داستان دختر کشاورز فقیربه زبان تالشی
ئه کهنه سالون، ئیله ئاۏادی کو کیشاۏهرزی مهندا کݖ ئݖشتهن خاسه کیله نه تهنخا زݖندݖگی کهری. ئه ئاۏادی ئیله خان داری کݖ پیره مێردهکی ېا ئو کیشاۏهرزی پولی ئادوئهشا کݖ مێردهک نێشاې، ئݖشتهن ۏیگێته پولی ئهې ئادوئێ. ئی روزی خانی، مێردهکی نه ۏاته، ئهگه ئݖشتݖ کیله مݖن بݖدهې، ئݖشتݖ ۏیگێته پولی تݖ بهخشݖم، نێبه بی زیندون بݖشی، بیچاره مێردهک درمونده به، شه، ئݖشتهن کیله ۏهر جهرېانی ئهې را ۏاتݖشه .
کیله فݖکری کهرده ئو ۏاتݖشه، ئهز ئی شهرت ئݖمی کاری گهردن نهم و چێ ژێن بوم: ئیله مهراسݖم رݖباره لاتی کو بیگێره کݖ مهردوم نی ها بان. بهدهز خان ئیله کیسه کو دݖ گݖله سݖنگ بݖنه، ئیله سیېا بوبو، ئیله نی ئیسپی. مݖن بی دهس دهېهنݖم، کیسه کو ئیله سݖنگ شانسی پیگێرݖم. ئهگه سیېا سݖنگی پیگێتݖمه، ئهز چݖ ژێن بوم، ئهگه ئیسپیېه سݖنگی پیگێتݖمه، خان بی ئݖشتهن پولی تݖ بݖبهخشݖ.
سهباېی دهده شه، کیله شهرتی خانی را ۏاتݖشه، ئهې نی شهرتی غهبول کهرده. مهراسݖمه روزی نی ۏاتݖشه، کهې بوبو. مهراسݖم ههلا ئی روز مهندا کݖ خانی ئیله گوماشته باخهۏهر بو: خان خا، ههر دݖ سݖنگی جݖگا، سیېا سݖنگ، کیسان کو دهنه دا کیله ههر گݖله سݖنگی پیگێرݖ، بݖبازݖ ئو خانی ژێن بوبو .
گوماشته کݖ کیله فامیلا، خانی کوکݖلا کیله دهده را ۏاتݖشه. کیله ئݖشتهن دهده را ۏاته، موهیم نی، ئهز شهزتی بهرݖم. کیله مهراسݖمه روزی کیسه دیله دهس بهرده، ئیله سݖنگ بهرۏوئهردݖشه، ئݖشتهرا ېهۏاشی نه ئی چێم پێلهکی سݖنگی دوشه، خهېلی خݖشخالی نه ئو تهمونی زوری نه سݖنگی رݖباری دیله تاب ئادوشه. بهدهز ۏاتݖشه، مݖن شهرتی بهرده، مݖن شهرتی بهرده.
ۏهختی خانی ۏاته، تݖ بهرده نی، کیله ۏاته، سݖنگی کݖ مݖن فݖر ئادوئه، ئیسپی ېا. کیله ۏاته، ئهگه شهک داری،ئݖسه کݖ ئهېله سݖنگ نوئه نی، ئݖمیله سݖنگ کو کیسه دیله نوئه. ئݖمی پیگێرهم. ئهگه سیېا سݖنگ نوئه به، په چݖمݖن سݖنگ ئیسپی ېا ئو مݖن شهرتی بهرده. مهردومی ۏاته: دݖرݖسته ، دݖرݖسته. کیله کیسه دیله دهس بهرده، ئهېله سیېا سݖنگی بهرۏوئهردݖشه ئو مهردومی نݖشون دوشه ئو شهرتی بهردݖشه !
از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگار تالشی :
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
برخی از شیوه نامه آوانویسی تالشی:
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود.
————————————–
برگردان فارسی :
در زمانهای قدیم کشاورزی با دختر زیبایش زندگی میکرد. این مرد به خان آبادی که پیر هم بود بدهکار بود ونمیتوانست قرض خود را پس بدهد. یک روز خان به مرد پیشنهاد داد که اگر دخترش را به همسری او در آورد از بدهی اش چشم پوشی میکند.وگرنه به زندان می رود مرد فقیر پریشان و درمانده پیش دخترش رفت و موضوع را با او در میان گذاشت .
دختر با اندکی فکر گفت من به یک شرط این مسأله را قبول میکنم، به این شرط که در حضور مردم آبادی مسابقه ای در میدان بالای رودخانه ترتیب دهیم. بعد خان در یک کیسه دو تکه سنگ ، یکی سفید و یکی سیاه، بگذارد و من باید دست در کیسه کنم و شانسی یکی را در بیاورم . اگر سنگ سیاه را در بیاورم من زن خان می شوم واگرسنگ شفید را درآورم ، او باید پول تو را ببخشد .
روز بعد پدر موضوع را با خان در میان گذاشت و او هم قبول کرد و زمان مراسم را تعیین کرد. یک روز مانده به مراسم یکی از نوکران زیردست خان خبردار شد که خان قصد دارد به جای دو رنگ متفاوت هر دو سنگ داخل کیسه را سیاه انتخاب کند تا دختر هرکدام را که بردارد بازنده شود.
نوکرکه ازبستگان کشاورز بود خبر را به مرد فقیر و دخترش رساند . اما دخترک به پدر گفت که ای پدر هیچ نگران نباش که من حتماً پیروز میشوم.
دخترک در روز مسابقه دست در کیسه کرد و یکی از سنگها را بیرون آورد و قبل از این که به دیگران نشان دهد خود نگاهی کرد و با شادی با قدرت آن را به داخل رودخانه پرتاب کرد. بعد گفت من بردم من بردم وقتی خان گفت تو نبردی دختر دلیل آورد حالا که به آن سنگ دسترسی نداریم میتوانیم سنگ دیگر را ببینیم و اگر سنگ سیاه داخل کیسه هست پس سنگ من سفید بود که من درآوردم. مردم گفتند درست است و این گونه بود که سنگ باقیمانده داخل کیسه سیاه بود ودختر هم برنده شد !
از : رمضان نیک نهاد
هدف ما در این وبلاگ معرفی فرهنگ مردم تالش و آشنایی هممیهنان گرامی با جاذبههای گرشگری شمال کشور به ویژه گیلان و تالش است