ویژگیهای جسمی و رفتاری غالب تالشها: (3)
ویژگیهای جسمی و رفتاری غالب تالشها: (3)
ۏیشتهری تالݖشون جان و کݖردݖکاری سݖفهد و نوشونێن: (3)
16 - تالݖشێن، چهچولۏاز نینه بهما ئهگه ئهۏون چوجیخا بݖکهرݖن، بݖفمݖن کݖرا ئهې ۏازی دهې، دهغهلۏازون و بولهنگی دهسی پێشتی کا دهۏهسݖن.
16- تالشها، اهل دوز و کلک نیستند اما اگرآنها را تحریک کنند یا اگر بفهمند که دارید فریبش می دهید دست هر کلکباز و زنبوری را از پشت میبندند.
17- تالݖشێن، مال و موله ئو ههشیېا ئو موچ و میرکیېه ئو گݖل و گیېا خݖش دارݖن، چهۏون ئابائهژدادێن مالداری کهرین. ئهلان نی ۏیشتهری روستا تالݖشه کهسݖرائون کا ئهسب و گوسهند و ئݖسپه ئو پوچو ئو گا مال و کهرگ و کیجه مهنده.
17- تالشها، حیوانات و پرندگان و گل و گیاه را دوست دارند، اجداد آنها مالداری میکردند، الان هم در بیشترحیاط خانه تالشان در روستاها اسب و گوسفند و سگ و گربه و گاو و مرغ و جوجه هست.
18- تالݖشێن، هݖنته کݖ گیرېه دا به گیلونی کو ئو کهتیلان کا بهرۏهز ئاۏهز و کار کهرݖن، ههمیشه چݖسک و چالاکینه ئو ۏیېهرچی گوشتݖن نێئابون.
18- تالشها، آنقدر که در ییلاق و گیلان در پست و بلندیها جست و خیز و کار میکنند، همیشه ورزیده و کاری هستند و زیاد چاق نمیشوند.
19- ۏیشتهری تالݖشون سهری مو، سییا ېه ئو چهۏون چێم رهشه ئو پوس نی ئیسپی ېه ئو دهس و پاشون زݖمݖخت و دݖرازه. چهۏون دیم و رو خاسی ېه.
19- در بیشتر تالشها، موی سرشان سیا است و چشم قهوهای و پوستشان سفید و دست و پای آنها بلند و بزرگ است و صورتشان زیباست.
20- تالݖشێن، مال و داراېی گݖرد ئاکهردێ را گݖزگ نینه، ئݖشتهن ۏهسئابهری خݖمنا مال و دارایی گݖرد ئاکهرݖن، ۏیېهرچی داراېی ئݖشتهن دوره ئاتیېه دهربهند نینه.
20- تالشها، در جمعآوری مال و ثروت حریص نیستند، در حد کفایت خود خانواده دارایی بدست میآورند و زیاد برای آیندگان خود مال اندوزی نمی کنند.
21 - تالݖشێن، ئݖشتهن خݖردݖخالی را ۏیېهرچی مال و داراېی پهس نیههرزݖن و ۏان: خݖردهن بی ئݖشتهن پاسهری ۏیمونݖ ئو ئݖشتهن زهمهتی نه مال دهس بوئهرݖ.
21 - تالشها برای فرزندان خود ثروت و دارایی بسیار به جا نمیگذارند، میگویند بچه ها باید با تکیه بر همت خویش سرپا بمانند و با تلاش خود ثروت بدست آورند.
22- تالݖشی خݖردݖخال، زۊتهر ئݖشتهن پاسهری مونݖن، مال و دارایی کو ئݖشتهن دهده دێدێ دهسی نێدیێسݖن. ههې را کارکهردێ، ئݖشتهن نهنگی نێزونݖن، ههر سهخته کاری نی بوبو، کهرݖن. ژێنهکێن نی مێردهکون خݖمنا کار کهرݖن.
22- بچه های تالش، زودتر مستقل میشوند و به مال و ثروت والدین خود چشم ندارند، برای همین کارکردن را ننگ خود نمی دانند . زنهای تالش پا به پای مردان تالش کار میکنند .
23- تالݖشی خݖردݖخالی را ئهگه دهرسه خونی و ئاموتێ را چاکه ۏهختی پیش با، زۊ ئاموجݖن و ئوستا بون.
23- برای بچه های تالش اگر فرصت تحصیل پیش آید، زود فرا میگیرند و به درجه استادی میرسند.
24- تالݖشێن، ېهندی ئێل و تهبارون خݖش داشتێ ئو دێدێ زݖبونی ئاموتێ را ئهته کݖ بی بوبون، تهلاش نێکهزݖن.
24- تالشها، برای دوستداری اقوام و خویشان خود و زنده نگه داشتن زبان مادری آنچنان که باید تلاش نمیکنند.
25- تالݖشێن، ۏیېهر بیگونه نݖۏازی کهرݖن، هݖنته ۏیېهر کݖ چهۏون ئݖشتهن نݖۏازی کا دهۏېهرݖ.
25- تالشها، بسیار بیگانه نوازندآنقدر که مقدار آن از خویشتن نوازیشان بیشتر است.
26- تالݖشێن، خݖشک و کهلات و گهرمه جݖگائون کوچ و سهفهر کهردێ خݖش نێدارݖن.
26- تالشها سفر به مناطق گرم و کویری را زیاد دوست ندارند.
27- چهۏون دینداری کا، تݖندی ېو سݖستی ۏیېهرچی ۏیندێ نێبو، ههر کاری کا مینهمونی ۏیشتهر پهسݖندݖن دا ئانݖما مهبون.
27-در دینداری آنها افراط و تفریط کمتر دیده میشود، در هر کاری میانه روی را پیشه میکنند تا رسوای این و آن نشوند.
28- تالݖشێن، سهخته روزون و جهشن و کهشت و کاری ۏهخت، ېهندی را ئارهسݖن و ېاۏهر دهن.
28- تالشها، در روزهای سخت و جشن و کار زیاد به داد و یاری همدیگر میرسند .
29- تالݖشێن، ۏهختی غهېری تالݖشی نه خݖشی کهرݖن، خهېلی ۏهختون چهۏون ۏیېهره سولوکهتی خونه، کهمته که ئو خݖردݖخالی ۏهری کو سالاری و ئیختیېار دارݖن.
29- تالشها، اغلب وقتی با غیر تالشی ازدواج میکنند آنقدر یکطرفه سازگاری با همسر را پیشه خود میکنند که در خانواده سالاری و اختیار کمتری بدست میآورند.
30- تالݖشی دهده ئو دێدێئێن ۏیشتهر خݖش دارݖن زوئه بݖدارݖن، زوئان را ۏیشته پێشتݖمونی کهرݖن.
30- پدران و مادران تالشی غالبا دوست دارند، پسر داشته باشند، حمایت آنها از پسرانشان بیش از دخترانشان است.
ادامه دارد...
از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگار تالشی :
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
برخی از شیوه نامه آۏانویسی تالشی:
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود.
هدف ما در این وبلاگ معرفی فرهنگ مردم تالش و آشنایی هممیهنان گرامی با جاذبههای گرشگری شمال کشور به ویژه گیلان و تالش است