آداب ومعاشرت به زبان تالشی الف – آداب صرف غذا ( بخش1 ):
خراکَه هَری آداب:
-1-پلا موچَه بی دَنی را بشو، دَن بی موچَه را مَشو .
-2-وَختی که خایم خراکی بَهَرَم، نَری مَنشَم، بی راست بنشَم.
3-پیلَه میمونی ئون کا بی زور بکَرَم، گا گوشتی یا کرگ و مای، پَتَه گوشتی خاشی نَه سفرَه کا مَنییَم، اَگَه نی خوروشی خاش داشتَه، زور مَکَرم، هَردِه را، گوشتی خاش جیوَج بکَرم، بی اَه گوشتی بَهَرَم که خاش نِداره .
4- پلاموچَه بی دَنی خمنا پیگِرَم دا ای دَفا دَنی کا دَشو، نِکی گازی نَه اَی پَلَه بکَرَم.
5- پلاموچَهی که دَنی کا دَنییَم، اَگَه اَمَه خش نِاومَه، بی اَی بَهَرَم، نِکی دَنی کا بَرگاردن بکَرم .
6-اَگَه پلاموچَه داغ بَه، نِبی دَنی کا اَی بَرگاردن بکَرم، بی آوَه تِیی بخنجَم .
7-وَختی که خوهَم، پلا یا خراکی بجوئَم، دَنی مَآکَرَم، مَچَه صتا مَدییَم، دَن که پورَه لوئَه مَکَرَم.
8- چَمَه اَنگیشتان مَآلیسَم، بی کاغَذَه دَسمالی نَه دَسَی پاکیَه آکَرَم .
9-پلاهَری را ناری اَه میمونی بی دَس بَه هَرده بژَنه که صاییب کَه نَه کَمتَه فامیلَه، بَدَز دییَر میمونن. صاییب کَه بی هَمَهی دۊملَه دَس بَه هَرده بژَنه.
10-اَگَه پلا، پیلَه لَنگَری یا مَجمهی کا دَبَه، ناری بی هَر مردَکی اَی پیگِره، اشتَن راستَه وَری کا، اَگَه ژنَکی نشتَه، اَی تارف بکَره دا اَه ژِنَک اشتَن لَنگَری کا پلا دَکَره .
11-اَگَه پلا خوروشی که پَته شونه، خش نِداری، بی صاییب کَه زَمَتی خونِه روکَه تِلی بَهَری .
12- دِییَرون رخی کا گازی چو مَژنم، زور بکَرَم، چَمَه زوونی نَه گازئون پاکیَه آکَرَم.
13 – اَگَه خوهَن، کاردَه نَه کَرَه روئَن پیگِرَه، بی ویرها ببَن، که خوروش کاردَه کا دَچیکَه مَبو که کَرَه روئنی خَراو آکَره .
14- وَختی که خوهَم، شیرنَه چای بَهَرَم، چایَه کَچه، بَدَز هَم دوئَه بی پیالَه، راسته وَری کا بنییَم، نِه که سفرَه دیلَه بَیَنَم .
15- وَختی که خایَم، چای ایستکونی نَه بَهَرَم، هیچ وَختی ایستکونی تونی پَس مَنده چای فر مَدییَم، بدا ایستکونی دیلَه بمونو .
16 – میمونی ئون کا هیچ وَخت، پلا خوروشی یا گوشتی دَسی نَه مَهَرَم .
17- هیچ وَخت آوی چَمَه میمونی تارف مَکَرم، آو بی چِه دَسَه وَر بومونو .
18- پلاهَری وَخت که میزی سَری نشَم، میزی کا دَس بَه چونَه چِم بَه را مَبَم. دَس بی پلا هَری وَخت، میزی سَر بمونو یا نی جیر بمونو .
اَه میمونی که چِه دَنی خراک دَرییَه، اَی نَه لوئَه مَکَرَم .
20- دَن که خراکی نَه پورَه، هیچی مَخنجَم .
هَنی پَس آمَندَه … ایجتما آدابَه کیتاوی آگاردنَه کر: رمضان نیک نهاد
برگردان فارسی
1 *لقمه باید به طرف دهان هدایت شود، نه دهان به طرف لقمه.
2*هنگام غذا خوردن نباید روی میز ناهار خوری خم شد.
3*در مهمانی های رسمی سعی می شود گوشت گوساله ، مرغ ، بو قلمون، ماهی و… بدون استخوان سرو شود؛ در صورتی که غذا استخوان داشت تلاش در جدا کردن گوشت از استخوان صحیح نیست و باید فقط از گوشت بدون استخوان استفاده شود.
4*لقمه باید به اندازه دهان برداشته شود تامستقیماً وارد دهان شود و نیازی به گاز زدن نباشد.
5*لقمه ای که در دهان قرار می گیرد اگرمطابق میل نبود باید خورده شود و خارج کردن آن از دهان جایز نیست.
6*در صورتی که لقمه داغ بود نباید آن را از دهان خارج کرد؛ در این حالت می توان یک جرعه آب نوشید.
7*هنگام غذا خوردن باید دهان بسته باشد. ملچ ملچ کردن و یا با دهان پر صحبت کردن شایسته نیست.
8*انگشتها را نباید لیسید بلکه باید با دستمال تمیز کرد.
9*حق تقدم سِرو غذا با مهمان دورتر به میزبان است و بعد سایر مهمانان ، میزبان آخرین نفری است که سِرو می شود.
10*اگر غذا با دیس سِرو شود ابتدا باید آقا دیس را جلوی خانم سمت راست خود گرفته تا غذا بردارد.
11*اگر غذایی سِرو شد و دوست نداشتید به خاطر زحمات میزبان حتماً کمی بردارید.
12*از خلال دندان هیچ وقت در حضور دیگران استفاده نمی شود، سعی کنید از زبانتان برای تمیز کردن دندان ها و دهان استفاده کنید.
13*برای برداشتن کره با چاقو باید دقت شود ذرات غذا به آن نچسبیده باشد که کره را کثیف کند.
14*هنگام خوردن چای شیرین ، قاشق پس از به هم زدن سمت راست نعلبکی قرار می گیرد و هیچ وقت قاشق روی میز گذاشته نمی شود.
15* هنگام خوردن چای با استکان ، هیچوقت ته مانده چای را دور نریزید بگذارید در استکان باقی ماند .
16*در مهمانی ها هیچ قسمتی از مرغ با دست خورده نمی شود.
17*هیچوقت آب به مهمانان تعارف نمیشودباید آب در دسترسش باشد .
18*هنگام نشستن سر میز غذا ، به میز دست به چانه تکیه نکنیم . دستها هنگام غذا خوردن روی میز و در غیر این صورت پایین قرار می گیرند.
19*با مهمانی که غذا در دهان دارد صحبت نمی کنند.
20*با دهان پراز غذا نباید نوشیدنی نوشید.
ادامه دارد… از : رمضان نیک نهاد
هدف ما در این وبلاگ معرفی فرهنگ مردم تالش و آشنایی هممیهنان گرامی با جاذبههای گرشگری شمال کشور به ویژه گیلان و تالش است