کادوسیان    (کادوس ماسوله رودخان )

  کشتی گیله مردی، یکی ازورزشهای باستانی ، گیلان ومازندران ، درشما ل فلات ایران است.این کشتی ،به عنوان یک ورزش بین المللی به نام کشتی گیل ما به ثبت رسیده است.درطول تاریخ ایران باستان ،خطه گیلان ومازندران ،خطه پهلوان خیز بوده است.به ویژه منطقه وسیع تالشان،درخود ،پهلوانان نامی وبزرگی را پرورده است. قدمت  کشتی گیله مردی، به دوران مادها وکادوسها برمی گردد.

واماروش کشتی چنین است که،دراین کشتی ضمن تلاش برای گرفتن همدیگر برای به کارگیری از قدرت وتوانمندی بدنی واستفاده از فوت وفن ها، بامشت زدن هم همراه است.وشرط سن ووزن وقدوزبان واهل کجابودن،را برای کشتی گرفتن،ندارد.پهلوانها از هرشهرومحله ،بصورت گروههای چندنفره واردمیدان میشوند .وباتعظیم برخاک وتماشاگران ،با اعمالی که به وج و ویزما معروف است، آمادگی خودرا با هرکس که با دست زدن در مقابل او اعلان کشتی میکند،کشتی میگیرند.درحالی که تنها یک شلوارمحکم  نسبتا تنگ که به لاسپاره معروف است برتن دارند.برنده کسی است که بامشت یادرگیرشدن ،حریف را بیندازدو یا دست حریف به زمین برسد.داوران مسابقه معمولا پهلوانان پیش کسوت هستند.ومحل کشتی گیری معمولا درفضای آزادمحصور شده است .درگذشته شروع کشتی باسازوتمبک همراه بود.وامروزه گاه به جای ساز قدیم از سرودهای رزمی ویاموسیقی اصیل هم استفاده می شود. وجایگاهی هم برای معرف ورجزخوان تعیین میگردد که باکلام واشعار حماسی شورپهلوانی را دروقت کشتی برمی انگیزد.این اشعار از شاهنامه ،یاسروده های شاعران معروف ویاشاعران خطه گیلان است .وعلاوه برجنبه حماسی ،آموزنده هم هست.سالهاست که درغرب گیلان دراکثر میادین کشتی گیله مردی، این مسولیت با معلمی با احساس آقای غلام رضا روشناست ،وازسروده های بنده هم استفاده میکند.برنده هرکشتی برای گرفتن انعام ازشرکت کنندگان درکشتی ،باتعظیم واحترام و،با پریدن در مقابل تماشاگران (واز)ازآنها انعام می گیرد.درپایان نفرات برتر ،گاو ،یا سکه ویا…. ویا پارچه که معروف به بروم است.ازبانیان کشتی که معمولا بزرگان محل یا پهلوانان پیش کسوت هستند هدایای خود رامیگیرند.این کشتی اغلب بعد ازبرداشت محصول برنج برپا میشود.ونوعی جشن شادمانی وشکرگزاری بعداز برداشت محصول است.

اشعارگیلکی در ارتباط با کشتی گیله مردی .1-پوریای ولی        2- مرام پهلوانی

پوریای ولی 

کشتی گیله مردی ، سنّت  گیلان جا                        نسل به نسل گردهه تا اَمه دوران جا

چی پهلوانانی یَه خطهء گیلان بیده                         نقله هزاران محل جی امه پیران  جا

خوش قدوقامت،قشنگ،سرومانستن بلند                 ببروپلنگ رم کودِه،اوشان مشتان جا

وقتی نیایشکنان،نعره مرا واز کودید                   زمین دلرزسته پاک،هوپرسه میدان جا

ادب   تماشایی بو، بین  أ  پهلوا نا ن                     وقتی برنده خواسته،عذر حریفا ن جا 

برنده شرمنده بو،پیش بکفته حریف                       ماچ دیی تانبه، خوار ،خو  یاران  جا 

مرام   افتادگی  خصلت  پهلوان   بو                  انه  که  نام  اوشان،زنده یه  گیلان  جا

در دل خاک،خفته،چی پهلوانان ایسد !               هر ایتا داشتید چقدر ،دور خو دوران  جا

دست اوشان جه دنیا،ببوسته کوتاه،الن            رحمت حق   به واره   اوشان  قبران  جا

                                      ***************************

نقله ایتا پهلوان،دعوت کشتی داشته                  نبرد   با  پوریا،    درایتا     میدان  جا

نکفته     پهلوان   بو ،اَ پوریای  ولی               شهرهَ    آفاق   بو  همهء   ایران    جا

وقت سحر شِه نماز ،بقعهء شهر،پوریا               تا  که  مدد  بیگیره  خدای سبحان  جا

دینه  ، که  در  اوّلِه  ، ورودیِ  آن  حَرَم            ایسه    ایتا    پیر زن، معبد ایوان   جا

هرکی آمویی از راه ،تا که   نیایش   بگه            قسم ده ایی به خواهش کتاب قرآن  جا

دعای خیر   بخواه ،می  پسره   برده  را             به مثل  موسی الرضا ،دعای باران جا

داره   هزار  آرزو،  بعده   ببرده   پسو                   وگرنه اون  خواربه،پیر و  جوانان جا

شومه دعایه  ،تانه، کمک ببه در نبرد                   وگرنه  می زی  کِفِه،نبرد ،شیران جا

دعای مردم   کِنِه ، کوه بلنده   جه  جا                   تاچی  رسِه  به آدم،دوپایِ  لرزان جا

دست قضا  ،پوریا، هم هو دعایه بوگفت                 بِردنِ  خو حریفه،بخواستِه یزدان  جا

مُهلتِ کشتی ،ببوست،کلی جماعت  بامو               همه  در  انتظارِه    حاصلِه   پایان   جا

در  ایتا   چم هم زدن    بلند آکود ،  پوریا           حریف   بَر سَر   ببرد  ، اَوّلِه  کاران  جا

نالهء   آشنایی،  گریه جا  خاطر    باورد              قول به آؤن پیرزن ،صبح نمازخوان جا

هَیوَری لرزان آبوست،دست وبدن بمرده               اَپوریای   بزرگ،   بکفته    میدان   حا

خواستِه  غرورِ نفسه  ،پیش خدا ،بشکنه              اگرچه خوارم ببه اؤ ن همه چشمان جا

نبرد  نفس   و.ایمان  ،حقیقتا   مشکله                  نفسَه  بیگَد ،پوریا،عرصِه  وجدان  جا

اّ  زور   و بازو   عزیز،  لطف  خداوندیه              امانتِ     موقّت ،   یلانِه    دوران   جا

هنر   نیه      پهلوان،    ببرده  مغرور آبه            یا که بباخته پسو. سیرآبه  خو جان  جا

                                       *******************************

حریف ،  تعجُّب  کونه، جِه   کِفتنِ   پوریا                 چونکه امانی ناشته ،برسرِ دستان جا

جِه  ناله های خو مار،هم  گبِ قول  وقسم              دینه که سری نهه اَن دو سه جریان جا

خلاصه   پیرزن  گِه،  قصهء   پوریا یَه                 که نفس قربان بکود خو پای   پیمان جا

حریف  اُ شب تا  سحر پلک  ننه پلکِ  سر              مات بو ازاون همه ،مردی واحسان جا

رسه  به اَن نتیجه ،که  باس  بگم  مردُمَه                حقیقت   ماجرا،  فردا  هُو میدان   جا

فردا گِه اُو جوانمرد ،    که   پوریا   ببرده          چون که خدایه بخواست ،هوایه نفسان جا

اُنه    که     پروردگار  ،اُنهمه  عزت   بده             به    پوریای   ولی ،تمام    ایران    جا

فدای    اؤن منش  که ،جلوهء  نور حقه              مردم  خیره خوایه ، با خو دیل و جان جا

از:عظیم نیک نهاد

                                                 مرام پهلوانی

مرام پهلوان واسی، مرام مرتضی ببه / یاوردلشکستگان ،حامی بینوا ببه

آدم افتاده ببه، صادق وپاک  وبی ریا /  حافظ حقِ بیکسان،اهل مروّت وسخا

هرگز فراموشا نوکن،اَ زوروبازونمانه/ نَه پست ومال واقتدار،نَه برج وبارو نمانه

زمین خودش شاهده کی،هیچکی همیشه یَل نیبه /هیچکَسه رااَ روزگار،سفره پُرعسل نیبه

بکفته را مُشت تاوادن،هنر نییَه جان برار /   تی مُشتِ ناکسه بزن،تا بنهه پا بفرار

منم منم وا نُکُنی،چونکه کفی مُشتِ مرا  /  یاگیرده ای جور ترا،کهِ بکفی پُشتَ مرا

آسمانَ لچّه نیدین،عاقیبتَ خَبَر ناری  /   ای جور ترا زمین زند ،که بیدینی کمر ناری

بدا بگم تابدانی،هرگزتراگومانوکون  /  تی حفظِ حُرمَتَ واسی،تی هردوتا چوما واکون 

گردن کشانِ گردنَ،ایروز بشکفته بیدین  /   گردن کُلُفتان عزیز،اَ روزگار زنِه زمین 

هرپهلوان ای روز کفه،هسّه دوفردای دگر  /   یاکه بدست یارعلی،یا ایتا پهلوان صفر

اَ روزگاره سر بسر،موعظه وپند وادب /     عاقله کس اگربیبی ،گوم آنیبی نه روزوشب

درهمه جااگرببه،تی چوم سر یاد خُدا  /توپهلوانی هَمه جا ،همّه کوند ترا دُعا 

آیَتِ آوازه اگر،وِردِ زبانِ همه جا    /    چون به علی شیرِخُدا،هَمیشه داشته اقتدا 

از:عظیم نیک نهاد

گردآوری از 

http://kados2.blogfa.com