کادوسیان    (کادوس ماسوله رودخان )

زبان مادری ،اولین شناسنامه فرهنگی است ،که از طرف مادر به فرزند داده میشود .و به هرزبانی که باشد برای همان مردم مهم وارزنده وشیرین است .هیچ زبانی نمی تواند جای زبان مادری را پرنماید همچنانکه هیچ نامادری نمی تواند جای مادر رابگیرد .زبان مادری نشان اصالت وهویت فرهنگی یک فرد ویک قوم است .فردی که زبان مادری ندارد ، خود را از ریشه اش ،تاریخش جدا میکند ومانند مهمان ناخوانده ای از سفره دیگری ، زبان مادری راگدایی میکند .

هرملتی ،علاوه برزبان مادری می تواند به راحتی ،زبان ملی ،زبان رسمی ،یا زبان بین المللی را در مدرسه یا اجتماع فرا گیرد ،فراگیری تکلم به چندین زبا ن خود هنری است که کمک زیادی در پیشرفت انسانها دارد .امروزه خیلی از مادرانی که کور کورانه وبه تقلید وبر اثر ضعف در خودباوری واعتماد به نفس اصالتی خود ،یا براثر تحمیل اقوام دیگر ، زبان مادری را از فرزندان خود دریغ داشته اند ،با کسب تجربه ودرگذر زمان متوجه شده اند که به دست خویش چه جفای بزرگی را نسبت به فرزند خویش روا داشته اند . چنان که گفته اند :

« آن کو به زبان خویشتن درماند نادان بُوَد ار دوصد زبان می‌داند.»

زبان تالشی هم به عنوان زبان مادری که نزدیک یک میلیون نفر از جمعیت ایران وبیش از یک میلیون در خارج از ایران با آن سخن میگویند از این قاعده جدانیست .زبان فارسی ،زبان ملی ما ایرانیان است که ،در جایش بسیار هم برای ما تالشان عزیز است . با اینکه زبان تالشی با زبان فارسی پیوندی فراوان وتاریخی دارد و سختی کمتری در فهم متقابل دارند و از نظر دامنه صوتی ومبدا تولید صوت یکنواختی دارند و تغییر تکلم به زبان دیگری آسانتر از سایر زبانهاست که خود مبین اصالت زبا ن تالشی وریشه تاریخی چندین هزار ساله آن وپیوند تالشان با پارسیان است ،متاسفانه در بعضی از نقاط تالش نشین ، افرادی کم تجربه به بهانه دوری از لهجه ومارک شهرستانی وروستایی ، باکودکان خود بجای زبان مادری ، با زبان دیگری که عموما زبان فارسی است سخن میگویند . که در بیشتر موارد حتی خود آنان هم به درستی زبان فارسی را نمی دانند ، طوری که ناخالصی در زبان واصالت هویتی فرزندانشان ،تاپایان عمر قابل فهم است وبه نوعی آثار لکنت در بیان ورفتارشان جاری است .

اکثر محققین زبان شناسی دریافته اند که کودکانی که زبان مادری دارند وبعد ها زبان های دیگر رادر مدرسه می آموزند . در یادگیری انواع زبانهای خارجی ،ومفاهیم مهارت بیشتری نسبت به آنانی که از زبان مادری محرومند را دارند . خوشبختانه امروز نسل جدید تالش در بسیاری از نقاط با درک اهمیت این امر با فرزندان خود با افتخار زبان تالشی صحبت می نمایند طوری که کودکان هنگام ورود به مدرسه به راحتی به هردو زبان تسلط دارند ، نمونه آن در تالشان فومن وخصوصا تالشان بخش سردارجنگل وشهر ماکلوان است که قریب صد درصد مردم ساکن وغیر ساکن آن به زبان تالشی سخن میگویند وتعصب وافتخار تالشی دارند .

تجربه یکصد سال اخیر نشان داده است که بچه ها ی تالش در مدرسه در فراگیری زبان فارسی کمترین مشکلات را نسبت به سایر اقوام دارندوهمه آنان به راحتی بدون داشتن لهجه ،حداقل از نعمت تکلم به دویا چند زبان در طول زندگی بهره مند شده اند.با توجه به رشدی که درتمام زمینه ها تالشان در نیم قرن اخیر داشته اند ودر تمام ایران در هر زمینه ای افتخار آفرین کشور بوده اند ودر هر روستای تالش نشین، صدها استاد .پزشک ومهندس ،مردان وزنان کارمند لشکری وکشوری و… داریم که در رشد در منطقه خود اگر پیشگام نباشند حداقل به موازات اقوام دیگر ایرانی گیل وکرد وترک وبلوچ و..در رشد وتوسعه کشورمان سهم دارند .

طبق قانون اساسی کشور مان حق آموزش به زبا ن مادری به رسمیت شناخته شده است .وبا توجه به اینکه امروزه اقوام در بسیاری از نقاط جهان موفقیت فراوانی را در احیای زبان مادری وآموزش آن در مدارس و استفاده در رسانه ها دارند ، واعطای این حق مسلم اقوام را به عنوان نشانی از مردم سالاری حکومتها میدانند .دیر نیست آن روزی که فرزندان تالش ما هم که قریب نیمی از جمعیت گیلان و اکثریت ساکنین غرب گیلان را تشکیل میدهند عطش فراگیری زبان وادبیات تالش وفراگیری علمی آن را ازما طلب نمایند ،وخواهان تدریس تالشی در مدارس ودانشگاههای استان وشبکه تلویزیونی تالش ،ورسانه های مستقل دریک استان گیلان وتالشان ویا در استان مستقل تالش با شهرهای (شفت وچوبروفومن وماکلوان ،ماسوله ،صومعه سرا ، ماسال وشاندرمن ورضوانشهر واسالم وپره سر،تالش ،نمین وآستارا) در کنار استان گیلان ،تلویزیون ورسانه های مستقل خودرا بدست آورند وبدین خاطر برعهده شعرا وادیبان تالش زمین است که با کار فرهنگی در این امر مثل همیشه پیشگام و افتخار آفرین فرهنگ اصیل تالش باشند .

از: رمضان نیک نهاد