کادوسیان    (کادوس ماسوله رودخان )

نام تالشی = گابه‌له‌ک

نام فارسی =شمپینیون نوع پرورشی = قارچ دگمه ای

نام علمی =AGARICUS BISPORUS

در برخی از نقاط تالش نشین استان گیلان به ویژه تالش جنوبی وفومنات به قارچ ها موش یا زهرموش می گویند . نوعی از زرموش ها که خوراکی هستند . گابه‌له‌ک نامیده میشود انواع دیگری هم وجود دارد مانند شتلی ، شتنَک ، که‌رگه لینگ، گره‌خونه موش ..و غیر خوراکی ها وسمی ها هم مانند خوئک ،آتَشَک ، کوره پوس وجود دارد که بعد ها به معرفی آنها می پردازیم .

گابه‌له‌ک اغلب در مندن گاه ها ،و بلندیها (گیریه ومینکو) روی زمین های سوخته از پهن گاو هارشد می کند . در چنین جاهایی سبزه نمی روید و با اولین باران قارچ ها از زمین سر در می آورند .

یکی از تفاوتهای گابه‌له‌ک با شتلی کروی تر بودن چتر گابلک ومحل رویش آن است که برخلاف شتنک که بیشتر درسایه (نسا)می روید گابلک حتی در غیر سایه (خرم ) هم می تواند رشد نماید. شتلی بیشتراز بقایای گیاه وگابلک بیشتر ازبقایای دام تغذیه می کند .

مردم در زمان های قدیم تصوری چنین داشتند که قارچ شمپینیون = گابلک یا گاویلک از گاو به زمین می افتد. چون بیش از هر جایی در ماندن گاه ِ گاو ها می روید.

دراواخر شهریور ماه زمانی که مدت ها از کوچ ییلاقی گاوها می گذرد و گاوها به میان کوه یاجلگه یا گیلون جایگاه پاییزه و زمستانه دامداران نزدیک میشوند ،اما هنوز گوسفندان در ییلاق چرا دارند روییدن گابلک شروع میشود . بانزدیک شدن پاییز و بارشهای متناوب آن و از طرفی ابرهای فشرده ونزدیک به زمین به همراه رطوبت و شبنم زمین را آماده رویش قارچهای طبیعی می کند و با تابش آفتاب ، قارچها شروع به روییدن می کنند .

اغلب تالشان گابلک را به صورت کبابی وبدون نان وبا کمی نمک مصرف می کنند برخی بانوان تالش هم از آن با تف دادن و مخلوط با پیاز خورشهای با مزه ای درست می کنند که بسیار خوشمزه است .

قارچهای خوراکی اغلب پرزوپره های متراکمی دارند وفاصله بین پرزهای داخلی کمتر است امادرقارچهای غیر خوراکی پرزهای کمتروفاصله بین پرزهای داخلی بیشتر است .

مسافران گرامی در سفر از این قارچها استفاده نکنند زیرا علیرغم تشابه فراوان قارچهای سمی و خوراکی ممکن است سمی و مرگبارترینش را انتخاب کرده باشید .

از : رمضان نیک نهادبا بهره گیری از ویکی پدیا

http://kados2.blogfa.com