تالش جنوبی در ایران(۴۰۰۰کیلومتر مربع)بیشتر است.
اما نیمی از مساحت کوهستانهای تالش شمالی که بالغ بر۳۰۰۰کیلومتر مربع می باشد،دارای اقلیمی نیمه خشک است.بنابراین تنها نیمی از محدوده تالش شمالی (عمدتا در شهرستانهای آستارا و لنکران)در جلگه خزری و کوهستانهای جنگلی مجاور آن قرار دارد،در حالیکه تالش جنوبی کاملا در منطقه خزری واقع شده است.بنابرای وسعت محدوده خزری در تالش شمالی کمتر از بخش جنوبی آن است.با اینحال جمعیت تالش شمالی آشکارا بیشتر از تالش جنوبی است و این مسئله بخوبی از مقایسه تعداد شهرها و آبادیها و قدمت آنها قابل تشخیص است.علت این تفاوت جمعیت در چیست؟ چرا استقرار جمعیت در تالش شمالی تراکم بیشتری از تالش جنوبی دارد.در وهله نخست این مسئله را باید در نگرشها و سیاستهای متفاوت دولتهای دو طرف جستجو نمود که در موارد زیر با یکدیگر متفاوت است :
۱ـ دولتهای حاکم بر تالش شمالی(امپراتوری روسیه تزاری و شوروی)از نظر قدرت اقتصادی،فناوری و نظام اداری برتر از حکومتهای ایران بودند و در نتیجه توانا یی و ظرفیت علمی و عملی بیشتری برای اجرای فعالیتهای عمرانی و سازماندهی فضایی و آمایش سرزمین داشته اند.از اینرو منابع و توان های بالقوه محیطی ناحیه،بیشتر و بهتر مورد بهره ـ برداری قرار گرفته است.
۲ـ اهمیت این ناحیه برای دولتهای دو سوی مرز یکسان نبوده است.تالش جنوبی تنها بخش کوچکی از استانهای خزری ایران را تشکیل می دهد و نسبت به نواحی و مراکز پراهمیت تر در موقعیتی حاشیه ای قرار دارد و تا سالهای اخیر در اولویت اجرای طرح ها و برنامه های دولت قرار نداشته است. در حالیکه تالش شمالی علیرغم وسعت ناچیز خود در چارچوب گستره جغرافیایی روسیه و شوروی سابق و حتی جمهوری آذربایجان ،دارای اهمیت زیادی است.چرا که تالش شمالی با اقلیم معتدل ومرطوب و پوشش جنگلی هیرکانی و خاک حاصلخیز،ناحیه ای منحصر بفرد و استثنایی محسوب می شود.بویژه اینکه برخی از محصولات گرمسیری همچون چای،برنج و ابریشم تنها در این ناحیه قابل گشت بوده و به اهمیت دلیل یک منطقه کشاورزی استراتژیک بشمار می رود.
پس از اشغال تالش شمالی،برای استحکام قدرت خویش و بهره برداری بهتر از منابع ناحیه،اقوام دیگری را در تالش اسکان دادند.مولف جواهر نامه لنکران ۳۰سال پس از استیلای روسها یر تالش شمالی ،درباره محال دشته وند در شمال می نویسد :
((….در این ازمنه بنا به هجوم طایفه مالکان و یهود که از اقصای روسیه اهتجار یافته{مهاجرت کرده اند}و جمعی به فضای این اراضی محول گشته اند،گذران بومیان به مضیق افتاده است و املاکش کفایت معیشت ایشان نمی کند و…صاحب منصب روسی کازیت ایسکی در قریه چاخرلوی این محال مزرعه ای ترتیب داده و روناس به محصول رسانیده است.و…الی الان به قرار چهارده قطعه دیه در صحاری و براری موغان روس و مسلمان معمور و آباد گشته و ….هفت قزیه دیگر اهالی روس از آنانی هستند که به نظر امنای دولت علیه از وطن مالوف مهجور و به توطن))و سپس یه شرح هر یک از آنها و تعداد روسهای ساکن در آن می پردازند{عبدلی،۱۳۷۸:ص۴۳ـ۴۴}بتدریج حضور روسها حتی تا جنوبی ترین بخش ها نیز گسترش یافته است بطوریکه تا اواخر حکومت شوروی،روسها علاوه بر حضور در شهرها بعنوان تکنسین،کارمندان سازمانهای اداری و نظامی،دهکده های بزرگی را نیز در کوهپایه های این ناحیه بنا نهادند{بازن،۱۳۶۷:ص۶۳۷}علاوه بر این به مرور روسها سیاست جابجایی اقوام را نیز در ناحیه پیاده کردند و در عوض تعدادی از تالشها را به نواحی دیگر کوچاندند.در تالش جنوبی نیز بتدریج،تعداد زیادی از اهالی اردبیل،خلخال و گیلان مستقر گشتند.اما حکومت های ایران که همچون روسها اشغالگر محسوب نمی شدند یسایتهای جمعیتی خاصی را در تالش جنوبی اعمال نکردند و این مهاجرتها،تماما اختیاری انجام گرفت.
طبق نخستین سرشماری دولت شوروی در سال ۱۹۲۶،تالشعا با ۸۰۶۲۴ نفر جمعیت،اکثر ساکنین این ناحیه را تشکیل می دادند.اما آذربایجانی ها بتدریج حضور پرنگ تری در لنکران و بخشهای اطراف آن یافتند و زبان ترکی نیز بعنوان زبان ملی جمهوری آذربایجان در کنار زبان روسی جای خود را در تالش باز کرد و آنان در کنار روسها و سایرین بخش مهمی از جمعیت ناحیه را تشکیل دادند.بطوریکه در سال۱۹۳۱ تالشها در بخشهای جلگه ای آستارا(۴/۸۶%)،لنکران(۳/۸۶%)و در بخش کوهستانی زووند(۴/۸۲%)
جمعیت را تشکیل می دادند.در حالیکه در ماساللی در منتهی الیه شمالی تالشها حدود(۱/۳۰%)و در یاردیملی در آخرین چاله کوهستانی غرب ناحیه تنها ۲/۱%ساکنین تالش بودند،{بازن،۱۳۶۷:۶۳۷}طبق برآورد آکینر در ۱۹۷۰تعداد تالشان در شوروی به ۱۵۰هزار نفر رسید {آکینر،۱۳۶۷:۵۵}و بدین ترتیب تعداد تالشها در ۴۴سال۸۷%افزایش یافت .با اینحال ضریب رشد جمعیت تالشها کمتر از مجموع جمعیت جمهوری آذربایجان (۱۲۰%) بوده است که بیانگر آذری گرایی بخشی از تالشها است.بحرحال از آن پس نیز جمعیت تالشها افزایش یافته و می توان گفت که نیمی از جمعیت ایرانی زبان جمهوری آذربایجان یعنی تالشها،تاتها،لزگیها و کردها جمعیت اصلی این گروه را تشکیل می دهد.عبدلی به استناد آمار ۱۹۸۹جمعیت تالشهای شهرستانهای (رایون ها)آستارا را۶۹ هزار نفر،یاردیملی ۴۰ هزار نفر، لریک ۵۴هزار نفر ،و جلیل آباد را ۶۴هزار نفر ذکر می کند{عبدلی،۱۳۷۸:۱۶}که مجموع آنها به ۳۳۴ هزار نفر می رسد. بدین ترتیب باید جمعیت تالشها در کمتر از دو دهه(۱۹۷۰ ـ۱۹۸۹)بیش از دو برابر افزایش یافته باشد. منابع دیگری نیز در این کشور حاکی از نرخ رشد بالای جمعیت در تالش شمالی است.بطوریکه از ۱۹۵۹تا۱۹۹۰ بیش از ۳۴۰ هزار نفر به جمعیت تالشان افزوده شده و جمعیت روستایی نیز به ۲۸۷هزار نفر(۵/۲برابر)رسیده است .میانگین تراکم جمعیت حدود ۱۰۰نفر در کیلومتر مربع در جلگه لنکران مشاهده می شود.این تراکم در جلیل آباد حدود۸۰ نفر،و در بخشهای کوهستانی همچون لریک به ۶۰ـ۸۰ نفر در کیلومتر مربع بالغ می گردد{امیر احمدیان،۸۰:۱۹}بخش کوهستانی اخبر از نظر مردان و زنان کهنسال در جهان شهرت دارد.
(۱۹۹۴centenarians in azerbaigan) علت این افزایش سریع جمعیت را نباید صرفا به رشد طبیعی جمعیت مربوط دانست،بلکه مساعدت طبیعی،زمینه های اقتصادی مساعد و ساستهای جمعیتی شوروی در جابجایی اقوام و تزریق جمعیت به تالش شمالی،مهاجران زیادی زا به این ناحیه کشانده است.بطوریکه طبق برآوردهای سال۲۰۰۳،جمعیت تالش شمالی به ۷۵۹۴۰۰ نفر یا۲/۹% جمعیت جمهوری آذربایجان رسیده است.حدود ۲۰%ساکنان منطقه در ۶ نقطه شهری زندگی می کنند و بقیه جمعیت در ۶۲۰ نقطه روستایی مستقر هستند که ۱۶ نقطه آن روستا ـ شهر است(امیر احمدیان،۲۰:۸۰)اما جمعیت شهرستانهای تالش جنوبی (آستارا . طوالش) طبق آمار فرهنگ آبادیهای کشور در سال ۱۳۲۸(۱۹۴۹)حدود ۱۰۶۵۸۸نفر بوده است ودر سر شماری سال ۱۳۳۵ نیز جمعیت آن به ۱۱۶۴۷۱ نفر رسید.جمعیت تالش جنوبی در سرشماری سال۱۳۴۵ به ۱۶۳۵۹۶ نفر،۱۳۵۵ به ۲۰۳۴۶۳ نفر،۱۳۶۵ به ۲۸۳۱۲۰ نفر،۱۳۷۰ به ۳۱۰۹۲۴ نفر وبالاخره در سال ۱۳۷۵ به ۳۲۵۶۷۴ نفر رسید.بنابراین جمعیت این ناحیه کمتر از نیم قرن سه برابر شد و تراکم جمعیت از۲۹ نفر به ۳/۸۱ نفر در کیلومتر مربع رسید. اکنون اگر رشد جمعیت تالش جنوبی را ۵/۱% بدانیم،در سال۱۳۸۲ جمعیت تالش جنوبی بیش از ۳۶۰۰۰۰ نفر خواهد بود که باز هم از نصف جمعیت تالش شمالی کمتر است.تراکم و تمرکز جمعیت در تالش ایران همانگونه که مارسل ـ بازن محاسبه کرده است،بیشتر در بخشهای شرقی جلگه ای و ساحلی و بطور کلی بین ارتفاعات ۱۰۰متر تا ساحل دریا است و حدود ۸۰% جمعیت ناحیه در زمان مطالعه بازن(اواخر دهه۵۰خورشیدی )در بخشهای جلگه ای ساکن بودند.ارتفاعات با اینکه بخشی وسیعی از تالش جنوبی را تشکیل می دهند،عمدتا خالی لز سکنه است و عملا در ارتفاعات بالای ۱۸۰۰ متر مسکن دائمی وجود ندارد{بازن،۱۴۷:۱۳۶۷} بطور حتم این نسبت در سالهای بعدی کتر نیز شده است.این امر بخاطر جذب جمعیت به شهرها و آبادیهای جلگه است که متاثر از مهاجرتهای درون ناحیه ای و برونناحیه ای می باشد.ضمن آنکه با اجرای طرح اسکان جنگل نشینان،تعداد زیادی از تک خانوارهای ساکن در مینه بندی(میان بندی)درز بخشهای جلگه ای اسکان داده شده اند. در حالیکه عریض بودن و چند رشتگی کوهستانهای تالش شمالی و توجه دولت شوروی به امر جهانگردی در این ناحیه موجب شده،تا کوهستانهای این ناحیه دارای تعداد شهر از جمله لریک و یاردیملی با جمعیت قابل توجهی باشد.
۴ ـ تفاوت شبکه شهرها در تالش شمالی و جنوبی
تالشها در یکی دو قرن اخیر عمدتا کوه نشینی و زندگی مبتنی بر کوچ شبانی را به زندگی در سکونتگاههای ذایمی جلگه ای ترجیح می دادند و پس از استقرار حکومتهای محلی تابع دولت مرکزی،بتدریج در جلگه های مجاور کوهستان ساکن گشته و سکونتگاهای بزرگ و بازارهای محلی را در کنار مصب رودخانه ها بوجود آوردند. ایجاد مراکز حکومتی خانه نشین در شکل گیری و تکامل و توسعه شهر های تالش نقش موثری داشته است.مراکز عمده شهری نخست در تالش شمالی شکل گرفتند به همین خاطر شهرهای تالش شمالی مهمتر،قدیمی تر،توسعه یافته تر و بزرگ تر می باشد.در حالیکه شهرهای تالش جنوبی بسیار نوپا هستند.در اواخر سده هجدهم میلادی مرکز حکمرانی تالش به بندر کوچک لنکران منتقل شد{امیراحمدیان،۱۳۸۱:۱۶۸}در این زمان بخش جنوبی تالش،یک محدوده روستایی و عشایری تابع لنکران و آستارا محسوب می شد. اما با تجزیه تالش،مرکز این ایالت(لنکران )و نیمی از آستارا درز قلمرو دولت روسیه قرار گرفت و بدین ترتیب تنها شهر تالش جنوبی،نیمه جنوبی بندر آستارا بود که در کنار مرز و منتهی الیه شمالی تالش ایران قرار داشت و پایین تر از آستارا تنها بازارهای محلی در کرگانرود،اسالم و شفارود وجود داشت.با استقرار خان نشین های پنجگانه و استقرار حاکمی در مرکز هر بلوک نطفه های شهرهای جدید تالش شکل گرفت.بویژه هشتپر مرکز کرگانرود که مدتها مرکز کل خمسه طوالش نیز محسوب می شد، پس از یک دوره رکود بعد از مشروطه ،در سالهای پس از جنگ جهانی دوم،مرکزیت یافت و به مهمترین شهر تالش جنوبی تبدیل شد. در تالش شمالی هم به لحاظ پیشینه و اهمیت سیاسی،شهرهای لنکران و آستارا رونق بیشتری پیدا کردند و روسها مراکز جمعیتی جدیدی را در کنار آستارا و لنکران ایجاد نمودند.در تالش شمالی حدود ۸۰% جمعیت روستانشین و تنها۲۰% آنها در ۶نقطه شهری ساکن هستند.به همین ترتیب در تالش جنوبی نیز شهرها عموما کوچک بوده و حدود۲۱% جمعیت شهرستانهای تالش در ۸ نقطه شهری آن زندگی می کنند.
۵ـ وضعیت اقتصادی و اجتماعی در تالش شمالی و جنوبی
اجرای سیاستهای اقتصادی کلان ومنطقه ای در دو سوی مرز یکسان نبوده و بهمین دلیل چشم انداز های معیشتی و سیاستهای توسعه منطقه ای روند متفاوتی را در تالش شمالی و جنوبی طی کرده اند.بازن بر اساس همین برداشت سطح توسعه ـ یافتگی اقتصادی را در تالش شمالی بیشتر ارزیابی کرده است.دلایل توجه دولت شوروی سابق به تالش شمالی را می توان در موارد زیر مورد توجه قرار داد:
ـ اهمیت سیاسی و نظامی تالش شمالی برای شورویها بدلیل موقعیت استراتژیک بسیار حساس تالش.
ـ تضعیف همگرایی قومی با تالش ایران به دلیل ایرانی بودن تالشان از طریق امتیازات اقتصادی .
ـ تثبیت معیشت بعنوان ابزاری برای بی تفاوتی در مقابل اجرای سیاستهای استحاله فرهنگی .
ـ توسعه راهها و دسترسیهای زمینی و هوایی برای دسترسی بهتر و سریع به مرز های ایران.
ـ کوشش برای صنعتی کردن منطقه از طریق ایجاد صنایع غذایی،تبدیلی و ساختمانی.
ـ اجاد مراکز پژوهشی و فرهنگی و آموزش در سطوح عالی برای آموزش و ارتقای مهارتهای حرفه ای.
ـ توسعه گردشگری و ایجاد تاسیسات زیر بنایی وابسته به آن برای برقراری ارتباطات اجتماعی با سایر اقوام ساکن در شوروی.
در تالش جنوبی دولت ایران نسبت به اینگونه مسایل توجه کمتری نشان می داد به استثنای صنایع چوب برای اسالم در اواخر دهه۱۳۴۰و چوب و کاغذ (چوکا)در اواخر دهه۱۳۵۰در تالشدولاب،اقدام صنعتی دیگر در منطقه انجام نگرفت.
بطور کلی می توان گفت که در قلمرو تالش جنوبی دولت ایران بیشتر به سیاست مرزگریزی تمایل داشت تا مرزگرایی به همین دلیل نواحی مرزی تالش بطور اخص و دیگر نواحی آن بطور اعم کمتر مورد توجه بوده و در محور برنامه های توسعه ای قرار داشتند. این سیاست در سالهای پس از انقلاب رویکرد جدیدی پیدا کرده و دولت ایران کوشید که با توسعه راهها،تقویت شهرها و اجرای تقسیمات سیاسی ـ اداری جدید،هر چه بیشتر تالش جنوبی را با مناطق داخلی پیوند دهد. تنها پس از فروپاشی شوروی بود که توسعه جهشی در منطقه تالش جنوبی شکل ـ گرفت و نقاط شهری و روستایی آن از تجهیزات و خدمات زیر بنایی و رفاهی برخوردار شدند.
۷ ـ ویژگیهای فعالیتهای کشاورزی در تالش شمالی و جنوبی
۶ـ چشم نداز روستایی در تالش شمالی و جنوبی
نظام سکونتگاههای روستایی از نظر شبکه فضایی در محدوده گسترده تری در تالش شمالی پراکنده شده اند.در حالیکه در تالش جنوبی اصلی ترین سکونتگاههای روستایی در امتداد جاده اصلی آستارا ـ هشتپر ـانزلی شکل گرفته و یخشهای کوهستانی و کوهپایه بدلیل شرایط توپوگرافیکی و مشکلات دسترسی فاقد روستاهای پرجمعیت است.
تراکم کشتزارهای برنج و باغات میوه،شهرها و روستاها تماما در ناحیه جلگه ای دیده می شود.در حالیکه در تالش شمالی توزیع فضایی جوامع روستایی در نوعی شبکه هندسی غیر خطی ششکل گرفته و تقریبا شکل متوازی دارند.علاوه برآن معیشت در تالش شمالی تنها به فعالیتهای کشاورزی مانند تالش جنوبی محدود نشده و تعدادی از روستاییان در صنایع وابسته به کشاورزی اشغال دارند.
اهم این ویژگیها را که در تالش شمالی حاصل یک نظام برنامه ریزی متمرکز و در تالش جنوبی یک روند غیر متمرکز بوده،می توان در موارد زیر برشمرد :
ـ فضای کشاورزی از نظر اندازه واحدهای بهره برداری در دوره تسلط روسها یکپارچه بیشتری داشته،لیکن آین آرایش فضایی در سالهای پس از فروپاشی دگرگون شده ولی شکل اولیه خود را تا حدودی حفظ کرده است.در حالیکه تالش جنوبی بدنبال اجرای سیاست تقسیم اراضی،واحدهای بهره برداری کوچکتر شده و هر چند که در ظاهر آن نوعی یگپارچگی دیده می شود،لیکن در عمل به واحدهای کوچکتری تقسیم شده اند.
ـ در تالش جنوبی شبکه آبیاری عندتا سنتی بوده و بر اساس روال گذشته نهرهای طبیعی شبکه آبیاری کشاورزی را تشکیل می دهند.تنها در نواحی جنوبی تالش که در حوزه آبرسانی سفید رود قرار دارد،شبکه آبیاری صنعتی پیاده شده است.در تالش شمالی نظام شبکه آبیاری از نهرها و کانالهای نطقی تشکیل شده است.
ـ کشت برنج که از کشتهای قدیمی هر دو قسمت تالش است،بدلیل اجرای سیاستهای ساماندهی کشاورزی توسط شوروی سابق در تالش شمالی بوسیله کشت های تخصصی دیگر جایگزین شده است.در حالیکه در تالش جنوبی هنوز اصلی ترین منظر زراعی را کشت برنج تشکیل می دهد.
ـ کشت چای که در شهرستانهای تالش جنوبی معمول نیست در تالش شمالی گسترش چشمگیری دارد.یط.ریکه حدود۱۳۴۰۰از اراضی تالش شمالی زیر کشت چای قرار دارد و از مزارع چای آن سالانه ۳۲۷۰۰تن برگ سبز چای و ۸۵۰۰تن چای خشک برداشت می شود.تولید چای تالش شمالی حدود ۹۰%چای جمهوری آذربایجان را تامین می کند.
ـ کشت مرکبات در مزارع اشتراکی و نیمه دولتی اطراف آستارا تمرکز یافته ولی در تالش بعنوان کشت تجاری گسترش قابل توجهی ندارد.
پرورش نوغان و تولید ابریشم در تالش شمالی در سال ۱۹۶۳حدود۳۰تا۵۵%در آمدهای حیوانی را
تشکیل می داد(گیول،۱۴۹،۱۹۶۹)،در حالیکه در تالش جنوبی این فعالیت اهمیت زیادی ندارد.در تالش جنوبی بویژه در دهستان جوکندان کشت توتون از چند دهد قبل رونق زیادی پیدا کرده است.
ـ کشت غلات و تاکستانها در تالش شمالی در نواحی کوهپایه ای و شمال لنکران عمومیت دارد.در تالش جنوبی کشت غلات بتدریج جای خود را به کشتهای تجاری مانند لوبیا سبز یا علوفه داده است.
۸ـ صنعت فرش بافی و صنایع دستی
در تالش شمالی بدلیل همجواری و تهامل تنگاتنگ با ترک زبانانبافت فرش دستس رونق زیادی پیدا کرده و فرش تالش با نقش و نگارهای از گل و ستاره و حواشی با رنگهای آبی،زرد و قرمز شهرت زیادی پیدا کرده است که فرش لنکران از آن جمله است.کناره های تالشی،حصیر بافی،جاجیم و گلیم نیز از جمله صنایع دستی مهم در تالش شمالی هستند .در تالش جنوبی تنها در سالهای اخیر بافت انواع گلیم رواج یافته و بافت جاجیم های سنتی تقریبا منسوخ شده است.
۹ـ نتیجه گیری
ناحیه تالش به لحاظ ویژگی های محیط طبیعی و مشخصات قومی فرهنگی و تاریخی، ناحیه ای مشخص و همگن را نسبت به سرزمینهای اطراف خود تشکیل می دهد که پس از جنگلهای ایران و روسیه در اوایل قرن نوزدهم میلادی نیمه شمالی آن قلمرو ایران جدا گردید و از آن پس از دو نیمه تالش علیرغم تمام ویژگی ها ی مشترک در محدوده دو کشور با نظام سیاسی و اقتصادی متفاوتی قرار گرفتند.چشم انداز جغرافیایی و نظام زیست و معیشت،و شیوه های تولید و فالیعتهای اقتصادی آنان،تحت تاثیر عوامل سیاسی با یکدیگر تفاوت پیدا کرده و امکان نتیجه گیری زیرا را فراهم می سازد :
۱ـ تالش شمالی بعلت شرایط و ویژگیهای جغرافیایی منحصر بفرد خود،چه در دوره دولتهای روسیه تزاری و شوروی و چه اکنون مورد توجه قرار گرفته و به دلیل توانهای خاص کشاورزی،منابع طبیعی و جنگل و نیز جاذبه ـ های گردشگری ،از امکانات و زیر ساختهای اقتصادی بهتری برخوردار شده است در حالیکه تالش جنوبی تنها جزء کوچکی از جلگه های پست ساحلی کناره دریای خزر را تشکیل می دهد.به همین علت نسبت به بخشهای دیگر این منطقه عقب مانده تر است و زیر ساختهای لازم اقتصدی لازم اقتصادی و فیزیکی در گستره آن نسبت به سایر نواحی استان گیلان بوجود نیامده است.اقدامات دو دهه اخیر نتوانسته کاستیهای گذشته را جبران نماید.
۲ـ اگر چه مساحت هر دو بخش تقریبا یکسان است ،جمعیت و سکونتگاهای روستایی وشهری در تالش شمالی بیشتر از تالش جنوبی است که علاوه بر اهمیت تاریخی سکونتگاهای تالش شمالی، عوامل سیاسی و اقتصادی نیز در آن موثر بوده است.بدین ترتیب که دولتهای حاکم بر تالش شمالی بعلت اهمیتی که این ناحیه برای آنها داشت،به اسکان جمعیت در این سرزمین پرداختند.در همین سیاست هویت زدایی را بطرز زیرکانه به اجرا در آوردند.علاوه بر تمام بخشهای جلگه ای،کوهستانهای تالش شمالی نیز مسکونی شده در حالیکه در تالش جنوبی سکونتگاهای شهری و روستایی کوچک ،کم جمعیت تر و جدید بوده و بیشتر آنها در جلگه ها و پیرامون تنها جاده سراسری این ناحیه متمرکز گردیده و در کوهستانها نیز جمعیت اندک و پراکنده ای بصورت جنگل نشینان و دامداران نیمه کوچرو زندگی می کنند.
۳ ـ بر اثر سیاستهای خاص و متمرکز اقتصادی دولت شوروی در مورد نحوه و شیوه کشت و نوع محصولات کشاورزی ،تالش شمالی بتدریج کشت سنتی برنج را در جلگه های مساعد خود رها ساخت و به کشت چای،مرکبات و محصولات جالیزی روی آورد ودارای تنوع کشت گردید در حالیکه تالش جنوبی همچنان به کشت سنتی برنج وفادار مانده و در فضاهای جدید زیر کشت نیز این نوع کشت را توسعه داده است.با اینحال کشتزارهای تالش جنوبی پس از اصطلاحات ارضی به قطعات کوچک تقسیم شده در حالیکه با اجرای سیستم مزارع یکپارچه و مشترک سوفخور و کالخوز در تالش شمالی مزارع کشاورزی این ناحیه یکپارچه گردیده است.
۴ ـ در تالش شمالی بیش از تالش جنوبی از منابع دیگر طبیعی برای بهره برداری های اقتصادی استفاده شده است.مثلا توسعه چشمه های آب معدنی و جاذبه های جهانگردی کوهستانها و گسترش بخشهای صنعتی،بوژه صنایع وابسته به مواد خام کشاورزی در تالش شمالی بسیار چشمگیر بوده است.
۵ـ علیر غم اختلافاتی که در بالا به آنها اشاره گردید،هنوز هم مواردی مشابه در دو بخش تالش وجود دارد که می توان به شکل و معماری سکونتگاهای روستایی و تشابه وسیع آنها به یکدیگر اشاره کرد.
دکترشهرام امیر انتخابی منبع : فصلنامه تحقیقات تالش
+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۵ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
کردهاي تالش و همزيستي آنان با مردم تالش
جابجائي اقوام در مناطق مختلف ايران وكوچاندن آنان از جايي به جاي ديگر ، يك سنت سياسي در شيوه كشورداري ما بشمار مي رود .تالشان نيز مانند اقوام ديگرايراني در مواردي هم ميزبان اقوام مهاجر بوده اند وهم اينكه خود ناگزير از كوچ واسكان درنواحي ديگر شده اند .كردهاي تالش كه از تيره ها ينژاد آريايي وايراني تبار كشورما بشمار مي روند ، بدنبال يك سلسله تصميم گيريها وضرورتهاي سياسي ، ازحدود دويست وپنجاه سال پيش از خراسان به تالش وخلخال كوچانده شده اند .اينان طي يك روند تاريخي ، سرانجام پس از فراز وفرودهاي بسيار توانسته اند با تالشان وآذريهاي خلخال به همزيستي وروابط اجتماعي مورد نظر دست يابند .امروزه بسياري ازمردم از خود مي پرسند كه كردها چگونه به نواحي كوهستاني تالش آمده اند مقاله حاضر چگونگي آمدن كردها به ناحيه كوهستاني تالش وسپس مهاجرت گروهي از آنان را به شهرهاي جلگه اي مورد بررسي قرار داده است .
دامنه ها يشرقي وغربي كوههاي تالش كه در دوران پيش از اسلام قلمرو كادوسها و محل زيست و معيشت آنان بود، در دوران بعد از اسلام ، بتدريج دچار دگرگونيهاي شديد اجتماعي وفرهنگي شد .با ورود قبايل ترك به آذربايجان واستقرار آنها در اين منطقه ، دامنه هاي غربي كوهها يتالش بدست تركان افتاد وتالشها در دامنه هاي شرقي ومرطوب وسرسبز آن باقي ماندند .بدنبال جنگهاي ايران وروس وانعقاد عهد نامه ها يگلستان ( 1228ه.ق) وتركمنچاي ( 1243ه.ق) مناطق شمالي تالش وآذربايجان به روسها واگذار شد ودر نتيجه نوعي گسستگي قومي ميان تالشان وآذريهاي دوطرف مرز بوجود آمد .
با روي كار امدن صفويها در شرق آذربايجان ، آميزش قومي دراين منطقه شدت يافت وتعداد تركان پيوسته فزوني گرفت .تا جائيكه امروزه تنها در برخي از واحي كوهستاني جنوب استان اردبيل ويا شرق خلخال به زبان آذري يا تاتي كنوني صحبت مي كنند وزبان تركي در سايرنقاط عموميت فراوان دارد .
حضور كردها در منطقه تالش از زمان نادر شاه افشار آغاز شد .طوايفي از كردها كه قبلاً طي يك سلسله تصميم هاي سياسي از غرب ايران به شمال خراسان اعزام شده بودند ، تا درمقابل نفوذ بيگانگان ايستادگي نمايند ، در دوره نادر شاه از قوچان به خلخال كوچانده شدند .اينان با استقرار در حد فاصل مراتع بين شرق وغرب كوهها يتالش ، ديواره قومي جديدي بوجود آوردند ، تا از تنشها ودرگيريهاي ميان تالشان وايلات شاهسون جلوگيري نمايند .البته انگيزه اصلي كوچاندن ايلات كرد از قوچان واسكان آنان در مرزهاي غربي تالش را بايد در سياست دولت نادر شاه نسبت به تالشان جستجو كرد .قيام تالشان برضد حكومت نادر بسال 48-1747ميلادي دردسرهاي نظامي وسياسي فراواني براي نادر شاه بوجود آورد .هرچند كه سرانجام ، اين قيام از راهها يغيرنظامي وبا استفاده از شيوه هاي جداي افكني ميان رهبران شورش سركوب شد . ليكن انديشه شورش مجدد هرگز از ذهن نادر شاه بيرون نرفت .نادر شاه براي جلوگيري از شورش مجدد تالشان ، پس از آنكه دريافت از نواحي جنوب نفوذ به تالش آسان نبوده وبا تلفات سنگين همراه است ، كوشش كرد در جبهه غرب موقعيت خود را توسط قبايل ترك وسپس كرد تقويت كرده وتالشان را در محاصره نظامي وقومي كامل قرار دهد .انگيزه اصلي وي از كوچاندن كردهاي قوچان به غرب تالش واسكان آنان در كنار قبايل ترك ، از همين نگراني سياسي ناشي مي شود .
پس از سقوط حكومت افشارها، كردها در اين منطقه باقي ماندند وچون از آن پس چندان مورد حمايت حكومت هاي مركزي زندها وقاجارها نبودند ، با تغيير خط مشي سياسي درصدد همزيستي با آذريها ، تركها وتالشان برآمدند وطي اين روند عملكرد بسيار موفقي نيز داشته اند .
درباره خاستگاه اصلي كردها برخي مورخين مانند بدليسي ( 1343، ص 21) وجان لمبرت ( 1367، ص 97) اظهارنظرهاي ناروا وغيرعلمي بيان كرده اند كه ناشي از عدم اطلاع علمي آنان است ، آنچه مسلم اينكه كردها مجموعه اي از طوايف گوتي ، كاسي ، كردوك و…. هستند كه در منطقه زاگرس يا كردستان ساكن بودند واز اقوام اصيل ايراني بشمار مي روند .پيشينه تاريخي آنان با تاريخ ايران پيوندي عميق و ناگسستني دارد .
1- چگونگي كوچاندن كردها به خراسان
مي دانيم كه در دوران تسلط اعراب برايران خراسان كانون اصلي مبارزه با خلفاي عرب براي كسب آزادي واستقلال از سلطه ونفوذ آنان بود .خلفاي عرب براي مبارزه با اين آزاديخواهي نه تنها خود به سركوب جنبش ها مي پرداختند ، بلكه قبايل همسايه خراسان ، از جمله ازبكها را براي تاخت وتاز به اين منطقه حمايت وتشويق مي كردند .اين سياست تنش آفرين تا دوره صفويه نيز كماكان ادامه داشت ، حتي سركوبيهاي موقت شاه اسماعيل وشاه تهماسب نيز نتوانست آنرا متوقف سازد .
شاه عباس با قانع كردن سران ايل كرمانج كه شاخه اي از ايلات بزرگ شكاك در مرز بين ايران وعثماني بودند ، گروهي از آنان را در 1007 ه.ق از آذربايجان ومهاباد به اطراف ري ، يعني دشت ورامين وخوار كوچاند .در اين كوچ بزرگ و تاريخي حدود 50هزار خانوار شركت داشتند. كردها پس از دوسال اقامت در جنوب ري ، ماموريت يافتند تا براي مقابله با ازبكان به خراسان رفته وبا توجه به موقعيت حساس خراسان در اين منطقه اسكان يابند[1]. سرانجام درسال 1010 ه.ق حدود 45هزار خانوار كرد وارد خراسان شدند ودر مناطق شمالي آن اسكان يافتند ( توجدي ، 1359، ص 46) .
روند جابجايي ايلات وعشاير و اسكان آنان در ميان اقوام ديگر دردوره نادر شاه شدت گرفت .بطوريكه وي طي شش سال ( 1736-1730) توانست 50 تا 60 هزار خانوار از ايلات آذربايجان ، عراق عجم ، فارس و13 هزار خانوار از عشاير هفت لنگ وچهار لنگ بختياري و 6 هزار خانوار از طوايف گرجي را به خراسان كوچ دهد .
در قالب اين سياست بود كه وي تعدادي از كردهاي ايل شكاك را قبلاً در آنجا اسكان داده شده بودند وبه زعفرانلو معروف بودند به گيلان ومازندران كوچاند .كردهايي كه ازقوچان به خلخال ونواحي كوهستاني تالش كوچانده شدند از هفت طايفه بنامهاي شا طرانلو ، خالتانلو ، كلوكشانلو ، هو ير انلو ، مونتانلو ، نصر انلو ( اصلان لو) ودليكانلو تشكيل مي شدند .كردها در ابتداي ورود به منطقه خلخال ، در زمين باريكي در 115كيلومتر ي شمال قزل اوزن كه در حدود 15كيلومتر از شهر گيوي در جهت شرق بسوي ارتفاعات تالش امتداد دارد .سكني گزيدند .به گفته هنري فيلد ( 1343، ص 206) زماني از حدود اصلي خود خارج شده ودر چهار ناحيه خلخال درشمال قزل اوزن پخش شدند .مارسل بازن محقق فرانسوي ( 1367، ص 442) نيز با استناد به فرهنگ جغرافيايي ايران درسال 1328گفته هنري فيلد را تاييد كرده ودر روستاهاي اقباش ، آغچه قشلاق واسفر جان از وجود زبان كردي خبر مي دهد وساكنان روستاهاي بنياد آباد ،گزور ، لنگ دشت ،ابلي ، زاويه كرد ، النكش ،ايلوانق واناويز در شمال خلخال را جزئي از قلمرو قبايل كرد معرفي مي كند.
اين طوايف در گذشته زندگي ييلاقي وقشلاقي داشتند كه از سال 1300تا 1320ه.ش .بي آنكه فرهنگ قومي وحتي لزوما وابستگي هاي عشيره اي خود را ازدست دهند .تخته قاپو شده اند .تنها در روستاهاي پراكنده در دره آرپاچاي گروهي از آنان هنوز نيز زندگي ييلاقي و قشلاقي دارند .
مهمترين محدوده كردنشين در حال حاضر ، در شمال خلخال قراردارد. هسته مركزي آن مجموعه اي از 16آبادي مي باشند كه همگي از دو طايفه شاطرانلو و خالتانلو هستند[2]. دومين محدوده كرد زبان در چند روستا واقع در انتهاي جنوبي خلخال خلاصه مي شود كه بين روستاهاي ترك ويا در اصل تات زبان قرار دارند وعبارتند از : جعفرآباد وسجهرود در دوطرف تنگه شاهرود سفلي وسه آبادي شيخ علي لو ، احمد آباد وچملوگبين در يك دره كوچك شرقي تر.
2- همجواري كردها با تالشان
تالشان از ديرباز مردماني دامدار بوده اند كه دركنار آن به زراعت وزنبورداري نيز توجهي داشته اند وبعدها با فرود آمدن از كوهستان واسكان در نقاط جلگه اي ، برنجكاري را هم از گيلكها آموختند .از اينرو تالشان به دو گروه جلگه نشين برنجكار وكوه نشين دامدار تقسيم شدند كه ارتباطات اجتماعي واقتصادي آنها ميان جلگه وكوهستان انجام مي گرفت ، عليرغم كوه نشينان كه كمتر به جلگه مي رفتند ، جلگه نشينان جهت شخم زمينهاي كشت برنج خود مجبور بودند كه با كوه نشينان در ارتباط باشند .از اينرو گاو كوه نشينان را به امانت مي گرفتند ودر مقابل به آنان برنج مي دادند .همچنين وجود مالاريا در فصول گرما در جلگه ، كه تا حدود نيم قرن پيش بشدت رواج داشت جلگه نشينان را وادار به كوچ در ارتفاعات وييلاقات مي كرد . تاحدي كه در آغاز دوره گرما كودكان را جهت دوره نگهداشتن بلايا درجلگه بهنقاط كوهستاني مي فرستادند .بعدها صعود آنها به كوهستان همره با دامداري انجام گرفت .بنابراين ارتباطات در تالش بين جلگه وكوهستان انجام مي گرفت وآنها با صعود به ارتفاعات با همسايگان خود در دامنه غربي ( كردها ) در تماس بودند وجهت خريد مايحتاج خود كمتر اتفاق مي افتاد كه از ارتفاعات يا وسط جنگل به نقاط پايين يا جلگه بروند .بخصوص ويژگي مزاجي كوه نشينان اسكان يافته به پرورش در آب وهواي سالم وكوهستان به گونه اي بود كه تحمل آب وهواي جلگه اي را نداشتند .از اينرو با توجه به مكمل بودن اقتصاد آنها با نزديكترين همسايگان خود ( كردها ) معامله كردند واز آنجا بود كه ارتباط بين آنها برقرار شد .
كردها كه ابتدا به كشت و زرع مي پرداختند ، زندگي شباني را از تالشان آموختند .اما در آمد حاصله از اين فعاليتها براي تامين معاش آنان كافي نبود .از اينرو براي تهيه در آمد مكمل كه براي معاش آنها الزامي بود ، به نقاط كشور از جمله تالش سفر مي كردند .آنان مقدار مازاد انواع حبوبات ، غلات ومحصولات درختي خود را به تالش حمل وبا برنج وساير لوازم زندگي مبادله وبه اين ترتيب قسمتي از معاش خودشان را تامين مي كردند .از طرفي مشغله هاي زيادي مانند جنگل تراشي وآماده نمودن برنجزارها ، مرمت شبكه ها ي آبياري ، بريدن چوب ساختماني وصيد ماهي بطور سنتي در نواحي جلگه اي با آب وهواي ملايمتري در زمستان ، براي كردها وجود داشت .رابينو مي نويسد : ((كردها هنگاميكه مي خواهند از كوهستانها به جلگه ها سرازير شوند تمام وسايل خود را بصورت بسته اي در مي آورند وآنرا به انتهاي چوبي بسته ، روي شانه خود آويزان مي كنند ومي روند ))(رابينو ، 1374، ص22) از آن زمان به بعد دامنه انواع فعاليتها وسيع تر شده وبا توسعه باغهاي چاي ومركبات در گيلان ومازندران غربي ورشد شهر نشيني در چند دهه اخير ، به تمامي سال بسط يافته است كه اين روند مناسبات فرهنگي واجتماعي ميان كردها وساير همسايگان را نيز گسترش داده است .
3- سابقه تاريخي كردها در منطقه
دامنه غربي كوههاي تالش در اواخر استيلاي مغولان تحت سلطه ايل سعد لو در آمده كه تا اوايل سلطنت شاه قاجار نيز مالك اين منطقه بوده اند .همزمان با ورود كردها به منطقه خلخال ، محمد خان سعد لو حكمران كل منطقه بود با گذشت زماناز قدرت خوانين سعد لو كاسته شده واكثر نواحي غربي كوهها ي تالش از زير نفوذ آنان خارج شد وهرو آباد مركز شهرستان خلخال كه تحت مالكيت سعد لوها بود ، توسط تجار واهالي آنجا به مبلغ هفتصد تومان از خوانين مزبور خريداري شد .در اوايل دوره قاجار اختلاف بين تالشان وشاهسونها مهمترين مسئله روز بوده كه فتحعليشاه باانتقال گروهي از كردهاي خلخال به نقاط شمالي تر ، بعنوان حايل بين تالشان وشاهسونها به اختلاف آنان پايان بخشيد .
در زمان ناصر الدين شاه نصرت الله خان ( سردار امجد ) حاكم كرگانرود بود .وي علاوه بر تالش درهمجواري ييلاق اكراد شاطر انلوي خلخال نيز باغ واملاك داشت كه آنرا به پسرش فتح الله خان سپرده بود .فتح الله خان وكسانش در روز 17ذيحجه 1307ه.ق به عزم شكار ازمنزل حركت كرده وبه ييلاق كلستان مي روند .با درگيري كه بين همراهان وي واهالي كلستان روي مي دهد ( غفاري ، 1361 ، ص 357) ، زمينه اختلافات تالشان وكردها فراهم مي شود .اين حادثه را بايد نقطه شروع اختلاف بين تالشان واكراد شاطر انلو وزمينه اولين شورش وسركشي عليه دولت مركزي در نظر گرفت .
در اواخر سلطنت محمد عليشاه كه رشته امنيت در كشور بهم خورده ودر اغلب نقاط ، ملوك الطوايفي رواج پيدا كرد بود ، خوانين شاطر انلو هم به سركردگي امير عشاير ازهرج ومرج استفاده كرده وبيست سال تمام خلخال را زير نفوذ خود قرار دادند .همكاري آنان با ميرزا كوچك خان در انقلاب جنگل از افتخارات طايفه اي اكراد بشمار مي رود .بعد ز وقايع جنگل ، رضا شاه درنظر داشت قوايي مجهز جهت خلع سلاح عمومي وبرقراري امنيت درتالش به آنجا گسيل نمايد كه سر كردگان وخوانين اكراد كه همجوار با تالش بودند ، از اين تصميم دولت ناراضي شده وبرعليه دولت قيام كردند ( آقاجاني ، 1378، ص 750) .از جمله آن قيام ها ، شورش محمد تقي خان امير احمدي (مميش خان ) بود .وي در واقعه شهريور 1320 با دسته هاي گل از قشون روس استقبال مي كند وافسر سياسي روس تصميم مي گيرد كه با كمك او منطقه خلخال واردبيل را ضميمه خاك روسيه كند .مميش خان در آبان 1320با تهيه اسلحه از جانب روسيان وبا پشتوانه قشون روسي عليه دولت پهلوي قيام نموده ودر 4آذر 1320 هرو آباد را تصرف مي كند .تا اينكه در سال 1322ه-.ش امنيت در منطقه برقرار گرديد وخوانين شاطرانلو پس از يك سلسله جنگ وزد وخورد با قواي دولتي قلع وقمع شدند .
4-تاثير پذيري كردها از منطقه
كردها طي نزديك به سه قرن سكونت در منطقه خلخال تحت تاثير عوامل مختلف تحولات زيادي از نظر فرهنگي واجتماعي بخود ديده كه از مهمترين آن ، تغييرمذهب وگرايش به زبان تركي است .با توجه به تاريخ كردهاي منطقه ،كه شاخه اي از ايل شكاك وسني مي باشند ، بدنبال كوچ به خراسان نيز سني باقي مانده تا اينكه در نهايت به خلخال كوچانده مي شوند .سرپرستي اكراد درورود به خلخال را شخصي به نام ((عجم آقا )) بعهده داشته كه سالها پ ساز اطراق در منطقه تحت عوامل نامشخصي ، آنها را به مذهب شيعه فرا مي خواند .فرهنگ جغرافيايي ايران در سال 1328در دو روستاي گستان وپيرانلو از سني ها نام مي بردكه بايد گفت روستاي مذكور بعلت قرارگيري در ارتفاع وشرايط سخت طبيعي ديرتر از ساير آباديهاي كرد نشين پذيراي مذهب شيعه بوده اند .در حال حاضر تمامي اكراد شمال خلخال شيعه مذهب مي باشند وتنها دو روستاي جعفر آباد وسجهرود در جنوب خلخال ، پيرو مذهب شافعي هستند .
زبان كردي نيز كه يكي از زبانهاي هند و اروپايي و شاخه اي از زبانهاي شمالغربي ايران است ، از بقاياي زبان مادي مي باشد كه داراي گويشها ولهجه ها ي متعددي است . از گويشهاي مهم كردي ، گويش كرمانجي است كه خود گونه هاي متفاوتي از قبيل : بوتاني ، بايزدي ، قوچاني و… دارد وبا توجه به پيشينه ورود كردها به خلخال – مهاجراني از كردهاي قوچان – آنها نيز بااين گويش ( كرمانج ) تكلم مي كنند ودر منطقه به ((كرد كرمانج))معروفند .
رشيد ياسمي مورخ ايراني ، لهجه كرمانجي را شيرين ترين ومقبولترين لهج هاي كردي دانسته ورواني وعدم اختلاط با زبانهاي بيگانه را از مشخصات برجسته اين زبانعنوان كرده است( ياسمي ، 1316، ص 136). اما كردهاي منطقه خلخال ديگر آن ويژگي بودن را ندارند .زبان تركي همچون سيلي سالهاست كه در آذربايجان به راه افتاده وآنچه از زبان ونيمزبان ولهجه درسر راه خود دارد ، مي شويد ومي برد .اين نتيجه تحقيقي است كه از پيشينه ورود كردها به منطقه وخاطرات بزرگان حاصل شده ، همچنين نتيجه مشاهده عيني است كه نگارنده در عرض چند سال سكونت در منطقه بدست آورده است .تا بيست سال پيش كه كودك يبيش نبودم ، بخاط ر دارم كه بچه هاي منطقه تركي نمي دانستند ، اما امروزه تقريباً هيچ كدام از آنها نيست كه تركي نداند .اين وضعيت در چهار آبادي پيرانلو ، چلنبر، اوجغازونواشنق بعلت قرار گيري در نزديكي جاده خلخال – اردبيل وهمچنين مهاجرت بيش از حد ساكنين آنها به مركز شهرستان ( هروآباد ) وديگر نقاط ترك زبان شديدتر است .نفوذ زبان تركي در اين آباديها بحدي است كه تنها بزرگان محل به زبان كردي آشنايي دارند وفقط در مواقع ضروري ( در معاشرت باديگر اكراد منطقه ) به آن زبان تكلم مي كنند .
ديگر روستاهاي كرد نشين بعلت قرار گيري در دره ها كه توسط ارتفاعات كوهها ي تالش محصور گشته ، كمتر دستخوش تحولات شده اند .اما آنها نيز كه گروه اقليت درر ميان اكثريت ترك زبان منطقه را تشكيل مي دهند ، جهت داد وستد روزمره وانجام كارهاي ادار يبه نقاط مركزي شهرستان تردد بيشتري دارند .كه علاوه بر بزرگسالان ، جوانان وحتي نوجوانان با زبان تركي آشنايي دارند .ازطرفي بعلت نزديكي اين آباديها به ديار تالش ، بسياري از اكراد به سرزمين تالش مهاجرت نموده اند .شهر تالش ، شهري نسبتاً نوبنياد است .رشد سريع آن بيشتر در اثر مهاجرت آذريهابوده است .مارسل بازن نيمي از ساكنان اوليه آ ن را از شهرستان خلخال وبخصوص از روستاهاي كردنشين شمال هروآباد يعني لمبر ، كلستان ، اوجغاز وميل آغاردان عنوان كرده است .كثرت مهاجرت كردها به اين شهر باعث ايجاد بازار كرد محله در تالش شد .از زمان تاسيس شهرداري تالش درسال 1330 ،اين محله همواره محله اي نسبتاً همگن در اين شهر وجزو قديمي ترين محله اي آنست كه حدود 3000 نفر كرد خلخال در اين شهر ساكن هستند .
از سوي ديگر درحال حاضر ، رواج تكلم به زبان فارسي نيز در ميان كردها معمول شده است .چرا كه مهاجرت آنها به پايتخت وشهرهاي شمالي كشور ، بويژه در چند سال اخير شدت يافته وهمچنين وضعيت شغلي آنان ( دوره گردي ) نيز ايجاب مي كند كه حداقل شش تا هشت ماه از سال را مهاجرت كنند .اين امر كه بيشتر كرده و اين آشنايي بهحدي در آنها موثر بوده كه در انتخاب زبان فرزندان خود ، فارسي را برزبان مادري خود ( كردي ) ترجيح مي دهند .از اينرو احتمال اينكه كردي در منطقه تا چند نسل آينده به كلي از بين رفته وبه دست فراموشي سپرده شود ، خيلي زياد است .
5-نتيجه گيري
اين گروه قومي قسمتي از ايل بزرگ شكاك و از ساكنان بومي ناحيه مرزي ايران و تركيه مي باشند كه به آذربايجان وارد شده ودولت صفوي بدنبال تاخت وتاز ازبكها در خراسان آنها را به اين سرزمين پهناور كوچ داده است .انسجام وسرگشي آنان براي دولت مركزي مزاحمتهايي را بدنبال داشته است ، تا اينكه نادر شاه بدنبال سياست آرامسازي وايجاد شكاف بين ايلات گروهي از آنان را به اين منطقه كوچ داد .
جغرافياي سياسي خلخال با توجه به طبيعت آن در دامنه خشك كوهها ي تالش چه به دليل موقعيت نظامي وچه محصور بودن در كوهستان وقرار گيري بر سر راه ابريشم داراي ويژ گيهاي خاص خود است .آنان بيشترين حدود ومرز مشترك در شمال خلخال را با قوم تالش دارند واز ابتداي ورود به منطقه بعلت نزديكي با دامنه مرطوب ،بيشترين رابطه اقتصادي واجتماعي را با تالشان داشته اند ودوستي ومراوده خوانين آنها درخور توجه بوده است .
با گذشت زمان برقدرت نفوذي اكراد در منطقه افزوده شده تا جاييكه در مقابل حكومت پهلوي شورش وسركشي كرده وحدود 20 سال برخلخال حكومت كردند .
سركوب آنان باعث كاهش منزلت اجتماعي و اقتصادي كردها شده وآنان ناگزير به مناطق اطراف ، از جمله تالش مهاجرت نمودند .معيشت يكجا نشيني در شهرهاي تالش و ساير نقاط كشور فرهنگ وشيوه زندگي كردها را دگرگون كرد . بطوريكه از شيوه هاي زندگي گذشته آنان ديگر نشانه هاي چنداني برجاي نمانده است .باقيمانده كردها در نواحي روستايي منطقه نيز دلايل تنگناهاي معيشتي بتدريج در آستانه مهاجرت قرار دارند .ليكن تجربه نشان داده كه كردهاي منطقه با قبول وضعيت جديد بسرعت خود را تطبيق داده ومي روند كه دوره جديدي از زندگي را از سر گيرند
[1] – شاه عباس در ادامه چنين سياستهايي توانست گروهي از تالشان را در گسگرگيلان كه امراي محلي آن سربه شورش گذاشته بودند ، اسكان داده وبا تقويت تالشان موقعيت امراي محلي گسگر را تضعيف نمايد .
[2] – از شمال به جنوب عبارتند از : ميل آغاردان ، بلوكانلو ، پير انلو ، اوجغاز ، مورستان ، گلستان عليا ، حاجي آباد ، گلستان سفلي ، لمبر ، نواشنق ، آقبلاغ كرد ، غفور آباد ،مكالار ، چلنبر ، داودخاني ، خداقلي قشلاق و دليلر .
حسن صمدزاده كارشناس ارشد جغرافياي سياسي برگرفته از وبلاگ کردهای خلخال
+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۵ دی ۱۳۹۳ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
تالش ها در قرن های اخیر (1)
اگر به تاریخ تالش ،نگاهی بیندازیم مردم تالش را با کارنامه درخشانی می بینیم که نام ویادشان از زمان کوروش تا حمله اعراب به ایران و بعد از آن همواره با دلاوری مردان وزنان سلحشور تالش در برابر بیگانگان ،به نیکویی همراه بوده است . مردم تالش که عصاره ای از خوبیهای همه مردم نجیب ایران را باخود دارند . درگذشته بنابه اقتضای شغل خود چندین هزارسال باخوشی وخرمی ، دامداری وکشاورزی در یکی از بهترین نقاط ایران کوههای تالش و دامنه های آن از زمینهای پست لنکران تا دشتهای سفیدرود ودر مجاورت دریا زندگی میکردند .
با صرف نظر از فراز ونشیب های تاریخی آن ایام برای مردم تالش ، عهد نامه های ننگینی چون ترکمن چای در زمان ناتوانی شاهان قاجار ،که در طی آن دولت متجاوز روس با اشغال خاک ایران بخش های بزرگی از خاک ایران ازجمله بخش بزرگی از تالش را از سرزمین ایران جدا واشغال نمود ندکه برای ما این تجاوزآنهاهزاران بار بدتراز اشغال رژیم صهیونیستی است ،این جدایی تلخ برای همه مردم ایران به ویژه مردم تالش ایران بسیار دردناک وفراموش نشدنی است و برای تالش شمالی که هنوزبه عنوان غنیمت جنگی محسوب میشوند مصیبت بار است .امید این را داریم که دولت ایران باصرف نظر از بعضی ملاحظات نسبت به دولتهای روس وآذربایجان با تکیه برهمراهی همه مردم ایران طرح دعوی آن خاکهای اشغال شده را در سازمان ملل مطرح نماید وبا توجه با اینکه 100سال واگذاری آن هم در طی قراردادننگین پایان یافته است یا این خاک اشغال شده را به ایران برگردانند یا سرنوشت سیاسی آن سرزمین های اشغالی را در طی رفراندوم با نظارت سازمان ملل به مردم تحت اشغال آن واگذار نمایند .
با شوک دو نیمه کردن تالش ، بخش بزرگی از تالش که بیشتر در جلگه ها و شهرهای جدید همزمان با آغاز زندگی شهر نشینی ودر مرکز فرمانروایی سرزمین تالش (کادوسیه ) قرار داشتند از بقیه تالش که به عنوان تالش مرکزی وجنوبی شناخته میشوند جدا شدند وتالشی که در این سوی باقی ماندند عموما در بخش کوهستانی ساکن بودند که از مزایای زندگی شهری و مدیریت سیاسی جامعه ایران دهها سال عقب ماندند و بیشترخودرا به مدیریت اقوام همسایه گیلک در غالب شهر وابسته کردند ودر شهرهایی هم باقی ماندند بدون پشتوانه مرکز استان قرار گرفتند وهرروز ضعیف ومحروم تر شدند این محرومیت برای تالش با شدت تمام تا پایان شاهان قاجار ادامه یافت اما با شروع عمران وآبادی وگسترش سرتاسری سواد آموزی در دوره رضا شاه علیرغم بسیاری از ایرادات جانی دوباره گرفت این بهبود عمران وآبادانی برای تالش چون آغاز بیداری وفرصت تاریخی با میل مشارکت بیشتر در همه امورات زندگی شهری همراه شد در ادامه با آغاز جنبش مصدق وملی شدن صنعت نفت وبعد از آن که آهنگ عمران ومدرسه سازی و گسترش بهداشت در همه روستاهای ایران شتاب بیشتری گرفت خصوصا زمانی که به حق یا ناحق که جای بحث آن نیست با اصلاحات ارضی بخش بزرگی از تالش مانند بسیاری از مردم ایران رعیت بودند وزمین دارشدند با بهبود وضع اقتصادی برای تالش این سوی فرصت تاریخی پیش آمد که با ذوق فراوان در جامعه مدنی وشهری مشارکت نماید تا عقب ماندگیهایی را که در طی یک قرن با آن درگیربود آزاد نماید .
حدود کمتر از شصت سال پیش بود وقتی که ما به عنوان اولین دورهای بچه های تالش ایران ،وارد شهرها برای تحصیل شدیم با هزار ویک تمسخرو سختیودوری از پدر ومادر روبروشدیم .این دوره برای اولین های تالش بسیار سخت گذشت اما بچه های تالش همه بدون استثنا نابغه های کلاسهای خود شدند .چند سال نگذشت وکمتر از پنجاه سال پیش بود که بچه های تالش چون سیل خروشان با عطش علم آموزی و شهرنشینی به شهر ها سرازیر شدند ،دیگر آن تمسخرها کمرنگ تر شد .دیگر تالش نه تنها جرات تالشی حرف زدن را داشت بلکه در مدرسه نغمه های تالشی هم می خواند ، برای اینکه در همه کلاسها بیشتر کلاس را تالشان بودند و تقریبا کل شاگردان ممتاز را آنها تشکیل میدادند کمتر ازبیست سال طول کشید تا همین فرزندان تحصیلکرده تالش به صورت انبوه وارد جامعه شهری ومدیریت های آن در سراسر ایران شدند وهم اینک هم بعد از انقلاب اسلامی با شتاب بیشتر علیرغم محدود سازی جمعی تنگ نظر درجریان است این اقبال تالشی به علم ، جامعه تالش را دگرگون نمود ،دیگر تالش امروز آن تالش صد سال پیش نیست که تنها بر کوهستان تکیه زند ،تالش امروز هم برای خود سرچشمه خیر وبرکت است هم برای دیگران ،اما هنوز بسیاری نمی خواهند این را باورکنند ودوست دارند همچنان تالش را با عناوین واهی از رشد وحرکت بازدارند ،غافل از اینکه نمی توان جلوی خورشید برای نورفشانی یا سیل خروشان رابرای ایستادن گرفت یاپیشرفت میلیونها تالش با عشق به زندگی بهتر ومسالمت آمیز را گرفت چون سیل راهش را خود باز میکند پس چه بهتر که راه برای عبور تدریجی رودخانه با آب زلال همواره باز باشد .
با توجه به این که در فهرستی دهها خصلت های غالب مردم تالش به همراه ضعف ها ی بعضی ازما تالشان در گذشته را در همین صفحه با اشتراک گذاشته ایم در قسمت دوم مطلب بنا دارم با یاری شما دوستان ، صدها دست آورد و پیشرفتهایی که تالشان در طی نیم قرن اخیر داشته اند وآنها چون افقی درخشان برای فردای بهتر تالش هستند فهرست نمایم از همه دوستان وبزرگان درخواست دارم هرکدام حداقل یک پیشرفت خوب را که درغالب بچه های تالش مشاهده می نمایید با یک یاچند جمله کوتاه با شماره گذاری در نظردهی اعلام فرمایید تا در تنظیم منشور پیشرفت تالشان درنیم قرن اخیر گنجانده شود .سپاسگزارم
از رمضان نیک نهاد
گردآوری از : http://kados2.blogfa.com
+ نوشته شده در پنجشنبه ۱ اسفند ۱۳۹۲ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
تاریخ کادوسی ها (تاریخ تالش ها )
پیشینه تاریخ کادوسیان یا تالشها
قبل از مهاجرت اقوام آریایی به ایران،نواحی شمالی ایران یعنی نواحی جنوبو جنوب غربی دریای مازندران، مسکن اقوامی مانندکادوسیان، آماردها، کاسپیان و تپوری ها و …بود، قدیمی ترین سندی که از قوم کاسی ها یاد می کند مربوط به سده ۲۴ قبل از میلاد و متعلق به «پوزوراین شوشیناک» است. هرودوت مورخ یونانی این قسمت را حاکم نشین پانزدهم بر شمرده که «ساس ها» و «کاسپی ها» ی ساکن آن دویست تالان خراج به داریوش می پرداختند.استرابن که در ۴۰ ق.م تا ۴۰ میلادی می زیست اقوام گلامی، کادوس، ماردی و بعضی قبایل گرگانی را ساکنان نواحی شمال کوه پراخواتراس (البرز) دانسته است. در گذر زمان اعراب کادوسیان را طیلسان خواندند.بعدها این نام نیز تغییر یافت و امروزه آنها را تالش یا تالشان می نامند.
«پلوتارک» مورخ یونانی درباه جنگ کادوسیان با اردشیر ساسانی در ۳۸۴ میلادی سخن گفته است.«پیرنیا» با توجه به نوشته های «کتزیاس» درباره کادوس ها می گوید مادها ابتدا گیلان و حوالی ان را در اختیار داشتند ولی در اواخر دوره مادها، به سبب پاره ای اختلافات آن را از دست داده اند، چنانکه در اواخر عصر هخامنشی نیز کادوسی ها به صورت نیمه مستقل می زیستند. نزاع میان مادها و کادوسیان از وقایع مهم اواخر حکومت مادها است.در زمان حکومت آرته میس، یکی از درباریان پارسی به نام «پارسداس» با چند هزار سوار و پیاده به کادوسیان پناه برد و با انان پیمان خویشاوندی بست. در جنگی میان کادوسی ها و مادها، او رهبری کادوس ها را به عهده داشت.الکساندر خود زوکو گل ها، کادوسی ها، در بیک ها، اوتی ها، اناری ها، دوکوزینی ها، آماردها و کاسپین ها را از اقوام ساکن دریای مازندران دانسته است.در اوستا بارها از ناحیه گیلان به عنوان «ورن» یا «ورن چهارگوش» نام برده شده است. در فرگرد اول، وندیداد گیلان را محل تولد فریدون دانسته و آمده است: «چهاردهمین کشوری که من (اهورا) بیافریدم ورن چهارگوشه باشد در آنجایی که فریدون کشنده اژی دهاک تولد یافت».و یا «فریدون پسر آبتین از خاندانی توانا در [سرزمین] چهارگوشه ورن صد اسب و هزار گاو و ده هزار گوسفند پیشکش [آناهیتا] کرد».آریاییان سکنان این ناحیه را پیرو اهریمن و دیومی نامیدند. این مسئله شاید به دلیل مقاومت جانانه آنها در مقابل عناصر مهاجم و مهاجر این نژاد جدید باشد.امروزه در گیلان واژه «تور» به دیوانه اطلاق می شود که احتمالاً ریشه در باورهای کهن آریایی دارد. جالب توجه آن که همین مردمانی که چنین حقیرانه از آنها یاد شده قبل از حمله آریایی ها، از تمدن و حکومت های پیشرفته و قدرتمندی برخوردار بودند. استرابن محل زندگی آنها را ناحیه شرقی تر بندر خزر و آنها را مهاجرینی می خواند که از جانب دریای مازندران آمده اند. دلاپرت، کاسی ها را از قالب میتانی نامیده و معتقد است طوایف مختلف کاس در حوالی «پاراخواتر» PARAKHOATR))که با کوهستان تالش مطابقت می نماید سکنی داشتند.کاسی ها از ۱۷۴۶ تا ۱۱۷۱ ق.م و تحت نام سلسله سوم بابل بر آنجا حکومت کردند. موسس این سلسله «گانداش» بود. رب النوع بزرگ انها سوریاش (رب النوع آفتاب) آریانی بود. با توجه به این نظرات به خوبی می توان خط سیر و امتداد فرهنگ و تمدن کاسی ها را از نواحی جنوب دریای مازندران تا مناطق زاگرس و در نهایت بین النهرین پی گرفت، جایی که تمدن و حکومت این اقوانم به مدت شش قرن در آنجا سیطره داشت.امروز هنوز آثاری از نام کاسی ها در شمال ایران و در اسامی محل ها و نام افراد به چشم می خورد. نام دریای خزر و شهر قزوین ماخوذ از نام این اقوام است. شواهد فرضی قوی بر این فرضیه وجود دارد که کاسپیان ها اوایل هزاره چهارم و حتی پنجم قبل از میلاد کشاورز بودند و دانش کشاورزی از فلات کاسپیان به سرزمین های کنار دری و اطراف رودهای جیحون، سیحون و دجله و فرات سرایت کرد و انتشار یافت.
از دیگر اقوام ساکن گیلان در عصر قبل از آریایی، آماردها هستند. نام رودخانه سفیدرود «آماردوس» از این نژاد گرفته شده است. «کتزیاس» کوروش را پسر جوانی ازایل مردها (آماردها) نامیده است.ماردها و کادوسیان در زمان تسخیر شهر سارد و بابل خدمات شایانی به «کوروش» نمودند. تمدن مارلیک در کناره سفیدرود را به این قوم نسبت می دهند. «اشک» پنجم پادشاه پارتی بر این قوم حمله برد و عده زیادی از آنان را به خراسان و برخی دیگر را به ایوان کیف یا شاراکس کوچاند. ماردها زمانی از رود قزل اوزن تا گرگان را در اختیار داشتند.در زمان ساسانیان، «اردشیر» در سال ۳۸۴ ق.م در راس قشونی که پلوتارک یونانی تعداد آنها را ۳۰۰ هزار پیاده و ۱۰,۰۰۰ سواره ذکر کرده برای فرونشاندن شورش گیلان بدان سولشگر کشید.در زمان ساسانیان «چشنسف» یا «گشنسب شاه» بر تپشخوارگر که منطقه وسیعی از آذربایجان تا دامغان امتداد داشت، حکمروایی داشت. خاندان گشنسب از ۳۳۰ ق.م تا ۴۱۹ و به قولی ۵۲۹ میلادی بر گیلان و مازندرن حکومت داشتند. اینان خود را از خاندان اردشیر دراز دست می دانستند.دوران طولانی حکومت این خاندان هم زمان با سلطه حکومت های سلوکی و اشکانی و قسمت عمده ای از تاریخ حکومت ساسانی است.در زمان نفوذ آیین مزدکی، شمال ایران به عنوان یکی از پایگاه های ترویج این آیین درآمد. «کیوس» پسر «قباد» این آیین را پذیرفت و علیه «خسرو» برادر کوچک تر شورید و با سپاهی از گیلان و دیلمان و تپشخوارگر به مدائن تاخت، ولی شکست خورد و به قتل رسید.پس از رقابت بر سر شاهنشاهی بین «جاماسب» و «قباد» فرزندان ساسانی و شکست جاماسب، او به نواحی دربند خزر رفت و در آنجا حکومت کرد. «فیروز» نوه جاماسب وسعت این حکومت را تا نواحی گیلان گسترش می دهد. وی با یکی از خاندان های حاکم بر گیلان وصلت کرد که ثمره آن ازدواج «گیل بن گیلانشاه» بود. گیلانشاه که بعدها به «گاوباره» معروف شد، به طبرستان رفت و در نبرد با ترکان ماورالنهر مجاهدت های بسیار از خویش نشان داد. بعدها با آشکار شدن اصل و نصب وی یزدگرد حکومت طبرستان را به او سپرد و آذرولاش حاکم انجا را بر کنار نمود. زمان حکومت وی هم زمان با حکومت خلفای راشدین و اوایل عصر اموی است. خاندان «رابویه» و «پادوسبان» که پسران گیل گاوباره بودند بعدها بر رویان طبرستان حکومت کردند. پادوسبانان یا استنداران تا ۶ هـ.ق بر مناطقی از گیلان و مازندران حکومت کردند و پس از آن منقرض شدند
.کادوسیان مردمانی بودند که در دورهٔ باستان وشمال خاوری میزیستهاند. از زبان و نژاد آنها آگاهیای در دست نیست. زیستگاه آنها را مناطق کوهستانی و مهآلود شمال ایران نوشتهاند.کادوسیان در زمان بخشی از سپاهیان را تشکیل میدادند و به کورش وفادار بودند. به گزارش اینان در میانه پادشاهی هخامنشیان بر ایشان شوریدهاند. در زمان چیرگی بر ایران اینان را در سپاه سلوکی نیز میبینیم. برای نمونه در کادوسیان بخشی از جنگجویان سلوکی بودهاند.واپسین نشانههای از کادوسیان در زمان در تاریخ دیده میشود. مینماید که اینان در دیگر تیرههای کرانهٔ [حل شدهباشند.واسیلی ولادیمیر بارتولد مستشرق روس در اثر خود به نام جفرافیای تاریخی ایران مینویسد:«در عهد قدیم سکنهٔ اولیه گیلان را کادوسیان تشکیل میدادند که در قید اطاعت دولت هخامنشی نبودند. همین قوم یا قسمتی از آن را گیل هم می نامیدند و ولایت گیلان نام کنونی خود را از آنان دارد
نقاط مسکونی تالشان در گذشته بیشتر از حال به سوی شمال پیش رفته بود و با نقاطتات نشین جنوب قفقاز تماس می یافت (اُرانسکی ۱۳۵۸،ص ۳۱۷) و به نظر می رسد که ازجانب شمال غرب نیز به ارسباران و رودخانه ارس امتداد می یافت و با میتانیان وارمنیان همسایه بودند(علی اف ،ص ۳۰،دیاکونوف،ص ۶۰۷) آثار این گستردگی درشمال غربیپیوسته آشکار بوده . چنانکه در اواسط سده هفتم هـ . ق اهالی کلیبر هنوز مرکب از ترک وتالش بودند (مستوفی ۱۳۶۲،ص ۸۴) و نام تالش هنوز بر روی چند طایفه بزرگ مغان وساکن در اراضی جنوب ارس ، همچون میکائیللو و قوجه بیگ لو که دست کم نیم قرنپیش ازاین مشتمل بر ۵۰۰۰خانوار بودند ، باقی مانده است (لغت نامه دهخدا، ذیل طالش )
بومیان فلات ایران در هنگام مهاجرت آریائیها در غرب مردمانی موسوم به کاس سو که یونانیان آنها را کوسیان یاکیسی می نامند و در جنوب غربی ایران عیلامیها، در شمال و منطقه گیلان کادوسیان و کاسها و در مازندران تپوریها و در میان کادوسیان و تپوری ها آماردها یا ماردها زندگی میکردند . برخی از متون تاریخی از اقوام چندی که همزمان با تشکیل سلسله های ماد و هخامنشی یا پیش از آن در گیلان و مازندران اقامت داشته اند را نیز نام می برند که بصورت نیمه مستقل و به دور از حاکمیت مرکزی به زندگی خود ادامه می دادند. استرابون مورخ و جغرافیدان یونانی به استناد آریستو فانوس ، اقوام و قبایل ساکن در کرانه جنوبی دریای خزر را از شرق به غرب هیرکانیان، امردان، آن آریاکائیان (غیر آریائیها)، کادوسیان، آلبانیان، کاسپیان و لولوبیان ذکر می کند. در فهرست ذکر شده اسمی از چند قوم باستانی نظیر تپوریها که اجداد طبریها و مازندرانی ها هستند، برده نمیشود. در همسایگی غربی تپوریها اقوام چندی زندگی می کردند که منشاء تمدنهای باستانی غرب مازندران و شرق گیلان مربوط به آنهاست که از آنها می توان آلبانیان، کادوسیان، امردها، گلها یا گلان،کاسپیان و کاسپیها را نام برد.
در متون قدیمی از اقوام و تیره های فرعی دیگری که در ادوار باستانی در منطقه گیلان و مازندران ساکن بوده اند نیز نام برده شده است که اناریها ، دکوزنیوها و دربیکها را شامل می گردد که متأسفانه هیچگونه اطلاعات مستندی درباره آنان تا این زمان وجود ندارد.سرزمین بومیان گیلان در زمان مهاجرت آریائیها و در دوره امپراطوری ماد براساس نام قوم ساکن کادوسیه نامیده می شد. سرزمین کادوسیه از جانب شرق به دریای خزر و از غرب به سرزمین ماد و در ناحیه مرکزی بواسطه اناریان و از جنوب به سرزمین آماردها محدود می شد
فراوانی نعمت های طبیعی و فراهم بودن شرایط مساعد معیشتی در البرز شرقی و شمالی سبب شد که گروههای دامدار و چادر نشین کادوسی به این ناحیه مهاجرت و در آنجا سکونت ورزند. کوهها و دره های پوشیده از جنگلهای انبوه در بستر زمان به مرکز اجتماعی و سیاسی و مقر عملیات نظامی قوم کادوسی مبدل گردید. صفحات غربی کادوسیه پیش از توجه و حضور جمعیت های مهاجر در آنجا می توانست مورد استفاده کادوسیها قرار بگیرد. در آنجا،مراتع جنگلها، شکارگاهها و دیگر نعمت های طبیعی سرشار زیادی وجود داشت که بعلت کمی شمار بومیان چندان مورد بهره برداری قرار نمی گرفته و مدعی تملک نیز وجود نداشت. کادوسی ها تا پایان هزاره دوم قبل از میلاد از حملات آشوریها بدور بوده اند و این امر باعث گردید که آنها برای رفع نیازهای معیشتی خود آزادانه از محدوده اصلی سکونت و مرکز سیاسی خود بدون نگرانی پا فراتر بگذارنند. منطقه حکومت و سکونت کادوسی ها از کنارههای غربی سفیدرود تا کورا و ارس گسترده بود و از جانب غرب طارم، خلخال وبخشی وسیع از دشت نیسایه را دربر می گرفتبراساس منابع می توان چنین استنباط کرد که در زمان ظهور کادوسیها که از اقوام شناخته شده پیرامون دریای خزر بوده اند نامی از گل یا گیل مطرح نبوده است یا اینکه طایفه ای قابل اهمیت نبوده و در زمان امپراطوری ساسانی جایگزین کادوسی ها و آماردها شدند.با آغاز هزاره اول قبل ازمیلاد و ظهور اقوام مادی در جامعه ایرانی و برانگیخته شدن دولت های رقیبی چون آشور و دیگر گروههای پیرامون ماد نظیر عیلام، پرسید، اورارتو و سکاها در این نواحی و آغاز کشمکشهای بزرگ، محدودیت ها و مشکلاتی تازه دامنگیر کادوسی ها شد و آنان را واداشت که بیشتر به جانب شرق و البرز شرقی متمرکز شدند.براساس یافته های باستانشناسی و اسناد تاریخی می توان استنباط کرد که در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد اقوام بومی سواحل جنوبی دریای خزر حاضر به تابعیت از قدرتمندان و ابرقدرتهای دنیای باستان نگردیده اند.
مادها و اقوام بومی گیلان
گیلان و برخی از سرزمینهای ساحل جنوبی دریای خزر دارای تمدن عظیم و درخشان سه هزار ساله می باشندیافته های باستانشناسی و حفاریهای غیر علمی درمناطق مختلف گیلان این امر را بخوبی ثابت می کند. مقایسه آثار بدست در مناطق مذکور نشان می دهد که آنها به یک دوره متعلق داشته اند و اینکه در دامنه های شمالی و باختری البرز اقوام بومی پیشرفته ساکن بودهاند که دارای تمدنی بوده اند که بسوی کمال پیش رفته و تا رسیدن به مرز تمدن مارلیک مراحل مختلفی را پیموده اند.ورود آریائیها به فلات ایران باید در اوایل قرن نهم قبل ازمیلاد و حداقل اوایل هزاره نخست قبل از میلاد صورت گرفته باشد. براساس کتیبه های آشوری مشخص می شود که در قرن نهم و هشتم قبل از میلاد طایفه های آریائی هنوز در غرب وجنوب غربی و حتی در قسمتی از نواحی مرکزی فلات ایران در حال کوچ و حرکت بوده اند و بین کوه و دشت آن نواحی در حالت ییلاق و قشلاق بسر می برده اند.مهمترین اقوام آریائی که در فلات ایران مستقر شدند مادها و پارسها میبودند. اسناد و مدارک تاریخی نشان می دهد که بطور کلی رابطه قبیلههای جنگجو و دامدار مادی و پارسی با بومیان فلات ایران مسالمت آمیز و صلح جویانه بوده است و مجبور به جنگهای طولانی با آنها نشده اند. بومیان فلات ایران دشمنی دیرینه چون آشوریان را در برابر خود داشتند و برای مقابله با آنها، اقوام آریائی را در پیرامون روستاها برای پاسداری از خود اقامت دادند. بنظر می رسد در گیلان خلق کننده گان تمدن مارلیک در رودبار در اوایل هزاره اول قبل از میلاد در اثر تصادم و برخورد با تمدنهای غربی و بخصوص آشوریها، رو به زوال رفته باشند. سران بومی روستاهای ایران که شجاعت و دلاوری اسواران آریائی را ملاحظه کردند، پذیرای آنان شده و بسیاری از آنها را برای نگهبانی به مزدوری گرفتند. این دامداران دارای اسبهای خوب و سگ های پاسبان بعنوان نیروی نظامی، ابتدا نگهبانی روستاها و بتدریج نظم و سامان امنیتی و لشکری روستاها را به عهده گرفتند. آنان بعدها به افرادی توانمند مبدل شدند که در درون جامعه بومی نفوذ یافته و از طریق ازدواج با دختران بزرگان روستاها، قدرت اقتصادی و زمین های کشاورزی را بدست آورده وبتدریج جانشین سران بومی شدند. بومیان زبان و آداب و رسوم مذهبی مهاجران نیرومند را پذیرفتند. اقوام آریائی نیز تا اندازه ای تحت تأثیر رسوم و عقاید بومیان و فلات ایران بویژه بغدخت مادر قرار گرفتند. آمیختگی دو قوم ایرانی و بومی بتدریج موجب استهلاک قوم بومی در ایران گشته و آمیختگی معیشت روستایی و کشاورزی بومیان، یک زندگی اجتماعی و کشاورزی- گله پرور را بوجود آورده که موجب ترقی سریع اقتصادی و مالی جامعه گشت . بعد از استهلاک تمدن بومی در طی قرنها، اقوام آریائی توانستند تمدن مخصوص خودرا در فلات ایران مستقر کنند.بنظر می رسد مهاجرت اقوام آریائی می بایستی در اواخر قرن هشتم و در آغاز قرن هفتم به پایان راه رسیده باشد.
مادها در میان آنها اولین قومی بودند که موفق به تشکیل امپراطوری ماد در سال ۷۰۸ قبل از میلاد شدند. اولین پادشاه ماد دیوکس نام داشت که طول زمامداری (۶۵۵- ۷۰۸ ق. م) با اتحاد میان قبایل ششگانه ماد و پرداخت باج و تابعیت از آشوریها، سیاست داخلی و خارجی امپراطوری ماد را ثبات بخشید. در زمان جانشینان او، فرورتیش۳۲ (۶۳۳- ۶۵۵ ق.م) و هوخشتره۳۳ (۵۸۵ –۶۳۳ق.م) تابعیت از آشوریها دستخوش مخاطره گردید و در زمان این آخری مادها توانستند با ایجاد یک قشون منظم و با همکاری حاکم بابل نبوپولاس سار بر آشوریان غلبه یابندمردم از آخرین شاه ماد، ایختوویگو۳۵(۵۵۰- ۵۸۵ق.م) رضایت چندانی نداشتند و زمانی که کوروش دوم علیه آخرین شاه ماد قیام نمود، آنان به رهبر پارسی ها ملحق گردیدند.ماد که در اوستا رگه (ری) و در کتیبه داریوش اول ماد آمده است و استرابون آنرا مدیای بزرگ و مدیای آتروپاتن می نامد از شمال به آران و از مغرب به ارمنستان و از جنوب شرقی به پارس و از شرق به آریانا محدود می شد. بنابراین حدود امپراطوری ماد شامل قسمتی از آسیای صغیر و تمام آسور، آذربایجان، کردستان، عراق عجم، ری، دامغان، اصفهان، فارس، خراسان، بلخ و قسمتی از خوزستان و مازندران را می شد که در برگیرنده سرزمین گیلان نمی شد.
« کادوسیان در هنگام امپراطوری ماد بعنوان یکی از بومیان کناره دریای خزر درمنطقه گیلان بودند. ظهور دولت ماد در ابتدای قرن هشتم قبل از میلاد نگرانیهایی را برای اقوام بومی این منطقه بوجود آورد. شکل گیری دولتی نیرومند چون ماد در همسایگی کادوسیان نمی توانست خالی از پیامدهای نامطلوب باشد، حتی اگر این قدرت جدید در ابتدای امر سودای کشورگشایی و یا تجاوز به همسایه های کوچکتر خود را نمی داشت. تعیین برای قلمرو و بطور کلی نفس شکل گیری دولتی برتر در منطقه برای کادوسی ها تهدیدی بشمار می آمده و نیز برای آنها محدودیت هایی را ایجاد می کرد.
محدودیت هایی ایجاد شده برای دامها و چابکسواران کادوسی زمینه های اختلاف بین کادوسی ها و مادها را بوجود آورد. اگر چه در ابتدا مادها چندان توان نظامی برخوردار نبودند که بتوانند وضعیت خود را در مقابل کادوسی ها مشخص نمایند اما بدون تردید به دور از حزم و دوراندیشی و خلاف مصالح آتی دولت ماد بود که در حین اندیشیدن به دشمنان خارجی نظیر آشور و تحقق آرزوهای ملی، با کادوسیان، درگیر شده و جنگی داخلی به راه انداخته و نیروهای خود را به سمت آنان روانه کنند. بر این اساس بنظر می رسد که مادها با کادوسی ها چندان درگیر نشده اند و به استقلال آنها احترام و به آنان همچون یک ملت مستقل می نگریستند. گفته های مورخان قدیم تأییدی بر استقلال اقوام بومی گیلان در این دوره را می کند. کتزیاس اشاره می کند که کادوسی های کناره دریای خزر هرگز سر به اطاعت مادها ننهادندکادوسیان علاوه بر اینکه دارای قدرت و استقلال بوده اند، توانستند هویت خود را در مقابل مادها حفظ کنند.موارد مخالفت کادوسی ها با مادها در منابع تاریخی بصورتهای گوناگون آمده است. در زمان آرته یس که بر اساس گفته ها و موافقت روایت های کتزیاس و هرودوت، استنباط می شود که باید یکی از امرای محلی مادها باشد، جنگی میان کادوسی ها و مادها پیش آمد. مورخان منشأ این واقعه را فردی بنام پارسد می دانند.
او مردی شجاع و دلاور بود که توانسته بود در دربار ماد نفوذ پیدا کند. بعدها بدلیل رنجش حاصل شده از دربار ماد که منابع تاریخی علت آن را توضیح نداده اند، با سه هزار پیاده و هزار سوار نزد کادوسیها رفت. انتخاب کادوسیه توسط پارسد نشانگر عدم رابطه مناسب کادوسیان و مادها می باشد. با استقرار در کادوسیه، پارسد خواهرش را به عقد یکی از متنفذین این قوم در آورد. با گذشت زمان او بیشتر مورد توجه کادوسی ها واقع گرفت. او مردم کادوسی را بر علیه مادها تحریک می کرد. با غلبه بر قشون شاه ماد، مردم کادوسی، پارسد را بعنوان شاه انتخاب نمودند. در طول زمامداری او همواره به قلمرو ماد حمله می شد. او جانشین خود را مجبور ساخت که سوگند یاد کند که همواره آتش کینه کادوسی ها را نسبت به مادها زنده نگه دارد و لعنت و نفرین فرستاد به هم نژادان و کادوسی هایی را که از در صلح با مادها درآیندکتزیاس اشاره می کند که کوروش دوم هنگامیکه از جمله سرداران مادی بود از طرف پدربزرگ خود ایختوویگو یا آستایگ جهت سفارت نزد کادوسیها رفته بود و بنظر می رسد ضمن همین مأموریت بود که در سرزمین کادوسیه تحت تأثیر تحریکات شخصی بنام اویبار قرار گرفت و طرح قیام علیه دولت ماد را ریخت.قبل از مهاجرت اقوام آریایی به ایران، صفحات شمالی ایران یعنی نواحی جنوب دریای مازندران، مسکن اقوامی مانند کادوسیان، آماردها، کاسپیان و تپوری ها و … بود. قدیمی ترین سندی که از قوم کاسی ها یاد می کند مربوط به سده قبل از میلاد و متعلق به “پوزوراین شوشیناک” است.
هرودوت مورخ یونانی این قسمت را حاکم نشین پانزدهم بر شمرده که “ساس ها” و “کاسپی ها”ی ساکن آن دویست تالان خراج به داریوش می پرداختند.استرابن که در۴۰ق. م میلادی می زیست اقوام گلامی، کادوس، ماردی و بعضی قبایل گرگانی را ساکنان نواحی شمال کوه پراخواتراس (البرز) دانسته است.در گذر زمان اعراب کادوسیان را طیلسان خواندند. بعدها این نام نیز تغییر یافت و امروزه آنها را تالش یا تالشان می نامند. “پلوتارک” مورخ یونانی درباره جنگ کادوسیان با اردشیر ساسانی در ۳۸۴ میلادی سخن گفته است.”پیرنیا” با توجه به نوشته های “کتزیاس” درباره کادوس ها می گوید مادها ابتدا گیلان و حوالی آن را در اختیار داشتند ولی در اواخر دوره مادها، به سبب پاره ای اختلافات آن را از دست داده اند، چنانکه در اواخر عصر هخامنشی نیز کادوسی ها به صورت نیمه مستقل می زیستند. نزاع میان مادها و کادوسیان از وقایع مهم اواخر حکومت مادها است.در زمان حکومت آرته میس، یکی از درباریان پارسی به نام “پارسداس” با چند هزار سوار و پیاده به کادوسیان پناه برد و با آنان پیمان خویشاوندی بست. در جنگی میان کادوسی ها و مادها، او رهبری کادوس ها را به عهده داشت.
الکساندر خودزوکوگل ها، کادوسی ها، در بیک ها، اوتی ها، اناری ها، دوکوزینی ها، آماردها و کاسپین ها را از اقوام ساکن دریای مازندران دانسته است.در اوستا بارها از ناحیه گیلان به عنوان “ورن” یا ورن چهارگوش” نام برده شده است. در فرگرد اول، وندیداد گیلان را محل تولد فریدون دانسته و آمده است: “چهار دهمین کشوری که من (اهورا) بیافریدم ورن چهارم گوشه باشد در آنجایی که فریدون کشنده اژی دهاک تولد یافت”.و یا “فریدون پسر آبتین از خاندانی توانا در [سرزمین] چهار گوشه ورن صد اسب و هزار گاو و ده هزار گوسفند پیشکش [آناهیتا] کرد”.آریاییان ساکنان این ناحیه را پیرو اهریمن و دیو می نامیدند. این مسئله شاید به دلیل مقاومت جانانه آنها در مقابل عناصر مهاجم و مهاجران این نژاد جدید باشد.امروزه در گیلان واژه “تور” به دیوانه اطلاق می شود که احتمالاً ریشه در باورهای کهن آریایی دارد. جالب توجه آن که همین مردمانی که چنین حقیرانه از آنها یاد شده قبل از حمله آریایی ها، از تمدن و حکومت های پیشرفته و قدرتمندی برخوردار بودند.یکی از اقوامی که در گیلان می زیستند “کاسی ها” هستند که نژاد آنها کاملاً ناشناخته مانده است. اینان در نقاط کوهستانی سکونت داشتند و بعدها همراه سیل مهاجرت اقوام جدید، به عرصه های جنوبی البرز کوچ کردند. عصر برنز و تمدن شکوفای آن را می توان متعلق به کاسی ها دانست. “کایوس پلینوس” تمام مناطق جنوب دریای مازندران را جایگاه کاسپی ها ذکر کرده و آن ها را از جانب شرق همسایه پارت ها و تایپرها (طبری ها) می داند. استرابن محل زندگی آنها را ناحیه شرقی تر بندر خزر و آنها را مهاجرینی می خواند که از جانب دریای مازندران آمده اند. دلاپرت، کاسی ها را از “اقارب میتانی” نامیده و معتقد است طوایف مختلف کاس در حوالی “پاراخواتر” (Parakhoatr) که با کوهستان تالش مطابقت می نماید سکنی داشتند.کاسی ها از ۱۷۴۶ تا ۱۱۷۱ق. م و تحت نام سلسله سوم بابل بر آنجا حکومت کردند. موسس این سلسله “گانداش” بود. رب النوع بزرگ آنها سوریاش (رب النوع آفتاب) آریانی بود. با توجه به این نظرات به خوبی می توان خط سیر و امتداد فرهنگ و تمدن کاسی ها را از نواحی جنوب دریای مازندران تا مناطق زاگرس و در نهایت بین النهرین پی گرفت،
جایی که تمدن و حکومت این اقوام به مدت شش قرن در آنجا سیطره داشت.امروز هنوز آثاری از نام کاسی ها در شمال ایران و در اسامی محل ها و نام افراد به چشم می خورد. نام دریای خزر و شهر قزوین ماخوذ از نام این اقوام است. شواهد فرضی قوی بر این فرضیه وجود دارد که کاسپیان ها اوایل هزاره چهارم و حتی پنجم قبل از میلاد کشاورز بودند و دانش کشاورزی از فلات کاسپیان به سرزمین های کنار دریا و اطراف رودهای جیحون، سیحون و دجله و فرات سرایت کرده و انتشار یافت.از دیگر اقوام ساکن گیلان در عصر قبل از آریایی، آماردها هستند. نام رودخانه سفیدرود “آماردوس” از این نژاد گرفته شده است. “کتزیاس” کوروش را پسر جوانی از ایل مردها (آماردها) نامیده است.آماردها و کادوسیان در زمان تسخیر شهر سارد و بابل خدمات شایانی به “کوروش” نمودند. تمدن مارلیک در کناره سفید رود را به این قوم نسبت می دهند. “اشک” پنجم پادشاه پارتی بر این قوم حمله برد و عده زیادی از آنان را به خراسان و برخی دیگر را به ایوان کیف یا شاراکس کوچاند. ماردها زمانی از رود قزل اوزن تا گرگان را در اختیار داشتند.در زمان ساسانیان، “اردشیر” در ۳۸۴ ق. م در راس قشونی که پلوتارک یونانی تعداد آنها را ۳۰۰ هزار پیاده و ۱۰,۰۰۰سواره ذکر کرده برای فرو نشاندن شورش گیلان بدان سو لشگر کشید.در زمان ساسانیان “جشنسف” یا “گشنسب شاه” بر تپشخوارگر که منطقه وسیعی از آذربایجان تا دامغان امتداد داشت، حکمروایی داشت.
خاندان گشنسب از ۳۳۰ ق. م تا ۴۱۹ و به قولی ۵۲۹ میلادی بر گیلان و مازندران حکومت داشتند. اینان خود را از خاندان اردشیر دراز دست می دانستند.دوران طولانی حکومت این خاندان هم زمان با سلطه حکومت های سلوکی و اشکانی و قسمت عمده ای از تاریخ حکومت ساسانی است.در زمان نفوذ آیین مزدکی، شمال ایران به عنوان یکی از پایگاه های ترویج این آیین در آمد. “کیوس” پسر “قباد” این آیین را پذیرفت وعلیه “خسرو” برادر کوچک تر شورید و با سپاهی از گیلان و دیلمان و تپشخوارگر به مدائن تاخت، ولی شکست خورد و به قتل رسید.پس از رقابت بر سر شاهنشاهی بین “جاماسب” و ” قباد” فرزندان ساسانی و شکست جاماسب، او به نواحی در بند خزر رفت و در آنجا حکومت کرد. “فیروز” نوه جاماسب وسعت این حکومت را تا نواحی گیلان گسترش می دهد. وی با یکی از خاندان های حاکم بر گیلان وصلت کرد که ثمره آن ازدواج “گیل بن گیلانشاه” بود.گیلانشاه که بعدها به “گاوباره” معروف شد، به طبرستان رفت و در نبرد با ترکان ماورالنهر مجاهدت های بسیار از خویش نشان داد. بعدها با آشکار شدن اصل و نصب وی یزدگرد حکومت طبرستان را به او سپرد و آذرولاش حاکم آنجا را بر کنار نمود. زمان حکومت وی هم زمان با حکومت خلفای راشدین و اوایل عصر اموی است. خاندان “رابویه” و “پادوسبان” که پسران گیل گاوباره بودند بعدها بر رویان طبرستان حکومت کردند. پادوسبانان یا استنداران تا ۱۰۰۶ هـ. ق بر مناطقی از گیلان و مازندران حکومت کردند و پس از آن منقرض شدند.
پس از شکست کادوسیان از اردشیر سوم هخامنشی و از دست دادن استقلالشان، بار دیگر احتمالا بین ۶۷۳ و۶۷۴ پیش از میلاد شورش کردند و از نتیجه این جنگ بی خبر هستم. باری، در دوران سلطنت داریوش سوم، آخرین شاه هخامنشی، اسکندر مقدونی به قلمرو هخامنشی حمله کرد، چنان که مورخان یونانی روایت کرده اند، کادوسیان در صف متحدین هخامنشیان در این جنگ شرکت داشتند. در این جا مورخین گفته اند، متحد، متحدین هم کشورهای شکست خورده یا تسلیم نیستند، بلاکه دو کشور که قدرت برابری با یکدیگر را داشتند متحد می شدند، حالا قلمروی کوچک کادوسیان در برابر سلسله جنگ طلب هخامنشی قرار می گیرد، قطعا هخامنشیان حضور آنها، آنهم در آن موقعیت جغرافیایی که شرق و غرب، از یک سو مصر را به تنگ اورده بودند و از سویی هندی ها را تحت فرمان خود داشتند، در این موقعیت حضور قومی کوچک، آنهم در نزدیکی قلب امپراتوری را هرگز تحمل نمی کرد، اما چه شد که در اینجا در صف متحدین هستند، نشان می دهد که جایی زورشان به کادوسی ها نرسید و آنها استقلال خود را پس گرفتند، شاید در همان جنگ با اردشیر سوم این اتفاق افتاده باشد.باز میگردیم به جنگ گوگمال و حضور کادوسی ها در این جنگ. باید گفت در این جنگ تپوری ها، هیرکانی ها، آماردها، کاس ها و سکاها دوشادوش کادوسیان در مقابل یونانی ها جنگیدند. داستان دلاوریهای مردمان شمال ایران در این جنگ را مورخان به تفضیل نوشته اند، محتوای کلی همه ان نوشته ها این است:”داریوش سوم وقتی با حمله اسکندر مواجه شد، از تملمی ایلات و متحدین درخواست کمک کرد. در پی آن کادوسیان و دیگر اقوام کرانه های کاسپین، متشکل از ۸۰۰۰ پیادو و سواره، راهی اردوی جنگی شاهنشاه ایران شدند.
داریوش و سپاهیان گیلان
داریوش این سربازن رو به چند دسته تقسیم کرد. دسته ای را با مادها و سکاها همراه کرد و آن ها را به فرماندهی یکی از سردارانش به نام آتروپات قرار داد.احتملا آتروپات هم فرمانده یکی از جناحین ارتش شده بود، خود داریوش سوم هم باید فرمانده بخش مرکزی ارتش بوده باشد. دسته ای دیگر از آنها را با دسته ای از سکاها همراه ساخت و به فرماندهی مازه برای پیشگیری از گذر مقدونی ها از دجله گماشت. این سپاهیان در جنگ، تا پایان کار داریوش نقش تعیین کننده ای داشتند. چنان که مورخان گفته اند اگر داریوش فرماندهی فاطعی بر روی سپاهیان داشت، می توانست با بهره گیری از شجاعت و توان کادوسی ها و آماردها مسیر تاریخ را به گونه ای دیگر رقم زند. کادوسی ها و آمارد ها در نبرد سنوشت ساز گوگمال یا اربیل – که در سال ۳۳۱ پ.م میان سپاه ایران و یونان درگرفت – نقش تعیین کننده ای داشتند، هنگامی که نبرد به مرحله ی حساسی رسید، مازه گروهی از سواره نظام زبده کادوسی و سکایی را برگزید و به آن ها فرمان داد جناح چپ دشمن را دور بزنند. در اینجا می توان فهمید که مازه فرمانده جناح راست ایران بوده، پس آتروپات باید فرمانده جناح چپ ایران بوده باشد. و مازه به آن ها فرمان داد پس از دور زدن دشمن به اردوگاه آن ها هجوم برده و بار و بنه ان ها را تصرف کنند. فرمان مازه بی درنگ اجرا شد و گروه بسیاری از سربازان مقدونی و یونانی کشته شدند.
هنگامی که چیزی باقی نمانده بود تا سپاهیان اسکندر تار و مار گردند، داریوش در برابر دشمن از خود ضعف و سستی به خرج داد و از میدان نبرد پس نشست. مازه و جنگ جویانش وقتی خبر فرار داریوش و عقب نشینی بخشی از سپاه ایران را شنیدند، ناگزیر از ادامه ی نبرد سرباز زدند و راه فرار در پیش گرفتند. باید گفت آن ها به پشت سپاه دشمن رفته بودند و تقریبا در حالت محاصره قرار گرفته بودند. اگر سپاه ایران می بود، ان ها از پشت و جناح راس از جلو به جناح چپ یونانی ها حمله می کردند. این گونه بود که ایرانیان در نبرد با سپاهیان یونانی در گوگمال شکست خوردند. این نکته در این جا باید مطرح شود که شاه ایران چند سال پیش در لشکرکشی اردشیر سوم به سرزمین کادوس ها و جنگ با کادوسیان از خود دلاوری های زیادی نشان داد، یعنی او آدم خیلی جاعی بود ولی چطور شد که این جا این قدر وحشت کرد؟ جواب این سوال راباید در کتاب های تاریخ ایران یا یونان جست، شاید هم ماجرای شجاعت وی دروغی دیگر از سوی چوپان های دروغگوی تاریخ یعنی برخی مورخین یونانی باشد.
پس از گریز داریوش از جنگ، سرداران ایرانی همچون مازه و آتروپات که شکست ارتش هخامنشی را شاهد بودند، سر به فرمان اسکندر نهادند و داریوش نیز به همراهی سپاهیان کادوسی و سکایی به سمت دروازه کاسپین رفت. دروازه کاسپین بر سر راه مازندران وجو دارد. نزدیک قله ی دماوند گردنه ای بر سر راه مازندران است که در گذشته به آن دروازه کاسپین گفته می شد. به طور کلی دروازه کاسپین به ناحیه ای میان کویر نمک و که البرز گفته می شود. اسکندر نیز به دنبال داریوش وارد همدان شد. در این مکان وی سپاهیان خود را به ۳ دسته تقسیم کرد: گروهی را به فرماندهی بهترین سردار خود، پارمن یُن به سرزمین کادوس فرستاد تا راه کمک کادوسی ها به داریوش را ببندد و گروهی دیگر را به فرماندهی یکی دیگر از نزدیکان خود به نام کراتر برای چیره شدن به سرزمین تپوری – که در سپاه ایران هم دوش کادوسیان و آماردیان می جنگیدند – به طبرستان فرستاد و خود نیز با گروهی دیگر به دنبال داریوش راهی خاور ایران شد.کراتر طی سازشی با ات فرادات، سردار تپوری ها، طبرستان را بدون نبرد به زیر فرمان خود در اورد. اما پارمن یه از جنگاوران کادوسی و اماردی در گیلان شکست بزرگی خورد. از این رو اسکندر که بر ایران چیره گشته بود و مغرور پیروزی هایش بود و وی را اسکندر بزرگ یا شکست ناپذیر می خواندند، خود راهی سرزمین گیلان شد. هنگامی که اسکندر تلاش کرد که از راه طبرستان به گیلان حمله ور شود، به دلاور مردان آماردی برخورد کرد، خواست آن ها را از میان بردارد، ولی پس از چندی که اسکندر خود را تحت محاصره همه جانبه آماردها می دید و هر روز ضربات سهمگین آن ها را مجبور بود تحمل کند، ناگزیر به مصالحه با ان ها روی اورد. آمارد ها نیز که به تهدید های اسکندر همچون اتش زدن جنگل مواجه بودند، منافع خود را در سازش با اسکندر دیدند. دو طرف پیمان صلح بستند و اسکندر سرزمین آمارد ها را تحت فرمان ات فرادات که پیش تر با یونانی ها مصالحه کرده بود، قرار داد. اسکندر که هدف اصلی اش گشودن سرزمین کادوسیان بود، به علت تعداد زیاد تلفات و تجربه تجربه تلخی که در جنگ با گیلانیان در میان جنگل و دفاع دلیرانه گیلانی ها از زادبومشان به دست آورده بود، از ادامه حرکت به سوی کشور کادوس منصرف شد و راه بازگشت را در پیش گرفت. به عقیده من اگر به سمت کادوس می رفت آماردها پیمان خود را زیر پا می گذاشتند و دوباره با وی می جنگیدند. پس اسکنئر و سربازان یونانی وی نتوانستند پای خود را وارد خاک گیلان کنند.
از کتاب تاریخ کادوسها تالیف علی عبدلی
گردآوری از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۶ دی ۱۳۹۲ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
تالش، مهد فرهنگ عصر آهن 1
«تالش» با چشم اندازی زیبا، نام منطقه ای وسیع و سرسبز در شمال و شمال غرب استان گیلان است که از سویی کوه های سر به فلک کشیده البرز و از سوی دیگر دریای خزر آن را دربرگرفته است.
این منطقه با بخش های مختلف جلگه ای، کوهستانی و جنگلی در روزگاران کهن به سرزمینی گفته می شد که از شمال به آلبانیای قفقاز، از شرق به دریای خزر، از جنوب به سفیدرود و از غرب به دشت و پهنه اردبیل مغان و منطقه کوهستانی نیر و سراب می رسید. در این سرزمین قومی همنام، یعنی تالشی ها زندگی می کنند که به دلیل عدم انجام برنامه پژوهشی هدفمند اطلاعات چندانی از ادوار گذشته آنان در متون تاریخی وجود ندارد. برخی بر این باورند که تالشان همان کادوسیان یا کاتوزیانند که در نواحی کوهستانی این سرزمین زندگی می کردند.
در کتاب ایران در عهدباستان نیز آمده، کادوسیان مردمی بودند که در گیلان جای داشتند و نیاکان تالشی های کنونی بوده اند. همان نواحی تالش شمالی به دنبال ۲ دوره جنگ های طولانی ایران و روسیه تزاری در زمان سلطنت فتحعلیشاه قاجار و عقد ۲ قرار داد ننگین گلستان و ترکمانچای در سال های ۱۲۱۸ و ۱۲۴۱ قمری به عنوان غرامت جنگی به روس ها واگذار شد و این واگذاری بهایی بود که تالشی ها برای بقای حکومت قاجار به روس ها پرداختند. متأسفانه با وجود حساسیت منطقه به لحاظ سیاسی، فرهنگی و طبیعت بی بدیلی که به این منطقه ارزانی شده ، دانش و آگاهی ما از فرهنگ های کهن این سرزمین بسیار اندک است، چرا که تا انقلاب اسلامی و به عبارتی دقیق تر تا یک دهه گذشته باستان شناسی در تالش نامی ناآشنا بوده است.
صرف نظر از کارهای اولیه ژاک دمرگان در فاصله سال های ۱۹۰۱ ۱۸۸۹ میلادی برای شناسایی فرهنگ و تمدن تالش که چاپ کتاب مطالعات جغرافیایی هیأت علمی فرانسه در ایران حاصل آن بوده و نیز تلاش های پراکنده سال ۱۳۵۱ از سوی باستان شناسان ایرانی، تالش تا سال ۱۳۷۱ که فصل جدید فعالیت های پژوهشی و مطالعات منطقه آغاز شد، در پناه جنگل های انبوه و مه آلود خود از نظر پنهان و کار پژوهشی هدفمند در آن صورت نگرفته بود.
مطالعات آغازین این سرزمین پس از انقلاب اسلامی براساس یک برنامه اضطراری شروع شد و این مقدمه ای بود تا ظرفیت های فرهنگی و گردشگری منطقه بیش از پیش شناخته شود. بررسی های باستان شناسی تالش کاوش های باستان شناختی تالش به صورت هدفمند به سرپرستی محمدرضا خلعتبری، عضو هیأت علمی و مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری تالش از سال ۱۳۷۸ براساس برنامه های مصوب پژوهشی سازمان وقت میراث فرهنگی کشور آغاز شد و تاکنون ادامه دارد.
فعالیت های هدفمند این باستان شناس ایرانی در منطقه و چاپ نتایج فعالیت های باستان شناسی انجام گرفته در ۵ جلد بستر مناسبی را در شناخت فرهنگ دیرپای منطقه فراهم کرده و گستره آگاهی و دانش ما از ساختارهای فرهنگی تالش را که پیش از این تنها به کتاب هایی همچون مطالعات جغرافیایی هیأت علمی فرانسه در ایران و کتاب خاطرات هیأت علمی فرانسه در ایران محدود می شده افزایش داده است. خلعتبری، در ارتباط با سابقه فعالیت های باستان شناسی تالش، این منطقه را نخستین نقطه از خاک گیلان می داند که پذیرای هیأتی باستان شناسی شده است. هیأتی که پس از عقد قرارداد انحصاری مظفرالدین شاه با دولت فرانسه به ایران آمد و اساس آن انجام هرگونه کاوش، تحقیق و کشف اشیای عتیقه در سراسر خاک ایران به انحصار دولت فرانسه درآمد و ژاک دمرگان به این منظور و به عنوان عامل سیاست این کشور راهی ایران شد.
دمرگان در فاصله سال های ۱۹۰۱ ۱۸۸۹ قصد انجام مطالعات علمی سفری به مناطق جنوبی دریای خزر کرده و در تالش ایران در محوطه هایی همچون مریان، آق اولر، حسن زمینی، شیرشیز، قیلاخانه، مرداغی، جالیک و نمین در خاک استان اردبیل فعلی و در تالش روسیه تزاری در حوزه لنکران، دره لالوار، دیبده به بررسی و گمانه زنی می پردازد که به کشف آثاری از نیمه دوم هزاره دوم و آغازین سده های هزاره اول قبل از میلاد منجر می شود. خلعتبری درباره حضور دمرگان در این منطقه با اشاره به این که کارهای پژوهشی وی در همین مرحله پایان نیافت، می گوید : وی یک بار دیگر به کمک و همراهی برادرش هنری و به منظور تکمیل مطالعات خود راهی تالش شد که حاصل دستاوردهای این فصل نیز از سوی دمرگان در کتابی با عنوان مطالعات جغرافیایی هیأت علمی فرانسه در ایران و کتاب خاطرات هیأت علمی فرانسه در ایران که از سوی برادرش تألیف شد به چاپ رسید. این عضو هیأت علمی در توصیف کارهای پژوهشی دمرگان، می گوید: با فعالیت های دمرگان در منطقه تصور می شد ساختارهای فرهنگی تدوین شود، اما عملاً این طور نشد و تا مدت ۷۰ سال در پناه جنگل های انبوه و مه آلود از نظر دستگاه های فرهنگی کشور پنهان ماند. تا این که در سال ۱۳۵۱ در دو محوطه دوخالکوه و تلارک در جنوب اسالم کاوش های جدیدی آغاز شد. کشف آثاری از نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد ماحصل این کاوش ها محسوب می شود که متأسفانه گزارشی از آن در دست نیست.
با توجه به مطالب ارائه شده، مجموعه فعالیت های باستان شناسی تالش تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با درنظر گرفتن قدمت منطقه اندک بود و کاوش های باستان شناختی در این منطقه براساس یک برنامه اضطراری در سال ۱۳۷۰ آغاز شد. عضو هیأت علمی پژوهشکده باستان شناسی در شرح مرحله جدید کاوش ها، می گوید : در زمستان سال ۱۳۷۰ در هنگام عملیات راهسازی در مسیر جاده پونل به خلخال و میانه در مقطع روستای ییلاقی و سکه تیغه ماشین آلات راهسازی به چند گورستان باستانی برخورد کرد که با دخالت مأموران حفاظت آثار باستانی مستقر در ماسال از ادامه کارشان جلوگیری و موضوع پیگیری می شود. بازدید از محوطه خاکبرداری شده و قدمت گورهای باستانی کاوش این مکان را اجتناب ناپذیر می کند. خلعتبری، این آغاز را مقدمه ای بر هدایت کاوش های باستان شناختی به سمت تالش می داند، زیرا فعالیت های پژوهشی تا آن زمان در حوزه رودبار و بویژه ۲ سوی سفیدرود متمرکز بوده است. کاوش گورستان باستانی و سکه در یک فصل انجام شد که به آثاری از دوره اشکانی منتهی و در ادامه آن دره شفارود تا مرز خلخال مورد بررسی قرار گرفت که منجر به کشف محوطه باستانی میانرود و کاوش آن در سال ۱۳۷۲ شد.
با کاوش محوطه باستانی میانرود و دستیابی به آثار ارزشمندی از نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد دره کرگانرود جنوبی که یک محور استقراری از روزگار کهن به شمار می رود، مورد بررسی و شناسایی قرار گرفت. در این منطقه محوطه باستانی اسب سرا در ییلاق شکره دشت که قبور کلان سنگی از نوع دلمن در سطح زمین کاملاً قابل شناسایی بود، برای کاوش های باستان شناسی انتخاب شد، اما به دلایلی کارهای پژوهشی تالش پس از کاوش گورستان باستانی میانرود در سال ۱۳۷۲ تا مدت ها دچار وقفه شد و گورستان اسب سرا در سال ۱۳۷۷ در برنامه پژوهشی سازمان قرار گرفت.
این محوطه و محوطه باستانی مریان بدون شک یکی از بزرگ ترین گورستان های پیش از تاریخ و تاریخی استان به شمار می رود، مشاهده وسعت کاوش های غیرمجاز، بافت معماری قبور و آثار کم نظیر آن منجر به تعیین حریم، کاوش و نجات بخشی و ثبت این محوطه تاریخی در فهرست آثار ملی به سال ۱۳۷۸ شد.
محمدرضا خلعتبری این اقدام را مقدمه ای بر برنامه ریزی اساسی کاوش های باستان شناسی منطقه تالش دانسته و می گوید : کارهای پژوهشی محوطه باستانی مریان در سال ۱۳۷۸ آغاز شد و در زمستان همان سال در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و تا سال ۱۳۸۱ ادامه یافت.
گورستان عظیمی بالغ بر ۴۰۰ هکتار مساحت کشف و بیش از ۶۰ گور در آن کاوش شد. در این گورها اجساد، همراه با ظروف سفالی و مفرغی، ادوات جنگی و وسایل تزیینی دفن شده بود که بیانگر اعتقاد مردمان عصر آهن به زندگی پس از مرگ به شمار می رود.
محمدرضا خلعتبری، سرپرست این کاوش، دلیل باقی ماندن اسکلت ها را پس از سالیان دراز در این گورستان ها، قلیایی بودن خاک این نواحی می داند و می گوید : بررسی های آثار مکشوفه حکایت از آن دارد که این محوطه باستانی از آغازین سده های هزاره اول قبل از میلاد تا پایان دوره ساسانی برای استقرار مورد استفاده قرار گرفته است. محوطه باستانی مریان مجموعه ای از محوطه های گورستانی است که در جای جای آن شکل گرفته و به احتمال قوی فضای خالی میان گورستان ها مکان های استقراری بوده که به علت به کارگیری مصالح زایل شونده در ساختار آنها به کلی از بین رفته و اثری از آن به جای نمانده است.
زیور موسوی خویی برگرفته آز آفتاب
گردآوری از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۶ دی ۱۳۹۲ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
سهم مردم تالش در مدیریت استان گیلان و طرح استان تالش
مردم تالش در طول تاریخ ایران ، یکی از اقوام اصلی شمال ایران باپیشینه بیش از هفت هزارساله است که به سبب عشقی که به سرزمین بزرگ ایران داشته اند ،شمال ایران مخصوصا غرب استان گیلان را به دژ فتح نشدنی در هجوم بیگانگان تبدیل نمودند وشاید به پای هردرختی از کوههای تالش خون سرخ تالشی در راه وطن ریخته شده است ،تا سرزمینشان ایران دست متجاوزان وخونخوارانی چون مغولان واسکندر و روسها ودیگر دشمنان ایران نیفتد .وبدین خاطر همیشه تالش ،چون خاری به چشم دشمنان ایران بوده وپیوسته متجاوزان به خاک وطن وغارتگران درکمین انتقام از آنان بودند ،که متاسفانه در دوران قاجار با عهدنامه های ننگینی حتی بخش از تالشان را آواره وطن نمودند . به گواه اکثر مورخین مردم تالش ،مردمی صلح طلب ،سلحشور و مهمان نواز وزحمتکش هستند ودر طول تاریخ چه در قبل از اسلام که دین زرتشت داشته اند وچه بعداز آن ،نشان داده اند که علاقه خاصی به اسلام و دین داری و زندگی معنوی دارند .
مردم نجیب تالش بی شک اثبات کرده اند که از یاران وفادار انقلاب بوده وشاید تنها قومی از مردم ایران است که در تمام ناملایمات کشور ،جنگ تحمیلی وتحریم ،با اهداء هزاران فرزند شهید ، وتحمل سختی وبی مهریها ،به خاطر علاقه ای که به سرزمین ایران و دینشان داشته اند ،کوچکترین اعتراضی نکرده اند . سکوت کردند تا بهانه ای دست بیگانگان نیفتد ،دراستانی که در قرن اخیر گیلان نامیده شده در کنار مردم گیلک که ازقوم ونژاد وفرهنگ دیگری برخوردارند زیباترین شکل همزیستی دریک استان را ازخود نشان دادند .وهنوز هم با تمام بی مهریهایی که توسط افراد نادری از مردم گیلک با تالشان میشود ،با تمام وجود از پیوندشان با آنها وسایر اقوام گیلانی دفاع میکنند .
در قرن اخیر مخصوصا ،با توجه به رویکردی که فرزندان تالش به علم وتحصیل داشته اند و به سبب تلاش واستعداد بارزخود ، موفقیتهای بزرگی در عرصه مختلف علمی وفرهنگی واجتماعی بدست آوردند ،چه توهین وبی حرمتی نبود که متاسفانه بعضی از افراد با نام وزبان مردم شریف گیلک نثارشان کردند ، مردم تالش به سبب خوی مهربانی که دارند وبه دلیل اینکه بخشش را بر انتقام ترجیح میدهند هرجا که فرزندان تالش ،در مسندی قرار گرفتند نه تنها مقابله به مثل نکردند بلکه چون مهمان داری اول به غیر تالش خدمت کردند بعد به تالش .
امروز که در غرب استان گیلان ، اکثریت ساکنین شهرستانهای آستارا ،تالش ،رضوانشهر ،ماسال ،صومعه سرا ،فومن وشفت وماسوله را مردم تالش ،که قریب نیمی ازمردم گیلان را تشکیل میدهند ودهها هزار تالش فرهیخته و متعهد با تحصیلات عالی دارد سالها است که به این نتیجه رسیده اند با شرایط موجود ،که در بهره مندی از بسیاری از امتیازات استانی مخصوصا در مدیریت استان با تالشان چون شهروندان درجه دو برخورد میشود و به همین علت با سدی که در جلوی پیشرفت مردم تالش شده است هم از طرفی کل استان گیلان نسبت به استانهای دیگر محروم تر شده است وهم آنکه غرب استان که بیشتر تالشان در آنجا مستقر هستند ، محرومیتی مضاعف دارذ .
وقتی که فرزندان عالم وباتقوی تالش که پاسدار جمهوری اسلامی وولایت هم هستند وتنها به جرم تالش بودن از دایره مدیریت استان گیلان محروم می شوند یا باید استان گیلان را ترک نمایند وبه سایر استانها بروند که در آنجاها کرسی مدیریت استانهایشان معمولا به افراد بومی می رسد ،که کار درستی هم هست ویا اینکه مانند شرایط فعلی همچنان به سکوت وتحمل دهها ساله محرومیت خود ادامه دهند ویا اینکه با یاری نمایندگان شهرستانهای خود ، آستارا ،تالش ،رضوانشهر ،ماسال ،صومعه سرا ،فومن وشفت در غرب استان گیلان ،استان جدیدی که دهها سال است درخواستش تحت نام استان تالش داده شده است اقدام نمایند . طبیعی است تشکیل استان جدید تالش که هیچ منافاتی هم با قوانین جمهوری اسلامی ندارد و حداقل حق و پاسخی است که مسولان بلند پایه مملکتی میتوانند به پاس وفاداری مردم تالش به آنها هدیه دهند .در ذیل این دردنامه مردم تالش لیست هشتاد وسه پست مدیریتی استان آمده است که اگر خوشبینانه هرچهارسال یکی مدیر آن باشد در بعد از انقلاب اسلامی وهشت دوره حداقل 700مدیر ارشد استانی داشته ایم ،سوالی که تالشان دارند وهمین جواب سوال دلیلی قاطع برای تشکیل استان تالش است اینکه ازبین 700مدیر کل سهم مردم تالش چند نفر بوده است ؟حقیر که یک درصد هم نیافتم وشاید هم یک نفر !!!
استانداری گیلان --صدا وسیمای مرکز استان -اداره کل بیمه مرکزی استان-اداره کل تربیت بدنی استان -اداره کل چای شمال -اداره کل محیط زیست استان-اداره کل آموزش فنی حرفه ای استان -اداره کل آموزش و پرورش استان-اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی -اداره کل امور مالیاتی استان -اداره کل انتقال خون استان -اداره کل اوقاف و امور خیریه استان -اداره کل بنادر و کشتیرانی استان -اداره کل بهداری استان--اداره کل بیمه خدمات درمانی استان-اداره کل پزشکی قانونی استان -اداره کل پست استان -اداره کل تامین اجتماعی استان -اداره کل تبلیغات اسلامی استان -اداره کل تعاون استان -اداره کل تعزیرات حکومتی استان -اداره کل ثبت احول استان -اداره کل ثبت اسناد استان -اداره کل ثبت اسناد و املاک استان -اداره کل دامپزشکی استان -اداره کل دخانیات استان -اداره کل راه و ترابری استان -اداره کل زندانهای استان -اداره کل سازمان اموال و املاک استان -اداره کل شیلات استان -اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی -اداره کل کار و امور اجتماعی استان-اداره کل منابع طبیعی استان -اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری،صنایع دستی-اداره کل نوسازی مدارس استان -اداره کل نهضت سواد آموزی استان -بنیاد پانزده خرداد استان -بنیاد مسکن استان -پلیس راهنمایی و رانندگی استان -جمعیت هلال احمر استان -حوزه هنری استان -خدمات درمانی نیروه های مسلح -دادگستری کل استان -دفتر امور بانوان استان - نماینده ولی فقیه استان -دیوان محاسبات استان -سازمان امور اقتصادی و دارایی استان -سازمان بازرسی استان -سازمان بازرگانی استان -سازمان بنیاد شهید استان -سازمان بهزیستی استان -سازمان تعاون روستایی استان -سازمان جمع آوری و فروش اموال تکمیلی-سازمان جهاد کشاورزی استان -سازمان حمل و نقل و پایانه های -سازمان دانش آموزی استان-سازمان صنایع و معادن استان -سازمان مسکن و شهرسازی استان-سازمان ملی جوانان استان -سازمان همیاری شهردای های استان -ستاد اقامه نماز استان -ستاد امر به معروف استان -شرکت آب و فاضلاب استان -شرکت مخابرات استان -شرکت آب و فاضلاب روستایی استان -شرکت توزیع نیروی برق استان -شرکت سرمایه گذاری سهام عدالت -شرکت سهامی آب منطقه ای -شرکت شهرک های صنعتی استان-شرکت عمران و مسکن استان -شرکت غله وخدمات بازرگانی منطقه -شرکت کرم ابریشم(نوغان)استان -شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی -شرکت ملی گاز منطقه -شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی -فرماندهی انتظامی استان -کمیته امداد امام خمینی استان -مدیریت آموزش و پژوهش استان -مدیریت حج و زیارت استان -مدیریت صندوق بازنشستگی کشوری -مرکز حوادث و فوریتهای پزشکی -نهاد کتابخانه های استان
امید دارم ،حال که مردم گیلک نمی خواهند در مدیریت استان با تالشان سهیم باشند ،مسئولین شهرهای تالش نشین که در رده های پایین مدیریتی هستند ،با همکاری هم و همراهی نمایندگان غرب استان ،با جلب سازوکارقانونی ومسولین بالای مملکتی نظر مساعد رییس جمهور را جلب نمایند وبا پیگیری طرح استان تالش که در خواستش از ریاست جمهوری چنددوره قبلی هم شده است ،لایحه آن توسط رییس جمهور محترم تدوین و تقدیم مجلس محترم شورای اسلامی گردد وتصویب شود ،و اندیشمندان تالش هم بهترین برنامه نظری ومنشور استان تالش را با درایت خود بدورازهرگونه انحصارطلبی ومنافع شهری به نفع تالش یکپارچه وبزرگ تدوین نمایند .
نوشته های مرتبط قبلی :
قهر صدا وسیمای مرکز گیلان با تالشان + محرومیت مضاعف غرب گیلان ومردم تالش +تالش ، تالش است + تالشان وشبکه استانی باران
از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
قهر صدا وسیمای مرکز گیلان با تالشان
کارنامه درخشان مردم گیلان در تاریخ ایران که از دو قوم عمده گیلک وتالش تشکیل یافته است بر کسی پوشیده نیست اینکه هزاران سال است که اقوام گیلک وتالش درکنارهم زندگی با صلح وصفا دارند وهرگز هم حاضر نیستند این پیوندشان تحت تاثیر افراطی گری افرادی درهرپست ومقامی گسسته شود .
قریب نیمی ازخاک گیلان تالش نشین ومنهای مهاجران مهمان وسایر اقوام اقلیت گیلانی قریب نیمی از ساکنین گیلان را هم مردم شریف وزحمتکش تالش تشکیل می دهد ،مردمانی که عمدتا در غرب گیلان و روستاها زندگی میکنند وبه دلیل مهاجرتی که به اقتضای شرایط سخت اقتصادی و رشد نسبی جمعیت تالش در روستا در قرن اخیر ، پیش آمده است ، صدها هزارنفر ازتالشان مجبور به مهاجرت به مرکز استان وسایر استانها ومخصوصا پایتخت شده اند ،که درایام عید نوروز و محرم وصفر اکثرا به خانه ها ودیار خود از ماسوله وشفت وماسال تا آستارا برمیگردند ودر آن روزها جمعیت غالب استان را تالشان تشکیل میدهند مثلا از جمعیت پنج هزارنفری تالش ماسوله فقط هزار نفر بطور ثابت در ماسوله زندگی میکنند . صدا وسیمای مرکز گیلان به عنوان یک شبکه ملی استانی که از بودجه بیت المال اداره میشود و وظیفه اش انعکاس صدای مردم گیلان ، اخبار و نیازمندیها واشاعه فرهنگ بومی وبطور خاص باید در خدمت مردم گیلان یعنی تالشان وگیلکان باشد .وظیفه ای که متاسفانه مدیریت صدا وسیمای گیلان از آن کاملا غافل مانده است وچنین بر می آید که هیچ گوش شنوایی براصلاح روندی که بررادیوی رشت و شبکه باران حاکم است ندارد و با بی توجهی به نقدها واعتراضها یی که بسیاری ازاندیشمندان ودلسوزان تالش وگیلک داشته است، امروز به جایی رسیده ایم که تقریبا صدای تالش در شبکه باران بطور کامل خفه شده است .
مدیریت حاکم برشبکه باران برخلاف دستوراتی که رهبری سازمان بردوششان گذاشته وباید به عنوان یک مدیر رسانه ملی استانی وظیفه اش توازن وعدالت در اختیار دادن فرصت رسانه ای مطلوب برای همه اقوام بومی و اتحاد مردم گیلان است نه تنها کوششی در اشاعه فرهنگ تالش ونیمی از مخاطبانش نکرده ، بلکه سالهاست روند خذف فرهنگ تالش را دربرنامه ها وسریالها واخبار پیش گرفته است و نارضایتی حداقل نیمی از مخاطبانش که صدها هزار نفر آنها تالش است را موجب شده است امری که به هیچ وجه حتی پسندیده مردم شریف گیلک نیست چراکه آنها هم اولا راضی به نادیده گرفتن حقوق مردم تالش نیستند ثانیا اعتراض فراوانی برشکل بیان زبان گیلکی و آنهم به زبان من درآوردی گیلکی شده اند وبارها اعتراض ونقد بر روند برنامه هایی داشته اند که همراه با تحقیر گیلکان در انزلی ورودبار ولنگرود مخصوصا روستاییان بوده است .
آیا مدیریت حاکم بر صدا وسیمای گیلان یک بارعملکرد خودرا ارزشیابی کرده اند و می دانند دلیل اصلی درصد روبه افزایش بیننده های شبکه ماهواره ای در استان گیلان ناشی از ضعف عملکرد شان است ،و از خود پرسیده اند که سهم تالشان در برنامه های بیست وچهار ساعته رادیو رشت وشبکه باران چند ساعت وبهتر بگویم چند دقیقه یا ثانیه است ؟سهم تالشان در بودجه میلیاردی شبکه چقدر است ؟سهم تالشان در تعدادکارمندان آن اداره به چه میزان است ؟ سهم تالشان اگر چه در برنامه شبکه باران تقریبا صفر است و فقط آنان را در کار وتولید کشاورزی وراهپیمایی هانشان میدهد ، خوب است بدانند ،در تاریخ گیلان تالشان سهم برتر کمی وکیفی در مبارزات ضد استکباری داشته اند ودر گذشته نه چندان دور عمده سرزمین گیلان در دست تالشان بوده ،و امروز بخش غالب زیباییهای گیلان سرسبز و طبیعت زیبای آن را سرزمین تالشان تشکیل میدهد ودرعصر فعلی جایی که کشور در جنگ و تهاجم صدام قرار داشت ، تالشان سهم برتر درگیلان داشته اند وهزاران شهید تالش تقدیم وطن نموده اند ، جایی که کشور در محاصرات اقتصادی بیگانگان به تولید برنج ،چای ، دام وطیور ، محصولات لبنی ،ابریشم ،توتون ،صنایع دستی ودیگر مایحتاج زندگی نیاز داشته است ، تالشان سهم برتر درتولیدات کشاورزی گیلان داشته اند ،جایی که کشور حراست وپاسداری ازانقلاب وسرحدات مرزی را طلب می نمود تالشان سهم برتر در میدانها ی انقلاب گیلان داشته اندوامروز هزاران نفر از فرزندان تالش در کسوت پاسداری سهم برتر را در قوای تظامی گیلان تشکیل داده اند .
متاسفانه درشرایطی که فشار اقتصادی و تحریمها بیش از از هرزمان دیگر مردم ایران را در گیر معاش نموده است و همه شبکه های استانی بیش ازپیش وظیفه رضایت واتحاد مردم استانشان را دارند امری که صدا وسیمای مرکز گیلان از آن غافل مانده است ودر سراسر ایران در رتبه آخر است و با این اقدامات خود ناخواسته مردم تالش را بسوی شبکه های ماهواره ای گسیل داشته است وامروز بسیاری از تالشان بعنوان مقابله به مثل شبکه باران را از گیرنده های خود حذف نموده اند وبه نوعی تالشان هم با شبکه باران قهر کرده اند.
مردم تالش ، شبکه باران ، رادیوی گیلان را صدای خود نمی دانند و مایلند نمایندگانشان با جلب ساز وکارهای قانونی زمینه ای فراهم آورند تا در غرب گیلان با کسر یک سوم بودجه صدا وسیمای گیلان وبا یاری هزاران اندیشمند وهنرمند تالش شبکه مستقل تالش را بوجود آورند .
از : رمضان نیک نهاد
متاسفانه درشرایطی که فشار اقتصادی و تحریمها بیش از از هرزمان دیگر مردم ایران را در گیر معاش نموده است و همه شبکه های استانی بیش ازپیش وظیفه رضایت واتحاد مردم استانشان را دارند امری که صدا وسیمای مرکز گیلان از آن غافل مانده است ودر سراسر ایران در رتبه آخر است و با این اقدامات خود ناخواسته مردم تالش را بسوی شبکه های ماهواره ای گسیل داشته است وامروز بسیاری از تالشان بعنوان مقابله به مثل شبکه باران را از گیرنده های خود حذف نموده اند وبه نوعی تالشان هم با شبکه باران قهر کرده اند.
امروز صدا وسیما ی گیلان باسکوت وبی تفاوتی بسیاری از مردم تالش نسبت به اداره آن از هرگونه باز خواستی از جانب تالشان ونمایندگانش در امان مانده است و خاطرش از تامین بودجه دولتی جمع است و دیگر نیازی به تالش وکارمندان تالش ندارد وبه همین خاطر شاید دیگر اثری ازهنرمندان تالش در صدا وسیمای گیلان دیده نمی شود و بیش از آنکه به یک رسانه ملی واستانی شبیه باشد تبدیل به یک رسانه شخصی وگروهی شده است .امری که شاید از دید چشمان مدیریت سازمان آقای ضرغامی که زیر نظر رهبری انقلاب هستند ، بشدت پنهان مانده است .
سالهاست که مردم تالش از شبکه باران قطع امید کرده اند و شاید هم بدین خاطر دو نماینده محترم تالش مجلس شورای اسلامی ، آقای عاشوری ( رییس مجمع نمایندگان استان)و نماینده مردم شهر ستان فومن وماکلوان وماسوله وشفت و آقای شکری نماینده شهرستان ماسال ورضوانشهر وتالش درمواجه با دنیایی از کمبود های تالش دراین مورد سکوت مطلق اختیار کرده اند ویا اعتراض پنهانی داشته اند که ما خبر نداریم ، با این حا ل ما از این دو عزیز تالش که میدانیم قلبشان برای تالشان میتپد اگر میتوانند این روند را اصلاح نمایند .واگر اصلاح شدنی نیست حداقل وظیفه شان را در اعتراض به این ظلم برتالش نشان دهند . مردم تالش ، شبکه باران ، رادیوی گیلان را صدای خود نمی دانند و مایلند نمایندگانشان با جلب ساز وکارهای قانونی زمینه ای فراهم آورند تا در غرب گیلان با کسر یک سوم بودجه صدا وسیمای گیلان وبا یاری هزاران اندیشمند وهنرمند تالش شبکه مستقل تالش را بوجود آورند .
از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
مادر سالاری در زنان تالش
در طول تاریخ ،زنان ایرانی ،بویژه زنان تالشی با همه فرازونشیب هایی که برای جامعه ایرانی رخ داده است .همواره مورد تکریم خانواده ومردان قرار گرفته اند .
زنان تالشی ، در روزگارکهن که عمدتا مردان درشکارگاهها در جستجوی شکاروغذا دور بودند با برپایی چادر,سرپناه وتهیه آب ازچشمه ها وافروختن آتش اجاق وتهیه دانه های خوراکی جنگلی ،وپختن غذا وتدارک پوشاک ، کانون خانواده را به مکانی گرم ودوست داشتنی برای اعضای خانواده تبدیل میکردند.وعلاوه برآن با خلق استعداد های هنری وصنایع دستی وتهیه محصولات کشاورزی نقش مادر سالاری خودرا به خوبی انجام می دادند .در آن دوران زنان تالش به طور خاص اداره تمام امور زندگی وتربیت فرزندان رابرعهده داشتند شاید این خلق وخوی زنان تالشی به عنوان پرچمدار وپیشتاز زنان ایرانی بوده که هیچگاه جامعه ایرانی لکه ننگ زنده بگور کردن دختران را تجربه نکرده است .زنان تالشی ، در جنگها به عنوان پشتیبانی وتدارکات وحتی بعضی به عنوان سوارکاران ماهر همراه مردانشان علیه بیگانگان ومتجاوزین جنگیده اندودرپاره ای موارد نه تنها سالارخانواده بودند بلکه سلطان وسالار دیارشان هم بودند
زنان تالشی همراه با زنان سایر ملل در عصر جدید که تکنولوژی ، تسهیلاتی را در زندگی جامعه بشری فراهم نموده وبسیاری از وظایف خانه داری زنان با روش نمودن کلیدی انجام میشود واز طرفی ترویج فرهنگ وارداتی تحقیر شماری زنان وفرصتهای نابرابر اجتماعی تاحدودی موازنه مادرسالاری به نفع مرد سالاری تغییر کرده است با وجود براین نقش ممتاز زن تالشی در تمام خانواده های مردمان تالش کاملا مشهود است .با نگاهی به زندگی امروز زنان تالشی بخوبی در می یابیم که زن تالشی نه تنها مغلوب تهاجم فرهنگی بیگانه نشده است بلکه با بکارگیری تفکر علمی ،استعداد هایش را شکوفا نموده و به مدد هماهنگی بین هوش وعلم و تجربه ، قوی تر از نسلهای گذشته نقش سالاری خودرا در کانون خانواده حفظ نموده است .
زنان تالش ،امروز بیش از هرزمان دیگر برای مردان نقش همدل وهمکار ومکمل کسب معاش ورفاه خانواده را دارد وبرای خانواده الگویی از مقاومت دربرابرسختی وصبردربرابرناملایمات ومنبعی سرشار ازایمان وعشق ومهروعاطفه است ، زن تالشی تمام خوبیهای یک زن ایرانی ،نجابت ،وفاداری ،حسن خلق وکمال وجمال راباهم دارد.زنان تالش امروز علاوه برنقش همسری ومادری وتامین عواطف خانواده ،نقشی مساوی وشاید هم بیشتر ازمردان در اقتصاد خانواده دارد که بیش از نیمی ازکار زراعت ،پرورش دام وطیور ،پرورش درختان میوه وصیفی کاری ،چایکاری ،پرورش ابریشم ،صنایع دستی وسایر کارهای کشاورزی که در روستاهای ایران خصوصا گیلان رایج است با دست توانای زنان تالش انجام میگیرد و تلاشش برای خانواده در حد جانفشانی صورت میگیرد بدون اینکه به سلامت بدنی خود فکر کرده باشد .
زنان تالش چون شیرزنی در تلاش برای معاش فرزندان است وتمام وجودش را در راه خوشبختی خانواده هزینه میکنند وبا تنگناهای اقتصادی که متاسفانه امروز در جامعه وجود دارد ،حداقل لذت شخصی از زیباییهای که جذاب برای عامه زنان است نصیبش میگردد.زنان تالشی چون اساطیر زنان قهرمان ایران با حداقل فرصتی که در نیم قرن اخیر برای روستاییان ایجادشده است ، با فروش جان رنج محصولات کشاورزی خود ،با مشقت ،فرزندانش راجهت تحصیل روانه شهرها کردند که نتیجه آن امروز وجود دهها هزار دانش اندوخته عالی زن ومرد تالش است که امورات بخشی اززندگی شهری توسط آنان به خوبی انجام میگیرد این فرزندان تالش شهری که بر کول مادران بزرگوارخود درمزرعه چون فولاد آبدیده شکل گرفته اند صلابت و مقاومت وپشتکاری وبهره گیری اززحمات خود را بیشتر مدیون مادران فداکار خود میدانند .امروزکه متاسفانه تولیدات کشاورزی مناطق تالش نشین با رکود مواجه شده است وتوجیه اقتصادی آن کمرنگ شده است .اگر رمقی ازآن باقی مانده است مدیون همت والای زن تالشی است .زن تالشی مظهرایثاروپاکدامنی واخلاق برای خانواده است ،الگویی ازقناعت وبرکت وخودکفایی برای فرزندان است ،سرمشقی برای زنان ایران است .
باشد تا ما تالشان،فرزندان خلفی برای مادر وقدردان زحماتش در روزهای سخت وپیری باشیم ونباشد آن روزی که با پشیمانی بر سر مزارش با سوزدل بگوییم :
ای مادر اگر دسترسی داشتمی سنگ سیه ازگورتو برداشتمی
خودراچوگل وخاک تیره پنداشتمی تاکه تنهات به زیر خاک نگذاشتمی
از :رمضان نیک نهاد
باشد تا ما تالشان،فرزندان خلفی برای مادر وقدردان زحماتش در روزهای سخت وپیری باشیم ونباشد آن روزی که با پشیمانی بر سر مزارش با سوزدل بگوییم :
ای مادر اگر دسترسی داشتمی سنگ سیه ازگورتو برداشتمی
خودراچوگل وخاک تیره پنداشتمی تاکه تنهات به زیر خاک نگذاشتمی
از :رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
تالش ، تالش است
ایران ، هزاران سال است که در آن مردمانی از اقوام مختلف کرد و بلوچ وتالش ، ترک ولر و گیلک ، ترکمن وفارس وعرب باهم زندگی می کنند . قرنها است که مردم سراسر ایران ضمن حفظ قومیت خود باهم در تمام کشور زندگی مسالمت آمیزی دارند و به این تنوع در قومیت ونژاد ومذهب احترام خاص دارند .
تالشان هم به عنوان یکی از اقوام مهم ایران ،با حفظ هویت واصالت خود ،بطور عملی درطول تاریخ نشان داده اند که مردمی صلح دوست ،شجاع ومتمدن هستند وبه تالش بودن خود وبودن درکنار دیگر هم میهنان خود افتخار دارند .این مرام تالشان در تاریخ مورد احترام اقوام دیگروحتی فرمانروایانی چون کوروش نیز بوده است .
تالشان ،مانند سایر اقوام ایران ، دردفاع ومبارزه با هجوم بیگانگان ،به ایران همواره از اقوام پیشتاز بوده اند وبدین خاطرهم مورد قهر وغضب قدرتمداران غاصب قرار گرفته اند وحتی بخشی از خاک ایران با ساکنین عمدتا تالش را ، در زمان صدارت پادشاهان ضعیفی چون قاجار ، ازدیگر هموطنان وتالشان ایران جدا نمود ه اند .
اکثر اقوام ایرانی ،بااینکه پیوند های اجتماعی واداری وپیشرفت تکنوژی و قوانین جامعه شهری ،حدومرزی بین اقوام ومذاهب نمی شناسد ،با این حال هرگز هویت واصالت قومی خود را نه تنها فراموش نکرده اند بلکه در خواب وغفلت بعضی از مردمانی از اقوام دیگر چون تالش . آنچنان توسعه یافته که تالشان را مجبور نموده اند حتی به زبان آنها سخن گویند و با نام قوم آنها خودرا معرفی نمایند وتملک بخشی از زیستگاه خودرا وکوهها ودشتها وجنگل را که روزگاری ،زیستگاه تالشان ،بهشت ایران محسوب میشد رفته رفته ازدست دهند وبه آنها سپارند .
احترام به قوم ونژاد وزبان در نزد همه اقوام پسندیده است وبا افتخار ازقومیت خود دفاع میکنند ،اما وقتی نوبت به تالش می رسد متهم به نژاد پرستی و.....میشوند ومتاسفانه ساده اندیشی بعضی از تالشان موجب شده است که آنچنان ناجوانمردانه بر تالش بتازند ،که در پاره ای موارد حتی جرات نمی کند به زبان مادری خود سخن گویند .
ازچه شرم داریم درحالی که تاریخ تالش چون آینه صاف وافتخار آمیز است ، ازچه شرم داریم در حالی که قوی ترین مردان وزنان را در خود داریم ،ازچه شرم داریم درحالی که بهره هوشی مردم تالش از متوسط بهره هوشی اقوام دیگر با لاتر است ودهها هزار دانشمند تالش اداره امورات علمی ،فرهنگی واجتماعی کشور را دردست خود دارند ،ازچه شرم داریم که در سراسر جهان صداقت وپاکی تالش زبان زد خاص وعام است .
تالش ، تالش است چه در ایران باشد چه درچنگ روس . تالش ، تالش است چه در پایتخت باشد چه در بالای کو ه وجنگل . تالش ، تالش است چه در خلخال باشد چه در شفت ، چه تالشی سخن بگوید یا نگوید چه با حکومت باشد یا نباشد ،چه درایران باشد چه در آمریکا ،چه شیعه باشد یا نباشد چه ازنظر سیاسی با ما همفکر باشد یا نباشد بازهم تالش ، تالش است .
متاسفانه بعضی از ما تالشان با ساده اندیشی ناخواسته آلت دست بدخواهان تالش شده ایم وبدون آنکه فکر نماییم دردام طراحان بدخواه تالش افتاده و طرح های ضد تالشی را که ظاهری فریبنده دارد اما در باطن دودمان تالش را می پاشد وتالش را از جنگل وشهر میراند ویا تما م هم وغم ما شده آن تالشانی که با این همه تهاجمی که برضد تالش میشود وباسختی به جایگاهی رسیده اند، جایگاهی در تجارت یا علوم و سیاست . گاهی متاسفانه ناجوانمردانه تر از دیگر اقوام بر تالش پیشرفت نموده آنچنان می تازیم به خیال خود که قهرمان شده ایم وخبر نداریم که دراوج اسارت ونوکری افتاده ایم .
متاسفانه بعضی از ماها آنچنان تنگ نظر شده ایم به خاطر منافع کوچک شخصی بااین که میدانیم اگر آن تالش خاص در راس اموری باشد چون پلی میتواند زمینه رشد صدها تالش دیگر وما را فراهم نماید . این همه درحالی اتفاق می افتد که حاضر میشویم که با بزرگ کردن بعضی خطاها احتمالی با مخالفان تالشان رشد یافته آنقدر همنوایی وهمصدایی کنیم که حاضر میشویم بدترین تهمت ها را بدون داشتن کوچکترین سند یا مدرکی بوق وکرنا نماییم با این تفکرغلط ، حالاکه ما نتوانستیم بالای درخت برویم تا میوه بچینیم پس بگذار دیگرانی که بالای درخت رفته اند وبا تکانهای شاخه های درخت برایمان میوه می افتد هم سقوط نمایند ونهایت عقید ه آنها این میشود حالاکه ما در اوج نیستیم بگذار هیچ تالش دیگری هم نباشد .
خوشبختانه در سالهای اخیر بسیاری از اندیشمندان تالش در یافته اند که برای رفع تنگناهای تحمیلی برتالشان بایدبیش از پیش حرمت تالشان را نگه داریم واز همدیگر دفاع نماییم وزمینه رشد همدیگر را فراهم نماییم واز خطاهای کوچک همدیگر بگذریم و بگذاریم تا تالشان وفرزندانشان یک به یک یا گروهی قله های رشد را طی نمایند تا به جایگاهی برسیم که شایسته تالشان است
از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در یکشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
گنج در کوههای تالش گیلان
کوههای تالش گیلان بنابه شواهد تاریخی از جمله اولین سکونت گاههای مردم ایران است که پوشش جنگلی آن ووجود رودخانه های پرآب وزمینهای حاصل خیز آن مکان بسیار مناسب برای زندگی مردمی بودکه بیشتر آنها از اقوام تالش وتنها شغل آنها دامداری بود .کوهستان تالش که از کوههای شفت وفومن شروع وتا کوههای آنسوی آستارا امتداد دارد ،روزگاری بهشت ایران ویگانه مکان امن مردم ایران محسوب میشد که از هرگونه تاخت وتاز اعراب ومغولان وروسها ودیگر بیگانگان در امان مانده بود .
در آن روزگار که مردم تالش به دلیل خصیصه دلاوری وجوانمردی وحسن خلق وآداب ،سرآمد مردم روزگارشان بودند وبنابه اقتضای نعمات فراوان سرزمینشان عموما متمول بودند وهزاران خانواده تالش وسران آنها ،کل سرمایه نقدی و مسکوکات و آثارهنری وگرانبهای خودرا که حاصل زحمات آنها ویا یادگار اجدادشان بوده در دامن زمین در بالای تپه ها و زیر درختان کهنسال و سنگهای درشت به خاک سپردند که عموم آنها به دلیل جنگهای ناگهانی که با بیگانگان داشتند ،ضمن آنکه جان خودرا درراه مبارزه با متجاوزان ازدست میدادند وخودرا به خاک کوهستان تالش میسپردند ،کل دارایی آنها هم همراه آنها ، در خاک مدفون میگشت .
بنابه روایات مستند در کوهستان تالش ، هزاران گنج که به دلیل آثار ارزشمند تاریخی ، ارزشی مافوق تصور ما قراردارد که بخشی از آن همه گنج تاریخی توسط حفاران غیر مجاز به یغما رفته است بدون اینکه ذره ای از مواهب آن نصیب مردم تالش شده باشد .امید میرود که بخشی که مانده است ، با برنامه ریزی درست آن را در اختیار عموم مردم امروز ونسلهای آینده قرار داد .
در یکصد سال اخیر ، آن زمان که در سایه پیدایش گنجی چون نفت درخاک ایران شهر نشینی وصنعت د رایران رشدی چشمگیرداشته و موجبات رفاه نسبی شهروندان رافراهم نمود ودر این بین سهم روستا نشینان ومردم تالش که عموما کوه نشین ودامداربودند نه تنها ناچیز بود بلکه تمام دارایی آنها که جنگل ومراتع کوهستان بود با ملی شدن آن ازدستشان خارج شد وتالشان ماندند وداس وتفنگ آنها که نه اجازه بریدن چوبی را داشتند ونه پرنده ای را شکارنمایند ،بدین ترتیب بود که تالشان این پاسداران سلحشور خاک ایران ، پاداش دلاوری خودرا که کوههای تالش وودامنه های آن را چون دژی غیر قابل فتح ساخته بودند ، آنچنان گرفتند .
فقر وظلم بر مردم تالش هرچند بسیار ناگوار وسخت بوده وهست ، چه بسیار تالشانی که با ساده اندیشی بدون هیچ گونه ابزاری پیشرفته سالها عمر خودرا رادرپی گنج پنهان ،هدر دادند و بر پای هر سنگی از کوهها ، حفاری های بی حاصل داشتند ، وهم چنین جوانانی که برای کشف وفروش گنج یار گیریهایی نمودند که با پیدایش گنج ،کوردل وخیانتکار به هم شدند و گاهی هم سزای خیانت آنها به هم ، منجر به قتلهای انتقامجویانه گردید که باعث تاسف است . گاهی هم بودند افرادی که یکشبه در سایه شانس یا امکانات ویژه به سرمایه بی حسابی دست یافتند و با گنج آنچنان متحول ومالدار شدند که در این بین تنها چیزی را که نصیب مردم نمودند وسوسه ای بوده که به دل جوانانی انداختند که آرزوهای خیالی داشتندوآنها را با راه درست غیر قابل دسترس میدانستند .
گنجی که در درجه اول متعلق به همه مردم تالش و دیگر ساکنین گیلان است وبا ملی شدن آن متعلق به ملت ایران است ، فقط اسمی ورسمی بوده ،به دلیل آنکه در سراسر گیلان در هر شهر ودیاری ،گنج یافتگان وحفاران غارتگر ، اموال گنج نما ی خود را به نمایش گذاشته اند بدون اینکه از احدی باز خواست شده باشند و آنکه گنجی قابل توجه به نفع مردم ایران ضبط نشده است ،کاش از آن همه گنج ،که اگر مقداری از آن به درستی استخراج میشد وسهمی از آن برای زیبایی سرزمین تالش دوباره صرف آبادانی وگردشگری و حفاظت جنگل در کوهستان تالش میشد و یا سهمی را اگر در موزه ای در مرکز استان حفاظت می کردیم ، یقیننا ما امروز بزرگترین گنجینه و موزه از میراث فرهنگی را در کشور داشتیم واین از وظایف مسولان میراث فرهنگی کشور ومخصوصا گیلان است که با سیاستهای درست خود ، مشارکت مردمی را برای حفاظت از آن گنج ارزشمند ،جلب نمایند تا آن امانت تاریخی مردم گیلان بهتر حفظ گردد .
گرچه مردم تالش در قرن اخیر به مثابه سرمایه داران ورشکسته و سرمایه ازدست داده بودند ، اما گنجی نهان در ذات خود ودر سراسر وجود شان داشتند که با کشف آن در چنددهه اخیر فرصتی دوباره درحال شکل گرفتن است ،که نشان آن دهها هزار دانشمند واستاد و مدیر و پزشک ومهندس وکارمند کشوری ولشکری و تاجرانی زبده در سراسر کشور است .دور نیست آن روزی که تالشان همانند اجدادشان کادوسیان ، از سردمداران پر افتخار مردم ایران باشند .
از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در یکشنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
محرومیت مضاعف غرب گیلان ومردم تالش
گیلان ، سرزمینی که به گواه تاریخ ،مهد فرهنگ وتمدن ایرانی ، مکانی رویایی که زیباییهای طبیعی آن ،کوههای سرسبز وآبشارها و رودخانه های خروشانش وجنگلهای انبوه با دشتها ومزارع سبزش بادر هم آمیختن آواز پرندگانش ،این سرزمین را به جایگاهی تبدیل نمود که بهترین مردم با خصایل نیکو وشجاع دهها هزارسال از مواهب این سرزمین بهره میبرند و با جلو ه ای از بهترین همزیستی و اتحاد بین اقوام در برابر هجوم بیگانگان ،تنها سرزمینی از ایران بزرگ بوده که همیشه به همت شجاعت مردمان غیورش امن وزیبا بوده است .
گیلان ، سرزمینی که اقوام اصلی آن گیل وتالش در تاریخ پیوندی ناگسستنی با هم داشته اند و همیشه در سختیها وناخوشیها در کنارهم باقی مانده اند .
گیلان سرزمینی که متاسفانه دهها سال است که محرومیت کل استان ، در سایه سرسبزی درختانش که تصفیه گاه هوای کل ایران است پنهان مانده است و سالهاست که نه تنها پروژه بزرگ اشتغال زایی وعمرانی نداشته است بلکه اکثر مراکز بزرگ اشتغالزا ی آن با سیاستهای نادرست وعدم حمایت یا نیمه فعال شده یا کلا از فعالیت باز مانده اند .
منصفانه اگر گیلان را با بسیاری از استانهای دیگر مقایسه نماییم بیشتر این محرومیتها به چشم می آید .شاید بدین علت بوده که گیلانیها در اداره ومدیریت در سطح بالا ی کشوری غریب بوده و دهها سال است که در بین هزاران وزیر ومعاون وزیر و مسول کشوری ولشکری سهمی نداشته است واین درحالی بوده که مردم نجیب گیلان ، در تمام فراز ونشیب های نظام بدون کمترین توقعی هزاران شهید از فرزندان دلاورش را تقدیم حراست وآبادانی نظام و کشور نموده است .
غرب گیلان ، که اکثریت ساکنینش را تالشان امروز یا کادوسیان سابق تشکیل میدهند ، همراه با مردم گیل در مقایسه با سایر نقاط گیلان، محرومیت مضاعف دارند و فقرو بیکاری و اعتیاد مردمانش چشم هر بینندهای را بخود جلب می نماید .
بسیاری از مردم تالش وگیلک غرب گیلان متاسفانه از همدیگر دفاع نمی کنند و در پاره ای از موارد با انحصار طلبی وخودخواهی نه تنها خود میدان دار نمی شوند بلکه میدان را برای کسانی باز میکنند که هیچگونه علاقه ای وتعهد وتعصبی نسبت به آبادانی غرب گیلان ،از آستارا و تالش ورضوانشهر وماسال گرفته تاصومعه سرا وفومن وشفت ندارند .
متاسفانه بسیاری از ما مردم غرب گیلان بیش از اندازه غریبه نواز وجامع نگر و فرا وطن هستیم واز بومی گرایی دوری می نماییم .متاسفانه حتی بعضی مسولان غرب گیلانی هم برعکس دیگران که حمایت از دیارشان سرلوحه کارهایشان است تمام اطرافیانش را از غیر بومی انتخاب میکنند ،وتاپایان تصدی گریشان بروز نمی دهند چه هویتی دارند وچه تعلق خاطری به زادگاهشان دارند ،امری که به بی پشتوانگی مردمی از مسولیت ایشان منجر میگردد ، اشتباهی که هم برای خودشان در عاقبت گران تمام میشود وبا کوچکترین ناملایماتی چون تک درختی در برابر بادهستند وریاستی بی ثبات وکم دوام خواهند داشت وعرصه بر دیگران واگذار میگردد وهرگز نمیتوانند در آبادانی از زادگاهشان خاطرات خوشی برجای گذارند تا جایی که مرز بین غیوری وبی غیرتی مخدوش میگردد.
بسیاری از جوانان غرب گیلان که در زمان جنگ با صدام دلاوری هایشان ورد زبانها بوده و تعداد زیادی از بهترین عزیزانشان به درجه رفیع شهادت نائل آمدند یا جانباز شدند ، بقیه هم که باقی ماندند برعکس خیلی افراد دیگر که به تصدی مقامهای حساس اجرایی وحکومتی روی آوردند ، بدون توجه به این امر هم چنان تنها وظیفه پاسداری وحراست ونگهبانی نظام وخاک وطن را برعهده دارند و نه تنها خود به این مشاغل روی نمی آورند بلکه حمایت چندانی هم از علاقه مندان لایق هم محلی خود برای احراز این پستهای کلیدی نمی کنند .امری که در بسیاری از نقاط غیر غرب گیلان دیده شده است که جایی که منافع ملی زادگاهی مطرح است چپ وراست ترین سلیقه سیاسی با هم کنار می آیند ودر این بازیها وارد نمی شوند .
غرب گیلان با آن همه استعداد عالی که جهت شکوفایی ورشد دارد ، کمترین بستر سازی و ساختار های زیر بنایی را داشته است .در مجموع از هر نظر اگر بخواهیم غرب گیلان را با حتی شرق گیلان مقایسه نماییم اختلاف رشد بسیار فاحش است .طوری که در بعضی از نقاط روستایی تالش نشین محرومیتی در حد روستاهای افغانی دیده میشود .
سالها است که دلسوزان وساکنین متعهد غرب گیلان بویژه مردم تالش چاره محرومیت زدایی خود را در اتحاد همگانی مردمانش و تشکیل استانی مستقل میدانند ، خواسته ای که حق مسلم مردم این منطقه است وهیچگونه منافاتی هم با خواسته های ملی وکشوری ما ندارد و امید است که نمایندگان شهر های فومن وشفت وتالش ودیگر شهر هایش همچنانکه درگذشته خواهان استان مستقل بود ه اند ، از این خواسته حمایت نمایند . شاید فراموشی این عزیزان باعث شده که مسولان شرق گیلانی ، این خواسته را هم به نفع مردمانشان دنبال می نمایند .
امید داریم مردم غرب گیلان چه تالش وچه گیلک ، برای عمران وآبادانی شهر هایشان مانند همه اقوامی که در سایه اتحاد موفقیت های بزرگ داشته اند بیش از آنکه عیب های هم را ببینند و در انتقاد از هم محلی وهم قومی چون شیران درنده گوی سبقت ازدیگری را بربایند، بیش از پیش دست همکاری و اتحاد با هم داده و پشتیبان هم باشند ومنافع مشترک وبزرگ خود را فدای منافع کوچک وشخصی خود ننمایند .واز همه دوستانی که حتی اگر ازنظر سلیقه سیاسی با آنها هم فکر نیستند ولی امروز در مسند قدرت قرار دارند ، در برابر کوششی که برای آبادانی وعمران غرب گیلان دارند حمایت نماییم و مسولان بومی غرب گیلانی ومخصوصا نمایندگان مردم تالش در این همدلی ورفع محرومیت ها پیشگام باشند .
امروز ما به آنجا رسیده ایم که با باز نگری از غفلت های خود ، یا باید همچنان نسبت به هم غافل باشیم و محرومیت مردم منطقه به جایی بد تراز این شاهد شویم تا از نظر تمامی شاخصه های محرومیت در کشور در رتبه اول قرار گیریم ویا اینکه حمایت وجانبداری بیشتری با اولویت خانواده -فامیل - اقوام -هم محلی -همشهری -هم منطقه ای -هم استانی وهم وطنی از خود بروز دهیم که در آن صورت است غرب گیلان چون تاریخ کهن ایران مهد تمدن ودلاوری وعظمت در ایران باقی می ماند .
از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
نام های اصیل ایرانی پسران
ارسلان = شير
افشين= نام سردارايراني
آرمان = هـدف
بهرام= مريخ
سپهر = آسمان
+ نوشته شده در دوشنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
نام های اصیل ایرانی دختران
ارانوس =سياره ارانوس
آنوشا= خوشحالی
آتوسا =دختر کورش
پرديس =باغ و بهشت
+ نوشته شده در یکشنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
اهمیت زبان مادری تالشی
زبان مادری ،اولین شناسنامه فرهنگی است ،که از طرف مادر به فرزند داده میشود .و به هرزبانی که باشد برای همان مردم مهم وارزنده وشیرین است .هیچ زبانی نمی تواند جای زبان مادری را پرنماید همچنانکه هیچ نامادری نمی تواند جای مادر رابگیرد .زبان مادری نشان اصالت وهویت فرهنگی یک فرد ویک قوم است .فردی که زبان مادری ندارد ، خود را از ریشه اش ،تاریخش جدا میکند ومانند مهمان ناخوانده ای از سفره دیگری ، زبان مادری راگدایی میکند .
هرملتی ،علاوه برزبان مادری می تواند به راحتی ،زبان ملی ،زبان رسمی ،یا زبان بین المللی را در مدرسه یا اجتماع فرا گیرد ،فراگیری تکلم به چندین زبا ن خود هنری است که کمک زیادی در پیشرفت انسانها دارد .امروزه خیلی از مادرانی که کور کورانه وبه تقلید وبر اثر ضعف در خودباوری واعتماد به نفس اصالتی خود ،یا براثر تحمیل اقوام دیگر ، زبان مادری را از فرزندان خود دریغ داشته اند ،با کسب تجربه ودرگذر زمان متوجه شده اند که به دست خویش چه جفای بزرگی را نسبت به فرزند خویش روا داشته اند . چنان که گفته اند :
« آن کو به زبان خویشتن درماند نادان بُوَد ار دوصد زبان میداند.»
زبان تالشی هم به عنوان زبان مادری که نزدیک یک میلیون نفر از جمعیت ایران وبیش از یک میلیون در خارج از ایران با آن سخن میگویند از این قاعده جدانیست .زبان فارسی ،زبان ملی ما ایرانیان است که ،در جایش بسیار هم برای ما تالشان عزیز است . با اینکه زبان تالشی با زبان فارسی پیوندی فراوان وتاریخی دارد و سختی کمتری در فهم متقابل دارند و از نظر دامنه صوتی ومبدا تولید صوت یکنواختی دارند و تغییر تکلم به زبان دیگری آسانتر از سایر زبانهاست که خود مبین اصالت زبا ن تالشی وریشه تاریخی چندین هزار ساله آن وپیوند تالشان با پارسیان است ،متاسفانه در بعضی از نقاط تالش نشین ، افرادی کم تجربه به بهانه دوری از لهجه ومارک شهرستانی وروستایی ، باکودکان خود بجای زبان مادری ، با زبان دیگری که عموما زبان فارسی است سخن میگویند . که در بیشتر موارد حتی خود آنان هم به درستی زبان فارسی را نمی دانند ، طوری که ناخالصی در زبان واصالت هویتی فرزندانشان ،تاپایان عمر قابل فهم است وبه نوعی آثار لکنت در بیان ورفتارشان جاری است .
اکثر محققین زبان شناسی دریافته اند که کودکانی که زبان مادری دارند وبعد ها زبان های دیگر رادر مدرسه می آموزند . در یادگیری انواع زبانهای خارجی ،ومفاهیم مهارت بیشتری نسبت به آنانی که از زبان مادری محرومند را دارند . خوشبختانه امروز نسل جدید تالش در بسیاری از نقاط با درک اهمیت این امر با فرزندان خود با افتخار زبان تالشی صحبت می نمایند طوری که کودکان هنگام ورود به مدرسه به راحتی به هردو زبان تسلط دارند ، نمونه آن در تالشان فومن وخصوصا تالشان بخش سردارجنگل وشهر ماکلوان است که قریب صد درصد مردم ساکن وغیر ساکن آن به زبان تالشی سخن میگویند وتعصب وافتخار تالشی دارند .
تجربه یکصد سال اخیر نشان داده است که بچه ها ی تالش در مدرسه در فراگیری زبان فارسی کمترین مشکلات را نسبت به سایر اقوام دارندوهمه آنان به راحتی بدون داشتن لهجه ،حداقل از نعمت تکلم به دویا چند زبان در طول زندگی بهره مند شده اند.با توجه به رشدی که درتمام زمینه ها تالشان در نیم قرن اخیر داشته اند ودر تمام ایران در هر زمینه ای افتخار آفرین کشور بوده اند ودر هر روستای تالش نشین، صدها استاد .پزشک ومهندس ،مردان وزنان کارمند لشکری وکشوری و… داریم که در رشد در منطقه خود اگر پیشگام نباشند حداقل به موازات اقوام دیگر ایرانی گیل وکرد وترک وبلوچ و..در رشد وتوسعه کشورمان سهم دارند .
طبق قانون اساسی کشور مان حق آموزش به زبا ن مادری به رسمیت شناخته شده است .وبا توجه به اینکه امروزه اقوام در بسیاری از نقاط جهان موفقیت فراوانی را در احیای زبان مادری وآموزش آن در مدارس و استفاده در رسانه ها دارند ، واعطای این حق مسلم اقوام را به عنوان نشانی از مردم سالاری حکومتها میدانند .دیر نیست آن روزی که فرزندان تالش ما هم که قریب نیمی از جمعیت گیلان و اکثریت ساکنین غرب گیلان را تشکیل میدهند عطش فراگیری زبان وادبیات تالش وفراگیری علمی آن را ازما طلب نمایند ،وخواهان تدریس تالشی در مدارس ودانشگاههای استان وشبکه تلویزیونی تالش ،ورسانه های مستقل دریک استان گیلان وتالشان ویا در استان مستقل تالش با شهرهای (شفت وچوبروفومن وماکلوان ،ماسوله ،صومعه سرا ، ماسال وشاندرمن ورضوانشهر واسالم وپره سر،تالش ،نمین وآستارا) در کنار استان گیلان ،تلویزیون ورسانه های مستقل خودرا بدست آورند وبدین خاطر برعهده شعرا وادیبان تالش زمین است که با کار فرهنگی در این امر مثل همیشه پیشگام و افتخار آفرین فرهنگ اصیل تالش باشند .
از: رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در شنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
انتخاب نام فرزندان
يكي از امور پسنديده اجتماعي آن است كه پس از تولد فرزند، پدر و مادر براي او نامي انتخاب مي كنند تا با آن شناخته شود ،انتخاب نام فرزند در باور مردم دراقوام وملتهای مختلف کشور ایران وجهان ریشه در باور های فرهنگی ،ملی ومذهبی آن جامعه دارد وگاه از سلیقه های شخصی پدر ومادر بدون توجه به آینده وحق فرزند سرچشمه میگیرد .
با توجه به اینکه نام هر کسی تا پایان زندگانی تابلوی وجودی او می باشد و نام نیک و ارزشمند و زیبا تأثیر بسزایی در شخصیت کودک دارد.نام نیک حق کودک است چرا که خودش زبان ندارد و قدرت بیان و انتخاب در او نیست و این حق بر عهده پدر و مادر گذاشته شده و اگر پدر و مادری از ادای این حق و دَین کوتاهی کردند فرزند را در آینده با معضلی روبرومیکنند که یا باید با نام خود راهمچون لکه ننگی وچون جنازه ای بردوش خود یدک کشد وهزینه استهزا وشرم را با بیان نام خود بپردازد ویا اینکه در بزرگسالی مجبور به انتخاب نام دیگربا مشکلاتی برای خود گردد .
نام اولین تاثیر هر فرد روی مخاطب است. باید به این فکر کنید که فرزندتان این اسم را نه فقط در کودکی و در زمین بازی بلکه در بزرگسالی هم استفاده خواهد کرد.
شخصا با توجه به اینکه نامم رمضان بود وبه علت اینکه در ماه رمضان بدنیا آمدم ونام پدر بزرگم هم چنین بوده .با توجه به حرمت وعلاقه فراوانی که برای پدر ومادرم قایلم ومیدانم که شاید آنها هم به صورتی میخواستند توجه به مذهب ویاد آوری پدر مرحومشان داشتند وبا اینکه شخصا اعتقادات مذهبی برای من هم همواره مهم بوده با این حال همیشه ازوقتی که در عرصه جامعه شهری واجتماعی پا نهادم از بردن نام خود راضی نبودم ودوست داشتم نام ایرانی زیبا برایم انتخاب میکردند وشاید این مهم انگیزه برای نوشتن این مطالب بوده است
طبق ماده 24 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی که به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسیده است: 1) هر کودکی بدون هیچگونه تبعیض از حیث نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، اصل و منشاء ملی یا اجتماعی، مکنت یا نسب حق دارد از تدابیر حمایتی که به اقتضای وضع صغیر بودنش از طرف خانواده او و جامعه و حکومت کشور او باید به عمل آید برخوردار گردد، 2) هر کودکی باید پس از ولادت به ثبت برسد و دارای نام باشد و 3) هر کودکی حق تحصیل تابیعتی دارد.
طبق بند 2 این ماده که به ثبت رساندن ولادت و داشتن نام کودک تاکید می کند براساس فرهنگ و آداب و رسوم هر جامعه ای، انتخاب نام برای نوزاد یکی از اصلی ترین وظایف پدر و مادر در بدو تولد فرزندشان است و باید براساس وضعیت اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، مذهبی و ملی و آداب و رسوم آن منطقه نامی برای فرزند متولد شده در نظر گرفته شود و این مهم از وظایف اولیه پدر و مادری است که باید توجه ویژه ای همراه باتحقیق، تفحص و روشن بینی به آن صورت بگیرد.
خوشبختانه امروزه در میان اکثر اقوام مختلف ایرانی .خصوصا در جوامعروستایی نام های نا خوش آیند غالبا منسوخ شده است واکثر نامگذاری برای فرزندان ،اسامی زیبای ایرانی ویا نامهای بزرگان ملی ومذهبی که نامشان هم زیباست ولی گاها دیده میشود که در پاره ای موارد همراه با افراط وتفریط است وبرای گریز از یک دامنه اسامی غیر ایرانی به یک دامنه اسامی با الهام از شبکه های ماهواره ای انتخاب شده وبه نوعی آنگونه غربزده شدیم که حتی اسامی غربی برای فرزند خود وعزیز ترین فرد مان انتخاب میکنیم بدون اینکه معنایش را بدانیم وبدانیم که آنها اسامی حیوانات خارجی بوده است .
از نظر اصول دین اسلام نیز توجه ویژه تری برای نامگذاری کودک صورت گرفته و برای نامگذاری کودک اینگونه به مسلمانان پیشنهاد شده است:
نام نیک باشد به طوری که مردم آن را قبیح و زشت نشمارند و کودک پس از بزرگ شدن و به حد بلوغ رسیدن از آن اکراه نداشته باشد و کرامت و احترام فرد را خدشه دار نکند.
در پایان آرزو دارم پدر هاومادر ها در انتخاب نام فرزند بدور از هرگونه غفلت وسهل انگاری نامی را برای فرزند خود انتخاب نمایند کهبار معنایی آن غنی باشد، بیانگر باورهای دینی، ملی، قومی و فردی باشد، منعکس کننده آداب و رسوم اجتماعی، فرهنگ یک ملت یا یک قوم باشد و پلی برای ارتباط و توسعه داشته های ارزشمند دینی و ملی برای آیندگان باشد، شخصیت بخش و نشان دهنده جهت گیری تفکر انسان و به دور از هر گونه تقلید باشد. وهمچون سرزمین ما وفرهنگ اصیل وغنی آن همواره زیبا ودوست داشتنی باشد
از : رمضان نیک نهاد
+ نوشته شده در شنبه ۶ خرداد ۱۳۹۱ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
جشن ها واعیاد ایران باستان (شرح کامل )
ایرانیان باستان و نیکان بزرگ آریایی ما جشن ها و آداب و رسوم های زیبا و اندیشه پاکی داشته اند بسیاری از آن جشن ها هنوز پابرجا در بخشهایی از ایران با همان نیرو و پشتکار انجام می شود. در گاهنما(تقویم) ایرانیان باستان هر روز نامی روشن(مشخص) و بارز دارد که اگر روزی با ماهش یکی شود آن ،روز خوشبختی و روزی است که باید جشن گرفته شود در ایران باستان هر ماه را سی روز حساب میکردند و علاوه بر اینکه ماه ها اسم داشتند، هریک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند. بهعنوان مثال روز پنجم «سپندارمذ» بوده است. سپندار مذ لقب ملی زمین است. یعنی گستراننده، مقدس، فروتن. زمین نماد عشق است چون با فروتنی، تواضع و گذشت به همه عشق میورزد. زشت و زیبا را به یک چشم مینگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان میدهد. به همین دلیل در فرهنگ باستان اسپندارمذگان را بهعنوان نماد عشق میپنداشتند. در هر ماه، یک بار، نام روز و ماه یکی میشده است که در همان روز که نامش با نام ماه مقارن میشد، جشنی ترتیب میدادند متناسب با نام آن روز و ماه. مثلاً شانزدهمین روز هر ماه مهر نام داشت که در هفتمین ماه سال ماه مهر، «مهرگان» لقب میگرفت.. هدف از برگزارى جشن ها در ایران باستان ستایش پروردگار، گردهمایى مردم، سرور و شادمانى، داد و دهش و بخشش به بینوایان و زیردستان بوده است.
+ نوشته شده در یکشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۰ ساعت توسط رمضان نیک نهاد
|
هدف ما در این وبلاگ معرفی فرهنگ مردم تالش و آشنایی هممیهنان گرامی با جاذبههای گرشگری شمال کشور به ویژه گیلان و تالش است