ماهی سیاه کوچولو به زبان تالشی (بخش4)
ترجمه داستان ماهی سیاه کوچولو (4) به زبان تالشی فومنات با خط تالشی کادوس
ماېه ۏهچه، ئهۏون نه ۏاته: شݖمه کݖ نێشاېهن، ئݖم ۏݖندی کو سݖرا بهرشێ، چݖنته دݖنېا داېر ژهندێ لوئه کهرهن؟
کولمه ماېئون ۏاته: مهگه غهېری ئݖم ۏݖندی ههنی دیېهر دݖنېاې نی دارهم؟
ماېه ۏهچه ۏاته: ئݖمی بی بݖزونه کݖ ئݖم ئاۏ کا کو ئا ئو ئݖم ۏݖندی ئاۏ کا دهبو؟ هݖم نی بی بݖزونهن، ئاۏی پێشته سهر چݖ خهۏهره.
کولمهماېئون ۏاته: ئاۏی پێشته سهر دێ کا ېه؟ ئهمه کݖ ههرگݖز ئاۏی سݖرا ۏینده نی! هه، هه، هه... ئݖشتݖ کهللـه ئی جیگای کو دهپݖشتهره!
ماېه ۏهچه نی خهنده گێتا. خیېالی کهردݖشه، ۏاتݖشه: بݖختهره، ئݖم کولمهماېئون کݖ هیچی نێزونݖن، به ئݖشتهن ئهفال و روز بݖنهم و مݖرا بݖشوم. بهدهز ۏاتݖشه: بݖختهره چهۏون دێدێ نه نی دݖ گݖله لوئه بݖکهرݖم، ئهۏون دهپهرسݖشه: ئݖسه شݖمه دێدێ به کا مهنده؟ ئی دهفاېی گوزگا زاهاری، بݖنی کا ئومه، جیتیل کهردݖشه .
گوزگا، وݖندی رݖخی کو سݖنگی سهری نݖشتا. ۏاز کهردݖشه، ئاۏی دیله ئومه، ماېه ۏهچه ۏهر شه، ۏاتݖشه: ئهز ېا مهندیمه، فهرماش؟ ماېه ۏهچه ۏاته: سݖلام، پیلله نهنه!
گوزگا ۏاته: ئهلان ئه ۏهخت نی کݖ ئݖشتهن نݖماش بݖدهې، ههشمناکه جانهبهر! خݖردهنون گیرݖر ۏوئهرده، کݖرا پیلله پیلله لوئه کهری. ئهز ههده سݖند و سال ئاژیېهېمه، کݖ بݖزونݖم، دݖنېا تهنخا ئݖم ۏݖنده. بێختهره ئݖشته کهللـه پݖش بݖکهری ېو ئݖشتݖ کاری دۊمله بݖشی، چݖمݖن خݖردهنون نی ۏازی مهدهې.
ماېه ۏهچه ۏاته: ههزار سال نی ئاژیېی، ههنی هه ئیله مهزون و دهمهنده گوزگاې ۏیشتهر نیره.
گوزگا کݖفری ئابه، رو به ماېه ۏهچه ۏهری راس، پیلله ۏازی کهردݖشه، ماېه ۏهچه جیپهره، گولهې شار دهۏهشته، گوزگا ئݖشتهن بݖنی رݖتی دیله کێرمئون پێۏݖݖشکهندێ.
دهره، ۏیېهر پݖش و راست و نهری داری. رݖباری ئاۏ نی ۏیېهر ئابا، ئهگه خاېش بهندی سهری کو دهره تونی دیېێسیش، دور دݖرێ ئاۏی ئیسبیېه رݖشته تاې شار ۏینیش، ئی جیگاې کو پیلله لاسه پهلهې کو کا سیفا ئابا، دهره مینی دهلهکا، چێ ئاۏی دݖ گهله ئاکهردهشا.
ئی گݖله پیلله کێرم کݖ دهسه تونی پهنی ئێستا، ئݖشتهن ئݖشکهم و سینه، سݖنگی کا دهچیکاۏݖندهشا، کݖرا ئاۏتاۏه دیمه کهری، ئه ۏهری کو ۏیندݖشه، پیلله خهرچهنگی فوشی سهری ئاۏی دیله کو نݖشتا، ئهتێ کو ئاۏ ۏیېهر نیېا، خهرچهنگ کݖرا ئیله گوزگا ههری.
ماېه ۏهچه چێم ئی دهفا خهرچهنگی کا پێلهکه، جیتݖلݖش کهرده، دور دݖرێ تهرسه سݖلامی ئهې را کهردݖشه. خهرچهنگی ئی جیدېێسی ئهې دوئه ئو ۏاتݖشه:
چݖ ئاموجگێته ئو بائهدهبه ماې! بێری چݖمݖن ۏهر، بێری خاسه ماې! ماېه ۏهچه ۏاته: ئهز خام بݖشوم، دݖنېا داېر بݖژهنݖم، هیچ نی نێخام تݖ مݖن شݖکار بݖکهری. خهرچهنگی ۏاته: تݖ چݖرا هݖنده بهدۏین و تهرسوېره؟ ماېه ۏهچه ۏاته: ئهز نێ بهدۏینیمه، نێ نی تهرسݖم، ئهز ههر چݖ کݖ چێمی نه ۏینݖم، خهرهد ۏا، زݖبون ۏوئهرݖم.
خهرچهنگی ۏاته: خاب، مݖرا بݖوا، ئݖشتݖ چێمی چݖ ۏینده؟ ئݖشتݖ خهرهدی چݖ ۏاته کݖ خیېال کهردݖره، خام تݖه شݖکار بݖکهرݖم؟
ماې ۏاته: دێ ئݖشتهن ئه را مهژهن. خهرچهنگی ۏاته: فݖکر کهرݖم، گوزگا نه ۏاې؟ تݖه چݖ را خݖردهنه لوئه کهری، دێدێ جان! ئهز گوزگائون غݖرسه دارݖم، ههې را ئهۏون شݖکار کهرݖم. زونی چه؟ گوزگائێن خیېال کهرݖن تهنخا ئهۏێن هݖم دݖنېا کو مهندینه ئو خݖشبهخت و زهېرون بهینه، ئهز خام، ئهۏون هالی بݖکهرݖم کݖ دݖنېا چیکی دهسه! په تݖ دێ مهتهرس، بێری چهمه ۏهر، بێری!
خهرچهنگی ئݖم لوئان ۏاته ئو کۊنه ۏیسنه نه را دهلهکه، ماېه ۏهچه راس شه .هݖنته چێ پݖردێ خهنده داری کݖ ماېه ۏچه نێشاته ئݖشتهن خهنده ناری گێتێ، ۏاتݖشه: ئهې بیچاره! تݖ ههلا راسه را پݖردێ ئاموته نیره، کا کو زونی، دݖنېا چیکی دهس دهری؟
ئیدامه دارݖ...
برگردان فارسی :
ماهي گفت:« شما که نمي توانيد از برکه بيرون برويد ، چطور ازدنيا گردی دم مي زنيد؟»
کفچه ماهي ها گفتند:« مگر غير از برکه ، دنيای ديگری هم داريم؟»
ماهي گفت:« دست کم بايد فکر کنيد که اين آب از کجا به اينجا می ريزد و خارج از آب چه چيزهايی هست.»
کفچه ماهی ها گفتند:« خارج از آب ديگر کجاست؟ ما که هرگز خارج از آب را نديده ايم! هاها…هاها…. به سرت زده بابا!»
ماهي سياه کوچولو هم خنده اش گرفت. فکر کرد که بهتر است کفچه ماهي ها را به حال خودشان بگذارد و برود. بعد فکر کرد بهترست با مادرشان هم دو کلمه يی حرف بزند ، پرسيد:« حالا مادرتان کجاست؟»
ناگهان صداي زير قورباغه اي او را از جا پراند.
قورباغه لب برکه ، روی سنگي نشسته بود. جست زد توی آب و آمد پيش ماهی و گفت:« من اينجام ، فرمايش؟»
ماهي گفت:« سلام خانم بزرگ!»
قورباغه گفت:« حالا چه وقت خودنمائی است ، موجود بی اصل و نسب! بچه گير آورده يی و داري حرف هاي گنده گنده می زنی ، من ديگر آنقدرها عمر کرده ام که بفهمم دنيا همين برکه است. بهتر است بروي دنبال کارت و بچه هاي مرا از راه به در نبری.»
ماهي کوچولو گفت:« هزار تا از اين عمرها هم كه بکنی ، باز هم يک قورباغه ی نادان و درمانده بيشتر نيستی.»
قورباغه عصباني شد و جست زد طرف ماهی سياه کوچولو. ماهي تکان تندي خورد و مثل برق در رفت و لاي و لجن و کرم هاي ته برکه را به هم زد.
دره پر از پيچ و خم بود. جويبار هم آبش چند برابر شده بود ، اما اگر مي خواستي از بالای کوه ها ته دره را نگاه کنی ، جويبار را مثل نخ سفيدی مي ديدی. يک جا تخته سنگ بزرگی از کوه جداشده بود و افتاده بود ته دره و آب را دو قسمت کرده بود.
مارمولک درشتي ، به اندازه ي کف دست ، شکمش را به سنگ چسبانده بود. از گرمي آفتاب لذت مي برد و نگاه مي کرد به خرچنگ گرد و درشتی که نشسته بود روی شن هاي ته آب ، آنجا که عمق آب کمتر بود و داشت قورباغه يي را که شکار کرده بود ، مي خورد.
ماهي کوچولو ناگهان چشمش افتاد به خرچنگ و ترسيد. از دور سلامي کرد. خرچنگ چپ چپ به او نگاهی کرد و گفت:
« چه ماهي با ادبی! بيا جلو کوچولو ، بيا!»
ماهي کوچولو گفت:« من مي روم دنيا را بگردم و هيچ هم نمي خواهم شکار جنابعالي بشوم.»
خرچنگ گفت:« تو چرا اينقدر بدبين و ترسويي ، ماهي کوچولو؟»
ماهي گفت: “من نه بدبينم و نه ترسو . من هر چه را که چشمم مي بيند و عقلم مي گويد ، به زبان مي آورم.»
خرچنگ گفت:« خوب ، بفرماييد ببينم چشم شما چه ديد و عقلتان چه گفت که خيال کرديد ما مي خواهيم شما را شکار کنيم؟»
ماهي گفت:« ديگر خودت را به آن راه نزن!»
خرچنگ گفت:« منظورت قورباغه است؟ تو هم که پاک بچه شدي بابا! من با قورباغه ها لجم و براي همين شکارشان مي کنم. مي دانی ، اين ها خيال مي کنند تنها موجود دنيا هستند و خوشبخت هم هستند ، و من مي خواهم بهشان بفهمانم که دنيا واقعاً دست کيست! پس تو ديگر نترس جانم ، بيا جلو ، بيا !»
خرچنگ اين حرف ها را گفت و پس پسکي راه افتاد طرف ماهی کوچولو. آنقدر خنده دار راه مي رفت که ماهي ، بي اختيار خنده اش گرفت و گفت:« بيچاره! تو که هنوز راه رفتن بلد نيستی ، از کجا مي دانی دنيا دست کيست؟»
ادامه دارد…
از : رمضان نیک نهاد
در خط آوانگار تالشی :
به جای فتحه/a/ ـه ه
به جای کسره/e/ ێـ ێ
به جای واو/v/ ۏ
به جای شوا /ə/ ݖ
به جای یه/y/ ېـ ې
برخی از شیوه نامه آۏانویسی تالشی:
برای حروف (ت / ط) تنها از حرف (ت) استفاده میشود.
برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده میشود.
برای حروف (ذ / ز / ظ / ض) تنها از حرف (ز) استفاده میشود.
برای حروف(ق/غ) تنها از حرف (غ) استفاده میشود.
برای حروف(ح/هــ) تنها از حرف (هــ) استفاده میشود.
برای حروف(ع/ء) در ابتدا و وسط واژه تنها از حرف (ئـ) استفاده میشود.
هدف ما در این وبلاگ معرفی فرهنگ مردم تالش و آشنایی هممیهنان گرامی با جاذبههای گرشگری شمال کشور به ویژه گیلان و تالش است