بهره گیری از آتش در جشن‌ها، تاریخ و پیشینه‌ای دیرین در ایران داشته است به باور نیکان ما آتش وآب وباد وخاک از عناصر اربعه وجز نماد زندگی وحیات است . مردم تالش ماسوله رودخان فومن همراه با سایر مردم ایران چهارشنبه سوری  راجشن گرفته و به شادی و سرور می پردازند. تالشان به چهارشنبه سوری کولی کولی چارشَمبَه می گویند. در غروب آخرین سه شنبه سال هفت کوهه کلش را پشت سر هم می گذارندو هنگامی که زبانه های آتش در تاریکی به رقص درآمدند پدران و مادران تالش همراه بچه هاومهمانان  خود  از روی کوهه های آتش پریده و عبارات زیر را می خوانند

 کولی کولی چارشَمبَه / عَید اومَه پین شَنبَه

نَگبَت بشو دَولَت  با / زَردی بشو سرخی با

 کَنَه کول بشو تازَه کول با / کَنَه سال بشو تازَه سال با

جوانان باشلیک تفنگ شکاری به هوا وفشفشه های نور افشانی هم همراه آتش بکار میبرند .  باور توده های  مردم بر این است که با این کار ایشان, برای همه ی سال در برابر ناخوشی هایی و زیان هایی که انسان را رنگ پریده, زرد, سُست و بیمار می کند, ایمن خواهند شد.چون این این جشن با نظارت بزرگترها برپا میشود هیچگونه خطری در پی ندارد برعکس شهرها که غالبا همراه با افراط ومخفی کاری وخطر های فراوان  است ومراقبتی وجود ندارد .

مادران و زنان تالش پس از چند روز خانه تكاني در حالي كه فضاي خانه خود را پر از عطر بهار ساخته و آشيانه خود را بهاري كرده اند وآماده جشن بزرگ نوروز هستند ، به دامن كوه و دشت رفته و بنفشه وپامچال معطر را كه بوي بهار به ارمغان مي آورد ، چيده و به خانه مي آورند تا به استقبال چهارشنبه آخر سال بروند .

زنان ودختران هنر آشپزي خود را در آخرين شب چهارشنبه سال با پخت بهترين نوع از غذاهاي بومي به نمايش مي گذارند .در سر سفره  ، انواع غذاهاي محلي از جمله كوكو گردو ، ترشي تره ، فسنجان، آماده مي كنند .اين غذاها پس از برگزاري مراسم پريدن از روي آتش و ديده بوسي كردن و تبريك چهارشنبه به يكديگر توسط اعضاي خانواده ها با آرزوي سالي خوش صرف مي شود . پس از شام نوبت به نوجوانان و كودكان مي رسد كه از بزرگترهاي خود انعام مي گيرند

پس از اين مراسم ، دختران و پسران دم بخت خاكسترهاي باقي مانده را از خانه و حياط بيرون كرده و   به نيت اين كه گشايشي در بخت آنها صورت گيرد و در سال جديد به خانه بخت بروند ، در پشت در خانه مي ريزند .تالشان اين گونه شب آخرين چهارشنبه سال را مي گذرانند و خاطره خوشي را به دفتر زندگي خود مي افزايند ومنتظر جشنی دیگر ونوروز می شوند.

رمضان نیک نهاد